دیدگاه گاردین در مورد پیروزی اردوغان؛ پیروزی برای قطب بندی، نه اتحاد

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، رئیس جمهور ترکیه در حالی که دهه سوم قدرت را آغاز می‌کند، به استفاده از قدرت‌های گسترده برای تفرقه انداختن و حکومت کردن ادامه خواهد داد. حالا که اردوغان تنها با اختلاف ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار رأی برنده شده است، ناظرین سیاسی معتقدند که آرای بالای رقیب او را نیز نمی‌توان نادیده گرفت.

رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری کنونی ترکیه یکشنبه 28 مه 2023 با شکست رقیبش، کمال قلیچداراوغلو در انتخابات، بار دیگر توانست کرسی ریاست جمهوری را برای یک دوره پنج ساله تصاحب کند.[1] او در سخنرانی خود به عنوان رئیس جمهورترکیه این پیروزی را با دعوت به وحدت ملی جشن گرفت. وی به حامیان خود گفت: «ما تنها کسانی نیستیم که پیروز شده‌ایم، ترکیه پیروز شده است... دموکراسی‌ما پیروز شده است.[2]
 

لازم به ذکر است رجب طیب اردوغان رهبر حزب عدالت و توسعه در سخنرانی حماسی و عاطفی در جمع هواداران خود، در آغاز برای چند لحظه با یک ترانه که از بلندگو پخش می‌شد همراهی کرد و با صدای بلند آواز خواند و سپس در یک نطق کوتاه پر غرور اما غیراخلاقی، رقیب خود کمال قلیچداراوغلو را تحقیر کرد و از هواداران خواست، عبارت «بای بای کمال» را تکرار کنند.
 

در حالی که آقای اردوغان سومین دهه قدرت را با یک دستور محافظه کارانه و ملی گرایانه - و با قدرت‌های اقتدارگرای فزاینده برای اجرای آن آغاز می‌کند - میلیون‌ها نفر دیگر از ساکنان ترکیه نیز دلایل خوبی برای باور نکردن لفاظی‌های آفتابی او دارند.
 

گاردین با موضع گیری صریح می‌گوید: در یک محیط "ضد ترور" که به طور فزاینده‌ای نظامی- امنیتی شده است، سرکوب سیاسی و آزار و اذیت مردم این کشور قرار است ادامه یابد. مبارزات انتخاباتی رئیس جمهور مملو از سخنان و اطلاعات نادرست در مورد حزب دموکراتیک خلق‌های عمدتا کرد بود که از رقیب شکست خورده اردوغان، کمال قلیچداراوغلو حمایت نمودند.
 

 انتخاب اردوغان و نگرانی از افزایش نفوذ اسلام گرایان در پارلمان
گاردین روزنامه بریتانیایی در این زمینه می‌نویسد: گروه‌های مدافع حقوق زنان – که قبلاً با پیامدهای تصمیم ۲۰۲۱ مبنی بر خروج از یک کنوانسیون بین‌المللی برای مبارزه با تبعیض جنسیتی و خشونت مبارزه می‌کنند – با نگرانی به افزایش نفوذ اسلام‌گرایان در اکثریت پارلمانی رئیس‌جمهور اشاره کرده‌اند. پناهجویان سوری که در پیش از رأی گیری روز یکشنبه 28 مه به طرز شرم آور قربانی شدند، از اینکه چه زمانی آقای اردوغان قصد دارد به وعده خود مبنی بر اخراج یک میلیون نفر از آنها به آینده‌ای عمیقا نامشخص در آن سوی مرز عمل کند، تعجب خواهند کرد. درکشوری که درآن تغییرات قانون اساسی تحت فشار رئیس جمهور،کنترل‌ها وتعادل‌ها را از بین برده است و به طور بالقوه عصر حکومت یک نفره را آغاز کرده است، همه از آینده نگران خواهند بود.
 

در یک کشور به شدت قطبی شده، آقای اردوغان محاسبه کرد که چنین حوزه‌ها و نگرانی‌های آن‌ها می‌تواند توسط یک ائتلاف مبتنی بر هویت - ائتلافی متشکل از رأی‌دهندگان محافظه‌کار اجتماعی، اسلام‌گراها و نیروهای ملی‌گرای سکولارتر، از بین برود. دقت این رویکرد با پیروزی به دست آمده با وجود تورم نزدیک به 50٪ و انتقادات گسترده از واکنش ضعیف دولت به زلزله‌های ویرانگر در فوریه تأیید شد.
 

آقای اردوغان در انتخاباتی که آزاد اما عادلانه نبود، پیروز شد
برای احزاب اپوزیسیون که برای حمایت از آقای قلیچدار اوغلو متحد شدند، خوش‌بینی پیش از دور اول به ناامیدی کوبنده تبدیل شده است. همانطور که سازمان امنیت و همکاری اروپا اشاره کرده است، آقای اردوغان در انتخاباتی که آزاد اما عادلانه نبود، پیروز شد. رئیس جمهور اکثریت قریب به اتفاق رسانه‌های ترکیه را کنترل می‌کند، در حالی که مخالفان سیاسی مورد آزار و اذیت قرار گرفته و در برخی موارد زندانی شده‌اند. اما در میان نظرسنجی‌های تشویق‌کننده قبلی، منتقدان آقای اردوغان در داخل و خارج جرأت کردند امیدوار باشند که او با در اختیار گرفتن قدرت‌های شبه سلطنتی، هزینه سیاسی ریاست بر بحران‌های کنونی را بپردازد. در عوض، پایگاه وفادار رئیس جمهور اعتقاد دارد که اردوغان مرد قدرتمندی است که قادر می‌باشد بر مشکلات فائق آید و بر حل بحران‌ها چاره اندیشی نماید!
 

 رئیس جمهور و دموکراسی ترکیه بازنده بزرگ یکشنبه شب بود
برای غرب، مهم‌ترین راهبرد پیروزی آقای اردوغان این است که رهبران باید در سخت‌ترین شرایط ژئوپلیتیکی با یک عضو غیرقابل پیش‌بینی ناتو که از همسویی کامل با غرب خودداری می‌کند، ادامه دهند. از آنجایی که لیر ترکیه پس از انتخاب مجدد آقای اردوغان به پایین ترین سطح خود می‌رسد، نیاز به کاهش عمیق تر بحران اقتصادی ممکن است فرصت‌های جدیدی برای مذاکره و نزدیکی ایجاد کند. از نظر داخلی، برای کسانی که امیدوار بودند این انتخابات بتواند به رانش اقتدارگرایانه دهه دوم آقای اردوغان پایان دهد، تصویر بی وقفه تیره و تار است. رئیس جمهور و دموکراسی ترکیه بازنده بزرگ یکشنبه شب بود.[3]
 

 سقوط لیر ترکیه با انتخاب مجدد آقای اردوغان
لیر ترکیه پس از پیروزی رجب طیب اردوغان در انتخابات ریاست جمهوری این کشور به پایین ترین سطح خود رسیده است که نشانه‌ای از مشکلات اقتصادی است که انتظار می رود کشورش در دهه سوم حکومت او با آن مواجه شود.
با اعلام پیروزی اردوغان، لیر در برابردلار کاهش یافت. صبح دوشنبه 29 مه، بانک سرمایه‌گذاری مورگان استنلی آمریکا پیش‌بینی کرد که ارزش پول ترکیه در سال جاری کاهش بیشتری خواهد یافت و سریع‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی به 26 یا حتی 28 در هر دلار خواهد رسید.
 

 اردوغان و ادامه تصمیمات سیاست خارجی و اقتصادی سرکش و غیرمتعارف
اردوغان شامگاه یکشنبه 28 مه از بالکن کاخ ریاست‌جمهوری در آنکارا خطاب به هوادارانش پس از پیروزی لحنی جنگ طلبانه به راه انداخت و مخالفان سیاسی خود را به شدت نکوهش و تخریب نمود و قبل از خواندن شعری ناسیونالیستی متعهد به ادامه سیاست‌های اقتصادی غیرمتعارف خود شد.
سونر کاگاپتای، زندگینامه نویس رهبر ترکیه و تحلیلگر اندیشکده آمریکا در موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک گفت: «این نتیجه اردوغان را وسوسه می‌کند که بگوید می‌تواند مسیر را ادامه دهد.
 

تحلیل گران ترکیه در باره اردوغان و انتخاب او می‌گویند
چاگاپتای به پیروزی 4 درصدی اردوغان اشاره کرده و می‌گویدکه نتیجه این کمپین انتخاباتی تفرقه‌انگیز بود که در طی آن هر دو طرف اطلاعات نادرست را به کار بردند و رئیس‌جمهور اردوغان مخالفان خود را حامی تروریسم خواند و این امر را تأیید کرد که به همان تصمیمات سیاست خارجی سرکش و سیاست‌های اقتصادی غیرمتعارف سال‌های اخیر ادامه خواهد داد.
چاگاپتای با بیان اینکه جنگ‌های فرهنگی جایی بود که اردوغان شکوفا شد، افزود: «اپوزیسیون تلاش کرد این انتخابات را در مورد اقتصاد، و درباره پیامدهای زلزله مفسده آمیز نشان دهد. اما در عوض، اردوغان این موضوع را مطرح کرد که چگونه توانست از ترکیه در برابر تروریست‌ها، سیاست‌های هویتی و دوقطبی شدن دفاع کند.
 

ضیا مرال از مؤسسه خدمات متحد سلطنتی اعلام کرد؛ اتحادی که این باراردوغان را به قدرت رساند توسط یک پایگاه رأی‌دهندگان ملی‌گرا امضا شد، اما همچنین برای ایجاد احساس فوریت در میان حامیانش طراحی شد که چه شبه‌نظامیان کرد، چه لیبرال‌های غرب‌گرا یا قدرت‌های خارجی، همه آنها می‌خواستند اردوغان را در این انتخابات  سرنگون کنند.
مرال افزود: "کاری که اردوغان انجام می‌دهد همان کاری است که ما شاهدیم محافظه کاران فرهنگی در سراسر اروپای شرقی و حتی روسیه انجام می‌دهند و ادعا می‌کنند که شیوه زندگی ما مورد حمله قرار گرفته است و "من از ارزش‌های سنتی دفاع می‌کنم". پس از برنده شدن در انتخاباتی مانند این، یک چرخش کامل 180 درجه به زبانی فراگیر و آشتی جویانه تعجب آور خواهد بود.[4]
 

Semercioğlu از سازمان بررسی حقایق Teyit گفت: «قبل از انتخابات حجم زیادی از اطلاعات نادرست منتشر شد. به نظر می‌رسد ما همچنان شاهد این اطلاعات نادرست در تلویزیون و رسانه‌های اجتماعی خواهیم بود.
توانایی اردوغان برای کسب یک دوره سوم در کشوری که به طور فزاینده قطبی شده است، در برابر چالشی هماهنگ برای رهبری او، قبلاً مورد تردید به نظر می‌رسید. تنها سه ماه قبل، مانورخودروی سواری ریاست‌جمهوری او بین خانه‌های ویران شده، جایی که شهروندان غمگین پس از دو زمین‌لرزه قدرتمند که بیش از 50000 نفر را در ترکیه کشته‌است و به دنبال اجساد بستگان خود می‌گشتند موجب آزردگی روح و روان مردم عزیز ازدست داده شد.  
 

در سرتاسر کشور، شهروندان از افزایش هزینه‌های زندگی شکایت داشتند، بحرانی که اردوغان اخیراً با ارائه گاز طبیعی رایگان به مدت یک ماه و افزایش حداقل دستمزد برای بار دوم، کمی قبل از انتخابات، به طور موقت سعی در رفع آن داشت.
نتایج انتخابات، از جمله پیروزی اردوغان در مناطق زلزله‌زده، حاکی از آن است که او در میان رأی‌دهندگان از انتقاداتی که اغلب متوجه حزب عدالت و توسعه (AKP) او می‌شود، بالاتر رفته است، حتی اگر شرایطی که باعث اعتراض به حکومت او می‌شود، باقی بماند.
 

اردوغان به دنبال عملی کردن وعده‌هایش
اردوغان هنگام اعلام پیروزی، وعده‌های گاز طبیعی رایگان به حامیان خود را تکرار کرد و به استقلال اقتصادی ترکیه از صندوق بین‌المللی پول می‌بالید و اعتقاد خود را تکرار کرد که کاهش نرخ بهره به جای افزایش، تورم را کاهش می‌دهد.
وی با بیان اینکه رفع مشکلات ناشی از افزایش قیمت‌ها به دلیل تورم و جبران خسارات رفاهی از ضروری ترین موارد در دستور کار روزهای آینده خواهد بود، افزود: رفع این مشکلات برای ما سخت نیست. "
اردوغان پس از سوار شدن بر موجی از احساسات ناسیونالیستی تندرو که منجر به پیوستن سینان اوغان نامزد سابق ریاست جمهوری افراطی ناسیونالیست به او برای اعلام پیروزی در آنکارا شد، قول ادامه سیاست بازگرداندن پناهجویان سوری را تکرار کرد.
 

همین احساسات ناسیونالیستی همچنین منجر به تشکیل راست‌گراترین پارلمان در تاریخ اخیر ترکیه شد و ناظران را بر آن داشت تا هشدار دهند که اردوغان احتمالاً حملات علیه جامعه دگرباشان جنسی و زنان را افزایش خواهد داد. او با اعلام پیروزی بر بالای اتوبوسی در نزدیکی محل سکونتش در استانبول، از هوادارانش خواست تا به او در مخالفت با حزب «دگرباش جنسی» بپیوندند.
جان کلام این که اردوغان هیچ فرصتی را برای تحت فشار قراردادن پایگاه خود برای ادامه مبارزه از دست نداد و خشم خود را به سمت انتخابات محلی سال آینده سوق داد، جایی که حزب عدالت و توسعه تلاش خواهد کرد تا کنترل بزرگترین مراکز شهری ترکیه را به دست گیرد. رقیب او، شهردار استانبول، اکرم امام اوغلو، با انتشار پیامی حامیان مخالف اردوغان را به مبارزه تشویق کرد. اوگفت: «همه چیز از نو شروع می‌شود.
در باره انتخابات ترکیه و انتخاب مجدد اردوغان برای سومین بار تحلیل فراوان است و بسیار می‌توان در این خصوص نکاتی را مورد اشاره قرار داد و مباحث عدیده ای را مطرح نمود که از حوصله این بحث خارج است اما می‌توان در یادداشت‌های متعدد به آن پرداخت و قطعا تحلیل‌گران داخلی و بین‌المللی به خوبی به این موضوع در روزهای آتی خواهند پرداخت.
 

 
پی‌نوشت:

[1] - رجب طیب اردوغان نامزد ائتلاف جمهور پیروز شد و با کسب ۵۲ درصد آرا (۲۷ میلیون و ۸۰۰ هزار رأی)، برای سومین بار به عنوان رئیس جمهور ترکیه برگزیده شد. رقیب او کمال قلیچداراوغلو نامزد مورد حمایت ائتلاف ملت نیز ۴۸ درصد آرای مردم (۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار رأی) را به دست آورد. این بار هم ۸۷ درصد از واجدین شرایط رأی دادن، پای صندوق‌های رأی رفتند و مردم ترکیه از این حیث، رکورد بالایی از میزان علاقه مندی به سرنوشت سیاسی را ثبت کردند.
 [2] -  آن چه در خصوص رجب طیب اردوغان می توان اشاره کرد آن است که وی قلب تپنده تصمیم‌های سیاسی در ترکیه شناخته می‌شود. در سوابق سیاسی او آمده است؛  این سیاستمدار با سابقه ۶۹ ساله از سال ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۸ به عنوان شهردار استانبول فعالیت می‌کرد و بعدها به یکی از قدرتمندترین رؤسای جمهور این کشور تبدیل شد. او در سال ۲۰۰۱ حزب عدالت و توسعه را بنیان گذاشت و یک سال بعدش این حزب را به قدرت رساند. اردوغان از ۲۰۰۳ سال ۲۰۱۴ نخست‌وزیر بود، سپس به ریاست جمهوری رسید و جایگاه خود را در ساختار سیاسی ترکیه به گونه گسترده توسعه داد. اردوغان گسترش قدرت خود را در نتیجه یک همه‌پرسی در سال ۲۰۱۷ در قانون اساسی تحکیم کرد. او در حال حاضر، سیاست، اداره و قوه قضائیه را بیشتر از هر رهبر دیگر ترکیه در ۱۰۰ سال گذشته کنترل می‌کند. اردوغان در سال ۲۰۱۲ از تفکیک قوای سه‌گانه به عنوان یک "مانع" انتقاد کرده بود. اردوغان در سال‌های اخیر به دلیل بحران اقتصادی و محدودیت‌های فزاینده در عرصه‌های حقوق بشری و حاکمیت قانون زیر فشارهای سیاسی قرار گرفته است. حزب تحت رهبری او و متحدانش در انتخابات پارلمانی ۱۴ مه به اکثریت دست یافت.
3- The Guardian view on Erdoğan’s victory: a triumph for polarisation, not unity. Guardian News & Media Limited or its affiliated companies. Mon 29 May 2023 18.28

4- Turkish lira plunges as Erdoğan claims mandate to continue divisive rule. Ruth Michaelson in Istanbul. Guardian News & Media Limited or its affiliated companies. Mon 29 May 2023 18.06  
 

دکتر اسدالله افشار

• دکتر اسدالله افشار

• رئیس جمهور ترکیه

• رجب طیب اردوغان

• کمال قلیچداراوغلو

• بای بای کمال

• ضد ترور

• نفوذ اسلام گرایان

• مدافع حقوق زنان

• مبارزه با تبعیض جنسیتی

• احزاب اپوزیسیون

• دموکراسی ترکیه

• لیر ترکیه

• ارزش پول ترکیه

• رهبر ترکیه

• تحلیل گران ترکیه

• رئیس‌جمهور اردوغان

• حامی تروریسم

• پیامدهای زلزله

• استقلال اقتصادی ترکیه

• دگرباش جنسی