جنگ پنهان: جنگ دیجیتالی ۶۰۰ میلیون دلاری واشنگتن علیه ایران

برای بیش از یک دهه، صندوق دموکراسی منطقه‌ای خاور نزدیک یا صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران NERD وزارت خارجه آمریکا صدها میلیون دلار را به‌طور مخفیانه به تلاش‌های تغییر رژیم در ایران اختصاص داده است

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، برای بیش از یک دهه، صندوق دموکراسی منطقه‌ای خاور نزدیک یا صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران NERD وزارت خارجه آمریکا صدها میلیون دلار را به‌طور مخفیانه به تلاش‌های تغییر رژیم در ایران اختصاص داده است. این جنگ دیجیتالی و تأمین مالی اپوزیسیون تحت عنوان «ترویج دموکراسی» پنهان شده بود، اما یک توقف ناگهانی در تأمین مالی این برنامه‌ها را دچار آشفتگی کرده است.

اوایل این ماه، همین نشریه فاش کرد که چگونه در سال ۲۰۲۳، صندوق مشکوک دموکراسی منطقه‌ای خاور نزدیک یا صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران (NERD) متعلق به وزارت خارجه آمریکا، مبلغ ۵۵ میلیون دلار برای ایجاد ناآرامی در ایران طی انتخاباتی که در پیش رو بود اختصاص داد.

این اقدام بخشی از یک کارزار گسترده‌تر آمریکا برای مداخله، ایجاد اختلال و بی‌ثبات‌سازی جمهوری اسلامی بود. همان‌طور که در این تحقیق ذکر شد، جزئیات مربوط به محل هزینه شدن این پول و دریافت‌کنندگان آن، طبق سیاست‌های رسمی، کاملاً محرمانه باقی مانده است. با این حال، برخی سرنخ‌ها در دسترس عموم قرار دارند که به برخی از دریافت‌کنندگان اشاره دارند.

تغییر رژیم با نامی دیگر

طبق گزارش خدمات پژوهشی کنگره آمریکا، به دلیل روابط خصمانه میان آمریکا و ایران و همچنین نگرش مستدل تهران که صندوق مشکوک NERD را «ابزاری برای تأمین مالی تغییر رژیم» می‌داند، از برنامه‌های این صندوق بعنوان دروغین «آموزش در کشورهای ثالث» و همچنین «آموزش‌های آنلاین و تولید محتواهای رسانه‌ای» یاد شده است.

این گزارش تأیید می‌کند که صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران NERD، علی‌رغم اینکه کانال اصلی کمک‌های خارجی واشنگتن برای پروژه‌های مرتبط با ایران محسوب می‌شود، هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی عمومی درباره «فعالیت‌ها، دریافت‌کنندگان کمک و بهره‌برداران» آن انجام نمی‌ دهد، زیرا این امر «خطرات امنیتی از سوی دولت ایران» را در پی دارد.

در ادامه گزارش آمده است:

«صندوق دموکراسی منطقه‌ای خاور نزدیک یا همان صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران NERD در سال ۱۳۸۸ ( ۲۰۰۹ ) به‌عنوان یک "ردیف بودجه برای دموکراسی در ایران" تأسیس شد، برای سال ۲۰۲۴، دولت بایدن مبلغ ۶۵ میلیون دلار برای صندوق... با هدف "حمایت از جامعه مدنی پویا، افزایش جریان آزاد اطلاعات و ترویج حقوق بشر"، که شامل حداقل ۱۶.۷۵ میلیون دلار برای "آزادی اینترنت" است» درخواست کرده بود.

چیزی که در این گزارش ذکر نشده، این است که صندوق دموکراسی منطقه‌ای خاور نزدیک در واقع نسخه تغییر نام ‌یافته صندوق دموکراسی ایران است، که در سال ۱۳۸۵ )۲۰۰۶) جورج دبلیو بوش با هدف آشکار سرنگونی جمهوری اسلامی ایجاد شد.

این ابتکار ظاهراً در سال ۲۰۰۹ توسط باراک اوباما تعطیل شد که واکنش‌های تندی را از سوی رسانه‌های غربی، تحلیل‌گران نومحافظه‌کار و قانون‌گذاران به دنبال داشت. با این حال، در همان زمان، بی‌بی‌سی اذعان کرد که این تصمیم توسط فعالان حقوق بشر و دموکراسی‌خواه در ایران مورد استقبال قرار گرفته است:

«این کمک‌های مالی آمریکا به دست افرادی می‌رسد که ارتباطی با مبارزات واقعی برای دموکراسی در ایران ندارند و فعالان جامعه مدنی ما هرگز چنین وجوهی دریافت نکرده‌اند».

دخالت اینترنتی

در حقیقت، این برنامه هرگز متوقف نشد، بلکه تنها تغییر نام یافت. مقامات کاخ سفید این ادعا را مطرح کردند که صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران بر دموکراتیزاسیون تمرکز دارد، نه تغییر رژیم، اما تحقیقی از نیویورک تایمز در ژوئن ۲۰۱۱ این ادعا را زیر سؤال برد.

این گزارش فاش کرد که ابتکار به‌اصطلاح «آزادی اینترنت» دولت اوباما به دنبال راه‌اندازی اینترنت و سیستم‌های مخابراتی «سایه» برای مخالفان در کشورهایی مانند ایران، سوریه و لیبی بود تا آن‌ها بتوانند بدون نظارت دولت‌هایشان ارتباط برقرار کنند.

به عبارت دیگر، واشنگتن در تلاش بود تا شبکه‌ای پنهان از عوامل تغییر رژیم در تهران ایجاد کند و فناوری لازم برای هماهنگی مخفیانه را در اختیار آن‌ها بگذارد.

سرمایه‌گذاری در اپوزیسیون دیجیتال

در سال ۲۰۲۰، پروژه دموکراسی خاورمیانه مستقر در واشنگتن گزارش داد که سازمان‌های واقعاً متعهد به حقوق ایرانیان، همچنان از دریافت بودجه صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران خودداری می‌کنند. یکی از اعضای ناشناس یک سازمان غیردولتی، سبک فعالیت این صندوق را «تهاجمی» توصیف کرد و دیگری تلویحاً اشاره داشت که صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران درگیر اقدامات بسیار مشکوکی است:

«ما تصمیم گرفتیم برای دریافت کمک‌های NERD درخواست ندهیم، زیرا نمی‌خواهیم وارد ماجراهای دیوانه‌وار شویم».

در همان سال، فایننشال تایمز گزارش داد که تلاش‌ صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ به‌طور قابل توجهی تشدید شد تا اعتراضات ضدحکومتی در ایران را تسهیل و تقویت نماید.

این شامل «ارائه اپلیکیشن‌ها، سرورها و سایر فناوری‌ها برای کمک به مردم در ارتباطات، بازدید از وب‌سایت‌های مسدود شده، نصب نرم‌افزارهای ضدردیابی» و موارد دیگر در ایران بود تا «گزینه‌های بیشتری برای ارتباط ایرانیان با یکدیگر و دنیای خارج فراهم شود»

توقف تأمین مالی و پیامدهای آن

در مهرماه سال جاری ( سپتامبر ۲۰۲۴) دولت بایدن در حالی که به دنبال افزایش بودجه برای صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران بود، جلسه‌ای را با غول‌های فناوری مانند آمازون، کلودفلر، گوگل و مایکروسافت برگزار کرد تا آن‌ها را به ارائه «پهنای باند دیجیتال» بیشتر برای اپلیکیشن‌های تأمین‌شده توسط صندوق فناوری باز (OTF) تشویق کند.

با این حال، با توقف ناگهانی تأمین مالی خارجی توسط ترامپ، تمامی فعالیت‌های مداخله‌جویانه صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران دچار بحران کامل و احتمالاً دائمی شده است.

در ۲۷ ژانویه، شبکه ضدجمهوری اسلامی ایران اینترنشنال که با حمایت مالی عربستان فعالیت می‌کند، گزارش داد که بسیاری از رسانه‌های فارسی‌زبان و سازمان‌هایی که مدعی مستندسازی «نقض حقوق بشر» در ایران بودند، به دلیل قطع بودجه آمریکا تعطیل شده‌اند.

آینده نامشخص مداخله‌های آمریکا در ایران

برخی از فعالان معتقدند که اگر فعالیت‌های « صندوق تامین هزینه های براندازی در ایران» تا پایان فوریه معافیت دریافت نکند، این برنامه یا کاملاً نابود یا به شدت محدود خواهد شد.

در همین حال، برخی کارشناسان اینترنت هشدار داده‌اند که حتی اگر کمک‌های آمریکا پس از توقف ۹۰ روزه از سر گرفته شود، خسارت‌ها «غیرقابل جبران» خواهد بود، زیرا بسیاری از کاربران ایرانی ممکن است هرگز دوباره به استفاده از سرویس‌های تحت حمایت آمریکا بازنگردند.

همان‌طور که این نشریه در ۱۱ فوریه یعنی ده روز پیش اشاره کرد، عقب‌نشینی واشنگتن از مداخله در ایران می‌تواند فرصتی برای تعامل دیپلماتیک واقعی میان دو کشور فراهم کند. اما یک احتمال دیگر نیز وجود دارد: پس از هدر دادن و هزینه ۶۰۰ میلیون دلار در طول یک دهه بدون دستیابی به موفقیت چشمگیر، آمریکا ممکن است در حال آماده‌سازی استراتژی‌های جدید و احتمالاً مخرب‌تر برای تغییر رژیم در ایران باشد.

کیت کالرنبرگ
۴ اسفند ۱۴۰۳
۲۱ فوری ه ۲۰۲۵
تارنمای کریدل
برگردان و تنظیم سیدعلی اصغر شهدی

اشتراک گذاری:

لینک کوتاه: https://www.nikru.ir/p/105246