ترکیه در تحولی کم نظیر روابط خود با اسرائیل را قطع کرد

*چرا اردوغان در این زمان تصمیم به قطع روابط و اخراج سفیر اسرائیل از ترکیه گرفت؟

* آیا اسد پاسخ خواهد داد و دست دراز شده اردوغان برای عادی سازی را خواهد فشرد؟

* اعراب تا دیر نشده باید از اردوغان پیروی کنند

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، اظهارات رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه در روز چهارشنبه مبنی بر اینکه ترکیه تمامی روابط خود با اسرائیل را قطع کرده و "این موضع را در آینده نیز حفظ خواهد کرد" تاریخی و بی سابقه است.

این ایستادگی شجاعانه توسط یکی از مهمترین کشورهای اسلامی - و یکی از اعضای ناتو - اهمیتی دوچندان دارد زیرا با ابراز تمایل شدید برای بازگرداندن روابط با سوریه همراه بود.

من هنوز به (رئیس جمهور بشار) اسد خوشبین هستم. اردوغان به خبرنگارانی که در پرواز از نشست سران کشورهای عربی و اسلامی در ریاض و مذاکرات آب و هوایی  COP29  در باکو، او را همراهی می‌کردند، گفت: من هنوز امیدوارم که بتوانیم با هم ملاقات کنیم و روابط سوریه و ترکیه را به مسیر درست بازگردانیم. ما دست خود را برای عادی‌سازی با سوریه دراز کرده‌ایم زیرا این کار درها را به سوی صلح و ثبات در خاک سوریه باز می‌کند».

رئیس جمهور اردوغان مواضع شدید تهاجمی علیه دولت اشغالگر تروریست که بدنبال نابودی فلسطینی ها در نوار غزه، کرانه باختری و در نهایت در لبنان می باشد، اتخاذ کرده است. او بنیامین نتانیاهو را خطرناک‌تر و نازی‌تر از هیتلر توصیف کرد و تصمیم گرفت با وجود شرایط سخت اقتصادی کشورش به دلیل فشارهای اروپایی و آمریکایی تحت حمایت اسرائیل در این زمینه، کلیه روابط تجاری خود را با این کشور اشغالگر را قطع کند. با این حال، وی در داخل و خارج از ترکیه به ویژه در جهان عرب به دلیل تداوم روابط تجاری و دیپلماتیک با تلآویو در معرض انتقادات و بدبینی های شدید قرار گرفت و در این مرحله است که اردوغان با پاسخ قاطع، بازدارنده و قوی، پیام های محکمی را به کشورهای منطقه و جهان مخابره می کند.

او اکنون پاسخی قدرتمند و قاطع به منتقدان خود داده است.

اردوغان به دست داشتن«اسرائیل» در پشت بسیاری از اقدامات تروریستی اخیر در ترکیه که در روزها و ماه‌های اخیر تشدید شده‌اند، به ویژه حمله به کارخانه هواپیمای بدون سرنشین بسیار پیشرفته بایراکدار Bayraktar در حومه آنکارا، پایتخت مظنون است. دولت اشغالگر همچنین پشت طرحی بود که به دنبال تکه تکه کردن اراضی ترکیه و ایجاد یک دولت «کردستان بزرگ» و برهم زدن تلاش‌های آشتی بود که بین دولت ترکیه و عبدالله اوجالان رهبر حزب کارگران کردستان شورشی و جدایی‌طلب در جریان بود.

نکته قابل توجه این است که رئیس جمهور اردوغان گام مهمی در جهت تحقق شرایط کلیدی سوریه برای عادی سازی روابط برداشت: یعنی به خروج تمام نیروهای ترکیه از خاک سوریه، بسیار نزدیک شد. وی در همان اظهاراتی که به هیئت مطبوعاتی ترکیه که او را در هواپیما همراهی می‌کردند، گفت: سوریه از سوی سوری های مستقر در کشورهای مختلف مورد تهدید قرار نمی گیرد - اشاره ای به مخالفان سوری تحت حمایت ترکیه و تشکیلات مسلح آن ها. مردم سوریه در چندین کشور پراکنده شده اند (اشاره به مخالفان و نیروهای تحت حمایت ترکیه) وی در ادامه از اسد درخواست کرد که "از این تحول قدردانی کند و اقدامات لازم را برای ایجاد یک فضای خوب در کشورش انجام دهد."

موضع افتخارآمیز رئیس جمهور اردوغان در قطع رابطه با دولت نسل کشی و پاکسازی قومی، اخراج سفیر اسرائیل، بستن سفارت وی در خاک ترکیه و دراز کردن دست صلح به سوی سوریه، شایسته تقدیر و تمجید است. پس از 76 سال کسی به جز اردوغان نمی‌توانست دستور قطع رابطه با رژیم صیهونیستی را صادر کند، آنهم در زمان مناسب. جدایی اردوغان از اسرائیل و دستیابی به سوریه باعث شرمساری کشورهای عربی - به ویژه مصر، اردن، امارات، مراکش و بحرین - شده است که دولت‌هایشان برای عادی‌سازی روابط با دولت اشغالگر هجوم آورده‌اند و در قبال تجاوزات جنایتکارانه آن سکوت و یا بی طرفی را بدون برداشتن یک قدم کوچک یا بزرگ برای نشان دادن همبستگی یا حمایت از مردم فلسطین و لبنان حفظ کرده اند.

اینکه رئیس جمهور اردوغان درهای کشورش را بروی دولت اشغالگر ببندد، ترکیه را از پلیدی پاک کند و به روی سوریه، کشور همسایه ای که مشتاق برقراری روابط بسیار پیشرفته در همه سطوح با ترکیه بوده، باز کند، یک تحول است. لذا توصیه می شود کشورهای عربی در حال عادی سازی روابط با رژیم صیهونیستی، قبل از اینکه خیلی دیر شود راه ترکیه را در پیش گیرند.

شاید زود باشد که حدس بزنیم که پاسخ اسد به این اقدام ترکیه در همبستگی با محور مقاومت، آرمان فلسطین و مبارزان مقاومت که ارتش اسرائیل را گیج کرده و افسانه قدرت مطلقه آن را در هم شکسته اند، چه خواهد بود. اما قطعا منفی نخواهد بود.

و اینکه بازگشت طرف های ترکیه و سوریه به معاهده تاریخی آدانا در سال 1377 (1998) با حمایت و تضمین روسیه، کوتاه ترین راه برای بازسازی و توسعه روابط و پشت سر گذاشتن همه اشتباهات و موانع قبلی است.

بقلم عبدالباری عطوان

25 آبان 1403

15 نوامبر 2024

تارنمای رای الیوم انگلیسی

برگردان، کوتاه سازی و تنظیم علی اصغر شهدی

• علی اصغر شهدی

• اردوغان

• رجب طیب اردوغان

• رئیس جمهور ترکیه

• اسرائیل

• نیروهای ترکیه

• رئیس جمهور اردوغان

• دولت نسل کشی

• پاکسازی قومی

• اخراج سفیر اسرائیل

• عبدالباری عطوان

• محور مقاومت

• ارتش اسرائیل