انسان مکتب عاشورا، انسان جامع و کامل

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، خیابان‌های سراسر کشور با بنرها و پرچم‌های سیاه و قرمز تزئین شده است، مردم غرفه‌هایی در سطح شهر برپا می‌کنند و غذا و نوشیدنی می‌دهند، مرثیه‌خوانی و سینه‌زنی شب‌ها اتفاق می‌افتد و اشک بر چهره‌های غمگین عزاداران از همه اقشار جاری می‌شود. اما چیزی که به نظر می‌رسداین مراسم عزاداری برای کسانی که آن را زنده نگه می‌دارند و با آن زندگی می‌کنند هم منحصر به فرد است و هم معنای عمیق تری دارد. فهم معناي زندگي، گمشده بشرتا همیشه حیاتش است و این بشر تا رسیدن به گمشده خود آرام و قرار ندارد؛ حتی زندگی در دوران حاضر که با گسترش  مدرنيته و علم همراه گشته و خدا و دين را از عرصه زندگي بشرِ كنوني محو نموده و او را در دام پوچي و بي‌معنايي گرفتار کرده است. با آن که جامعه بشری در چرخه زندگی جدید از رفاهیات عجیب و غریبی برخوردار است اما باز از هر زمان ديگري خواهان مرهم و دارو و درمانی است كه بتواند به مددش، دردها و گرفتاري‌هاي بي‌شماري كه دامانش را گرفته‌اند و جسم و روحش را مریض نموده التيام بخشد و علاج كند. از نگاه صاحب نظران و اندیشمندان جامعه شناس و روانشناس؛ کربلا و عاشورای حسینی می‌تواند پاسخی به اين نياز اصيل بشر باشد و این بشر سردرگم را با پيام‌ها و محتواي حادثه عظیم و مهم تاريخي تأثیرگذارش، با حقیقت اصیل معنای زندگی آشنا کند و از پوچی و بیهودگی خارج نماید و این کارعظیم و این امر مهم شدنی است و کربلا و عاشورا در هر زمان و هر مکانی از آن چنان نیرو و انرژی خاصی برخوردار است که می‌تواند احیای کننده و حیات بخش باشد و موجی را در جامعه ایجاد کند که انسان‌ها با درک درست از مفاهیم بلند دینی و با توجه به پتانسیل و ظرفیت‌های نهان و آشکار حادثه‌ها و حوادثی چون کربلا و عاشورا؛ به معنای واقعی کلمه، باطن و حقیقت زندگی را دریابند و با بیداری و آگاهی از خواب غفلت و جهل خارج شوند.

مراسم تاریخی که در دل و ذهن میلیون‌ها انسان جا افتاده است حول محور ماجرای شهادت امام حسین (ع) نوه پیامبر اسلام می‌چرخد. لشکری متشکل از4000 نفر از سربازان اموی در پاسخ به عدالتخواهی امام حسین و 72 یارانش در دشت کربلا به راه افتادند. با گذشت بیش از 13 قرن، نهضت امام حسین برای عدالتخواهان و آزادی خواهان جهان بیش از پیش افسانه‌ای شده است.

امام حسین (ع) می‌تواند برای مردم از هر فرهنگ و نژادی الگو باشد. در پاسخ به این سئوال که چرا در گرمای اربعین فقط برای ابراز احترام به امام حسین (ع) ایستاده اید، گفت: این چیزی است که به زندگی من معنا می‌دهد. من هر سال به اینجا می‌آیم تا به یاد بیاورم که زندگی چیست ... به یاد داشته باشم که مهم نیست چه اتفاقی می‌افتد من باید همیشه به معیارهای اخلاقی خود وفادار بمانم و وظایف خود را به بهترین شکل ممکن انجام دهم.

در حقیقت قیام امام حسین(ع) و اوج این قیام خونین که عاشورا می‌باشد، جامعه بشری را به تفکر و تعقل فرا می‌خواند  تا دریابند:

1- با تمام بدعت‌های مفسده آور مخالفت کنند و در مقابله با آن‌ها تردید به خود راه ندهند.

2-  مادی گرایی محکوم به شکست است و جامعه بشری باید خود را از شر آن که انحرافی جدی تلقی می‌شود خلاص و نجات بخشد.

3- پیام عاشورا خدا محوری و خداخواهی است تا با اتکای بر خالق نظام هستی پای خود را از گلیم خویش درازتر نکنیم و در سایه اطاعت از برگزیدگانش؛ با تمامی مظاهر غیرانسانی که مانع صلح و عدالت خواهی می‌شوند مبارزه نماییم.

4- امام حسین(ع) و یاران با وفایش در روز عاشورا نشان دادند که حق و حقیقت و التزام جامعه بشری به آن  امری مهم و از مفاهیم بلند  زندگی انسانی بشمار می‌آید که اگر با دفع باطل همراه باشد، ظالمان و فاسقان در امان نخواهند بود.

5- نکته مهم در جريان قیام خونین امام حسین(ع) و واقعه عاشورا؛ تجلي احترام و عزت به كرامت بشر مطرح است. با نگاه مکتبی به این موضوع درحقیقت اقامه حق، دفع باطل، هدایت وآگاهی بخشی ازاهمیت ویژه‌ای برخوردار است چرا که ترجمان عاشورا ترجمان زندگی است و این زندگی در سایه دیانت از هر خباثت و هرپستی و هر زشتی مبری می‌باشد.

6- انسان مکتب عاشورا، انسان جامع و کامل و ارزش مداری است که با آزاد اندیشی، از اضمحلال دين و از بدعت‌هایی که کیان دین را تهدید می‌نماید، جلوگیری می‌کند و هرگز عزت و شرف خود را در سایه ولایت پذیری امامش به مخاطره نخواهد انداخت و هیچگاه تا ابد و تا زنده است وارد خیمه گاه نان به نرخ روزخورها نخواهد شد و از فعل و فكر افراد شرور فاسد قدرت طلب فاصله می‌گیرد.

 محرم مایه عبرت و هدایت

بسیاری از افرادی که در مراسم محرم شرکت می‌کنند همین احساس را دارند. محرم را مایه عبرت و هدایت می‌دانند. حکایت غم انگیز شهادت امام حسین(ع) جریانی را به وجود آورده که در اذهان عزادارانش جاودانه خواهد ماند. علی انصاری که از علمای اسلام است که عمر خود را وقف شناخت تاریخ کرده است، می‌گوید: «رویدادهای گذشته هر جامعه‌ای حامل تجربیات و درس‌های ارزشمندی است که با هزینه‌های گزاف به دست آمده است، برخی از این وقایع هنوز هم پس از قرن‌ها می‌تواند در بین مردم طنین انداز باشد. بهتر است "برخی رویدادها همیشه حفظ و بررسی شوند. واقعه‌ای مانند کربلا می‌تواند برای همیشه منبع الهام بخش کسانی باشد که نمی‌خواهند زیر فشار ظالمان بروند. چه ظالمان را شکست دهند و چه در جنگ با آنها بمیرند، مردمی که به دنبال عدالت هستند همیشه پیروز ظاهر خواهند شد.»

از این رو، نهضت امام حسین(ع) را می‌توان درسی دانست که به نسل‌های آینده نحوه مبارزه با ظلم و بی‌عدالتی را می‌آموزد. امام حسین (ع)در نبرد با حاکمان مستبد زمان خود پیروز شد اگر چه خونش به واسطه شمشیر دشمنانش بر زمین جاری شد تا جامعه بشری بیدار شود و راه درست و صحیح را برگزیند.

محرم؛ پیوند دهنده مذاهب و نحله‌های فکری مختلف

محرم نیز ماهی است که افراد مختلف از مذاهب، مذاهب و نحله‌های فکری مختلف را به هم پیوند می‌دهد. مریم که از اقلیت مسیحی ایران است، می‌گوید که در این مدت مانند هموطنان مسلمانش به خاطر حضرت زینب، خواهر امام حسین(ع) عزاداری می‌کند. مریم می‌گوید: «زینب بانو نمونه کامل یک زن خدادوست است» و افزود: «او به اندازه مردانی که در میدان جنگ می‌جنگیدند، تأثیر داشت. او در زمانی که زنان تا حد زیادی نادیده گرفته می‌شدند به همه نشان داد که او و همتایان زنش می‌توانند بینش عمیق تری نسبت به اکثر مردم داشته باشند.

اگر در روز عاشورا در هر شهر ایران به مجلس عزاداری بروید، می‌توانید به چشم خود شاهد شکوه میراث امام حسین (ع) باشید. امام(ع) اثری از خود بر جای گذاشته است که نه تنها در تاریخ بشریت هرگز نمی‌میرد و فراموش نمی‌شود بلکه با گذشت زمان این بزرگی و این عظمت بیشتر به چشم می‌آید و بشر تشنه آموزه‌ها و باورهایش می‌شود.[1] دنیای امروز امام حسین(ع) و قیام و نهضتش را باور دارد و در مسیر اندیشه‌های این امام شهید گام بر می‌دارد.             
 

جان کلام این که امام حسین(ع) به قصد اصلاح امورامت جدش قیام کرده[2] تا سبب تغییر در ماهیت فلسفه زیستی آنان گردد. امام حسین در حقیقت با مرگ سرخش مردم را متوجه نمود که نباید در فلسفه و سبک زندگی خود به  غاصبان حکومت و خلافت تأسی نمایند و الگوی زندگیشان، سبک زندگی رهبران فاسد جامعه باشد.
 

در هر صورت  فلسفه قیام حسینی(ع) و عاشورایش به ما می‌آموزد که همواره باید بیدار، آگاه و هوشیار باشیم و هرگز اجازه ندهیم که کسانی ظاهر الصلاح دین فروش و منافقان با آیات متشابه، حقیقت دین و واقعیت دینداری را مسخ و دگرگون کرده و فلسفه و سبک زندگی ما را براساس هواهای نفسانی، میل‌های بیهوده و پوچ و بی‌اساس و خواسته‌های شیطانی شکل دهند.  
 

پی‌نوشت:

1- Zarfam. Soheila. Ashura: How a movement changed course of history. Tehran Times (TT )July 25, 2023 - 20:54
[2] - آن حضرت(ع) می‌فرماید: انّی لم اَخرُج اَشِراً و لا بَطِراً و لا مُفسِداً و لا ظَالِماً و انَّما خَرَجتُ لِطَلَبِ الاصلاحِ فی اُمَّهِ جَدِّی محمد(ص)، اُریدُ اَن آمُرَ بِالمعروف و اَنهی عَنِ المُنکَر و اسیرُ بِسیرهِ جدّی و سیرَهِ اَبی علی بنِ ابیطالب(ع): من خروج نکردم از برای تفریح و تفرج و نه از برای استکبار و بلندمنشی و نه از برای فساد و خرابی و نه از برای ظلم و ستم؛ بلکه خروج من برای اصلاح امت جدم محمد(ص) است. من می‌خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و به سیره و سنت جدم و آیین و روش پدرم علی بن ابیطالب(ع) رفتار نمایم. (مقتل خوارزمی، ج۱ص۱۸۸)
 

دکتر اسدالله افشار

• دکتر اسدالله افشار

• کربلا

• عاشورا

• کربلا و عاشورای حسینی

• کربلا و عاشورا

• شهادت امام حسین

• امام حسین

• نهضت امام حسین

• اربعین

• قیام امام حسین

• پیام عاشورا

• انسان مکتب عاشورا

• محرم

• ظلم و بی‌عدالتی

• حضرت زینب

• روز عاشورا

• مجلس عزاداری

• میراث امام حسین