حمایت‌های تاریخی امام خمینی(ره) از انتفاضه فلسطین

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، امام خمینی (ره) عامل انرژی بخشیدن به آرمان فلسطین در قلب و ذهن امت اسلامی است.

شیخ نعیم قاسم دبیرکل حزب الله در سالگرد ارتحال امام خمینی (ره) تاکید کرد: ایران انقلابی به رهبری امام خمینی (ره) در کنار جبهه مقاومت برای آزادی فلسطین و قدس شریف ایستادگی کرد.

رهبرحزب الله تأکید کرد: امت اسلامی «امروز به پرتوهای انوار ناب اسلام محمدی که امام خمینی(ره) با طرح انقلابی خود بنیان نهاد، منور است.

شیخ قاسم با بیان اینکه امام راحل مظهر ارزش های ایمان و نفی بی عدالتی، اشغالگری و تبعیت بود، خاطرنشان کرد: این اصول همچنان چراغ راه مقاومت و نهضت های آزادی خواهانه در غرب آسیا است.

دبیرکل حزب الله لبنان افزود: با پیروزی حق برباطل، امیدی را تجربه می کنیم که این رهبرالهی تحولی تاریخی را رقم زد و ایران را از حکومت شاه مورد حمایت آمریکا به جمهوری اسلامی مستقل و با عزت تبدیل کرد که در کنار مظلومان جهان ایستاد.

در زمان شاه، ایران به پایگاهی برای فعالیت‌های جاسوسی اسرائیل تبدیل شده بود و رژیم صهیونیستی می‌توانست از آنجا مراقب اعراب منطقه باشد. افشای ماهیت روابط آشکار و پنهان شاه با اسرائیل و اعتراض به کمک های بی دریغ رژیم شاه به این دشمن مشترک مسلمانان تنها دو مورد از دلایل قیام امام خمینی بود. همانطور که خودش می‌گفت: «یکی از دلایل مخالفت ما با شاه، کمک‌هایی است که او به اسرائیل می‌کند، من دائماً در صحبت‌هایم تکرار کرده‌ام که شاه از روزی که به وجود آمد با اسرائیل همکاری کرد و وقتی جنگ بین اسرائیل و مسلمانان به اوج خود رسید، شاه نفت مسلمانان را غیرقانونی گرفت و به اسرائیل داد. نظام اسلامی در ایران اولین ضربه مهیب به اهداف توسعه طلبانه صهیونیست ها بود و آنها را در معرض خطر جدی قرار داد.

تأثیر پیام انقلاب اسلامی و رهبر آن بر افکار عمومی به قدری گسترده بود که با امضای انور سادات معاهده صلح در کمپ دیوید، دولت مصر از سوی محافل عربی و حتی رژیم های مرتجع عربی طرد و به کلی منزوی شد.

بنابراین ایران در زمان سلطنت شاه محمدرضا پهلوی، قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن 1357، همسو با پروژه آمریکا و اسرائیل بود و نزدیکترین روابط را با رژیم صهیونیستی داشت.

اما امام خمینی(ره) از ابتدای نهضت خود در سال 1342 در مقابل شاه ایستاد و بارها حمایت مطلق خود را از مقاومت فلسطین برای آزادسازی سراسر فلسطین تأیید کرد.[1]

امام خمینی در سال 1968 ( 1346-1347ه.ش) فتوای معروف خود را مبنی بر اهدای خمس و زکات برای حمایت از آرمان فلسطین اعلام کرد.

پیش از پیروزی انقلاب امام خمینی (ره)، نهضت امل به رهبری شهید سید موسی صدر (ره) ده ها تن از انقلابیون ایران را که نقش مهمی در تقویت همکاری با رهبران مقاومت فلسطین داشتند، پناه داد.

امام خمینی (ره) با تصمیمی تاریخی برای تعطیلی سفارت رژیم صهیونیستی و تبدیل آن به سفارت فلسطین، آخرین جمعه ماه مبارک رمضان را روز جهانی قدس اعلام کردند.

اولین کسی که به ایران سفر کرد، رهبر فقید فلسطین یاسر عرفات بود. این امر به ویژه پس از امضای معاهده کمپ دیوید مصر در سال 1978 باعث تغییر استراتژیک بزرگی در درگیری با دشمن صهیونیستی شد.

به دلیل حمایت گسترده امام خمینی از آرمان فلسطین، ایران مورد توطئه های متعددی برای سرنگونی نظام اسلامی قرار گرفت، از جمله عملیات شوم پنجه عقاب توسط ایالات متحده[2]،شعله ورشدن درگیری های داخلی؛ و تهاجم رژیم بعثی عراق به ایران که همزمان با تبلیغات قومی فرقه ای علیه جمهوری اسلامی در رسانه های عربی بود.

با وجود این چالش‌ها، امام خمینی (ره) پس از تهاجم اسرائیل به لبنان در سال 1982، نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را برای حمایت از جنبش‌های مقاومت لبنان در برابر اشغالگری اعزام کرد. این امر بعدها راه را برای تولد حزب الله هموار کرد.

شهيد سيد حسن نصرالله؛ دبيركل حزب الله مي گويد: 9 نفر براي ديدار با امام خميني (ره) به جمهوري اسلامي اعزام شدیم كه از ايشان پرسيدیم: «ما چه رسالتي داريم؟» حضرت فرمودند كه وظيفه شما اين است كه با وجود تواضع و تعداد اندك، مقاومت كنید، به خودتان تکیه کنید و بدانید که خدای متعال حامی شماست.

شهيد سيد فؤاد شكر (ره) نيز مي‌گويد: «در 15 خرداد 1361 تهاجم زميني اسرائيل آغاز شد، ما اهداف و دامنه آن را پيش‌بيني مي‌كرديم، به ويژه كه در آن زمان متوجه شديم كه اين واقعه شباهتي به قبل از آن ندارد، بحث طولاني در لبنان در مورد امكان‌پذيري و تحقق پیش بینی امام(ره) براي مقابله با آن بود؛ متقاعد شدند و شدیم که جنگ تنها گزینه مقابله با دشمن متجاوز غاصب شریر صهیونیستی است.»

وی می افزاید: «جوانان را در مسجد جمع کردیم و به آنها گفتیم که دشمن به خلده [در حومه بیروت] رسیده است، هر که آماده شهادت است، همین حالا آماده رفتن و جنگیدن شود. پس از پایان درگیری و در حالی که اجساد اسرائیلی ها را جمع آوری می کردیم و در زباله ها می گذاشتیم، محل پرازخبرنگاران شد. آنها متعجب شدند و گفتند: "ما قبلاً چنین چیزی نشنیده بودیم." من پاسخ دادم: "از این به بعد، چیزهای زیادی خواهید شنید."

علیرغم مواضع تأسف بار جنبش فتح در حمایت از رژیم صهیونی، امام خمینی(ره) به حمایت خود از مردم فلسطین ادامه داد که بعدها زمینه را برای تشکیل کنفرانس حمایت از انتفاضه فلسطین فراهم کرد.

امام خمینی(ره) همچنین دفتری برای جنبش های مقاومت اعم از فلسطینی، لبنانی و عربی تأسیس کرد که هسته اصلی تأسیس نیروی قدس در سپاه شد.

این حمایت به دستیابی به منافع شخصی وابسته نبود و مشروط به ملاحظات سیاسی، فرقه ای، اعتقادی و ایدئولوژیکی هم نبود.

همچنین امام خمینی(ره) نقش برجسته ای در امدادرسانی، حمایت از ایتام و خانواده شهدا و رسیدگی به مجروحان فلسطینی داشت.

بر اساس اسناد تاریخی شروع نهضت امام خمینی (ره) با انتقاد از عمل‌کرد شاه در نزدیکی به اسرائیل و افشای حرکت‌های مخفیانه دو رژیم برای نزدیکی به یکدیگر بوده‌است. در واقع، از سال ۴۱ و در پیام مشهور امام، به مناسبت نوروز ۴۲ به کشته‌شدن مسلمانان و روحانیت به دست دولت، برای حفظ منافع آمریکا و اسرائیل اشاره شده‌است. پس از آن، امام به مناسبت وقایع مختلف، در داخل و خارج از ایران این مقوله را به‌طور جدی مطرح کرده‌اند. [3]

شهيد سيد حسن نصرالله مي‌گويد: امام خميني (ره) تقريباً دو ماه قبل از رحلت، بيماري سختي داشتند و به ندرت کسي را ملاقات مي‌کردند و با لبخند پر از مهرشان به من فرمودند: به همه برادران حزب‌الله بگو نگران نباشند، من با شما هستم و برادران جمهوري اسلامي همه در کنار شما هستند، ما هميشه در کنار شما هستيم.

پس از رحلت امام خمینی(ره)، ایران رویکرد خود را از طریق یک سیاست خارجی مستحکم تثبیت کرد. حمایت ایران از فلسطین و مقاومت ناشی از یک باور، رویکرد و ایدئولوژی عمیقاً ریشه‌دار است.[4] در حالی که انقلاب اسلامی این میراث بزرگ و بی بدیل امام خمینی (ره) به حمایت از همه حقوق و مبانی فلسطین ادامه می دهد، رژیم ها و دولت های به اصطلاح اسلامی  برای عادی سازی روابط با دشمن اسرائیلی شتاب دارند و هریک از دیگری می خواهد سبقت بگیرد در حالی که نمی دانند این ننگ ابدی درآینده دامنشان را خواهد گرفت و باید پاسخگوی تاریخ و مطالبات مردم بیدارشان و نسل های آینده خودشان باشند. همان گونه که رهبرمعظم انقلاب اسلامی صبح روزچهارشنبه 14خرداد ماه سال جاری درسی وششمین سالروز رحلت امام خمینی(ره)- در اجتماع عظیم و پرشور مردم در حرم مطهرش- در سخنان پایانی خود؛  تکلیف دولت‌های اسلامی را سنگین خواندند و با تأکید بر اینکه امروز جای ملاحظه، محافظه‌کاری، بی‌طرفی و سکوت نیست، افزودند:« اگریک دولت اسلامی به هر شکل و بهانه‌ای چه با عادی‌سازی روابط، چه با بستن راه کمک به مردم فلسطین و چه با توجیه جنایات صهیونیست ها از این رژیم حمایت کند، یقین بداند که ننگ ابدی بر پیشانی آن خواهد ماند.» [5]

رهبرحکیم و فرزانه انقلاب اسلامی؛ عقوبت الهی و اخروی همکاری با صیهونیست‌ها را بسیار سخت و سنگین دانستند و افزودند:« البته در همین دنیا نیز ملت‌ها این خیانت‌ها را فراموش نخواهند کرد؛ ضمن اینکه تکیه به رژیم صهیونیستی برای هیچ دولتی امنیت‌آفرین نیست زیرا این رژیم به حکم قاطع الهی در حال فروپاشی است و ان‌شاءالله تحقق آن، دیری نخواهد پایید.»[6]

به تعبیر یکی از نویسندگان گرامی، سخن گفتن از امام خمینی(ره) و فلسطین سخن از بزرگترین مرد قرن و مهمترین ماجرای قرن ماست. سخن از مردی نستوه و نیرومند است که به گفته یک روزنامه نگارغربی: از قرن هفتم میلادی(صدر اسلام) آمده تا درقرن بیستم جای گیرد. مردی که چکیده عدالت مظلوم تاریخ بشری است.آیا تصادف است که مهمترین مسئله این قرن(یعنی تجاوز اسراییل به سرزمین های فلسطینی) مورد توجه و نقطه محوری اهتمام و تلاش او باشد؟ یا همان کشمکش و نبرد مقدسی است که سنت الهی از آن یاد کرده و وعده پیروزی اش را داده است.

آیا تعجب آور نیست که مردی در فعالیت هایش این همه اهمیت و مرکزیت به فلسطین بدهد، حال آنکه از لحاظ جغرافیایی فاصله زیادی با آن دارد؟[7] چنین توجهی از جانب حضرت امام(ره) به ما می گوید، فلسطین تنها یک محدوده جغرافیایی نیست، بلکه یک نشانه از جدال حق و باطل است که قرآن وعده پیروزی آن را داده است.

از نگاه صاحب نظران و نویسندگان محقق و پژوهشگر؛ امام خمینی(ره) اولین مرجع تقلید و پیشوای بزرگ مذهبی بود که مجوز حمایت از مبارزان فلسطینی از محل وجوهات شرعی و زکات و صدقات را صادر کرد و در جریان جنایت رژیم اشغالگر قدس در به آتش کشیدن مسجدالاقصی برخلاف مشی دیگران که بازسازی مسجد را وجهه همت خود قرار داده بودند، با دوراندیشی تمام بر حفظ آثار جنایت اسراییل(به عنوان عامل سمبلیک در جهت تحریک و تشویق مسلمانان بر علیه رژیم اشغالگر) تأکید می نمودند. ایشان از همان آغاز وجهه اسلامی و بُعد اعتقادی مبارزه با اسراییل را کارسازترین روش برای بسیج ملت مظلوم فلسطین و جلب حمایت امت اسلام از آنان معرفی کرد واتخاذ مشی های دیگری، همچون: تکیه برقومیت عربی و نگرش های ناسیونالیستی و دیگر ایدئولوژی های وارداتی و غیراسلامی را انحراف درمسیر مبارزه برای آزادی می دانست.

ایشان به مشکلات درونی جهان اسلام و از جمله ضعف و ناتوانی یا وابستگی بعضی از سران کشورهای اسلامی وقوف کامل داشت، به همین دلیل بر آگاهی وشعورعمومی جهان اسلام، منبعث ازاصول اعتقادی و مشترکات ایمانی و فرهنگی امت و پرهیز از اختلافات فرقه ای تأکید می نمود و سران دولت های اسلامی را به متابعت از این جریان فرا می خواند و معتقد بود که دولت ها تا آنجا که با این شعور و خواست عمومی مسلمانان همسو وهمراه باشند، شأن رهبری و مسئولیت هدایت مبارزه را عهده دارخواهند بود و الا ملت های مسلمان می بایست با آنان همان کنند که ملت مسلمان ایران با شاه کرد.[8]

در هرحال امروز مسئله فلسطین مهمترین مسئله جهان اسلام است و ازسوی دیگریکی از مهم ترین چالش های سیاست خارجی استعمارگران غرب است. جوانان فلسطینی، از جمله، تحت هیچ یک از این انحرافات قرار نگرفتند، بلکه باپیوستن به انگیزه‌های اسلامی و استفاده از ایمان خود و نیز حضور در عرصه جهاد اسلامی، مصمم‌تر شده‌اند تا در برابر رژیم صهیونیستی بایستند.

تجربه تاریخی نشان داده است که مسئله فلسطین پشت میز مذاکره حل نخواهد شد و کمترین اثرجنبش  صلح طلبی که توسط استعمارگرغرب طراحی گردیده است، عبوررژیم صهیونیستی ازبحران اقراربود. بنابراین هر راه حلی که رژیم صهیونیستی را به عنوان یک رژیم رسمی بپذیرد و به رسمیت بشناسد یا هر راه حلی که حق فلسطینیان در آن دیده نشده باشد قابل قبول نیست. و در حال حاضر بهترین و مفیدترین راه همان راه انتفاضه است که فرزندان قهرمان فلسطین با عملیات هایی چون طوفان الاقصی در پیش گرفته اند. 

بلاشک پیروزی انتفاضه مردم فلسطین و صبر و مقاومت مسلمانان لبنان و مقاومت اسلامی در آینده نزدیک در شکست دادن اسراییل نقطه عطفی در آهنگ غلبه حق بر باطل و اثبات این مدعاست.

پیروزی عملیات طوفان الاقصی در 7 اکتبر 2023 بررژیم صهیونیستی ثابت کرد که قدرت نظامی اسراییل قادر به درهم شکستن عظمت و شوکت ملتی نیست که از سرزمین، آزادی و حقوق خود دفاع می کند، و نیز دستاوردهای این عملیات ثابت کرد که انتفاضه و رهبری آن الهام گرفته از روح اسلامی در داخل فلسطین است. همچنان که به گفته شیخ اسعد تمیمی(از رهبران جنبش فلسطین) تا زمان انقلاب اسلامی، اسلام از عرصه نبرد فلسطین غایب بود و این انقلاب اسلامی ایران بود که توانست با تبیین، عقلانیت، هوشمندی، درآیت روشنگرانه و رهبری های خردمندانه امام خمینی(ره)؛ این حقیقت را که اسلام تنها راه حل، و جهاد تنها وسیله اصلی برای مبارزه علیه صهیونیسم است را به قیام مردم فلسطین هدیه کند.[9]  

منابع:

1. امام در برابر صهیونیسم، دفتر سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به مناسبت روز قدس سال 61.

2. لیلیانتال، آلفرد، م (ارتباط صهیونیستی) مترجم ابوالقاسم حسینی. نشر مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، چاپ اول، پاییز 1379.

3. صفا تاج، مجید، ماجرای فلسطین و اسراییل، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی 1380.

4. جهان اسلام از دیدگاه امام خمینی (تبیان)، دفتر نوزدهم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی، چاپ اول، خرداد 1378.

5. فلسطین از دیدگاه امام خمینی (تبیان) دفتر چهارم، نشر مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی، چاپ چهارم، تابستان 1378. 

6. فصلنامه حضور، نشر: مؤسسه آثار امام خمینی، بهار 83 ، شماره 48.

7. فصلنامه حضور، نشر: مؤسسه آثار امام خمینی، بهار 84 ، شماره 52.

8. پگاه حوزه، نشر: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، خرداد 1383 ، شماره 136.

9. پگاه حوزه، نشر: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، آبان 83 ، شماره 147.

10. ماهنامه یاد ایام، نشر: معاونت مطبوعاتی و تبلیغاتی وزارت فرهنگ ارشاد اسلامی، بهمن 75 ، شماره 11.

11. ماهنامه پاسدار اسلام، صاحب امتیاز: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، شماره 278.

پی‌نوشت:

[1] - یکی از محکم‌ترین و تندترین موضع‌گیری‌های سیاسی امام در برابر شاه و اسرائیل، سخن‌رانی مشهور ایشان در مسجد اعظم قم، پس از آزادی از زندان بود. در این سخن‌رانی شاه را از توسعه‌ی روابط نظامی و اقتصادی با اسرائیل بر حذر داشتند و به زیان‌آور بودن آن تأکید کردند. در ضمن، دولت‌های ترکیه و ایران را به دلیل جدایی از جمیع ممالک اسلامی، بسیار ملامت کردند و در بخشی از این سخن‌رانی، امام فریاد برآورند: «ای مردم عالم، بدانید ملت ما با پیمان] با [اسرائیل مخالف است، این ملت ما نیست، این روحانیت ما نیست، دین ما اقتضا می‌کند که با دشمن اسلام موافقت نکنیم، قرآن ما اقتضا می‌کند که در مقابل صف مسلمین با دشمن اسلام هم پیوند (پیمان) نشویم، ما این حرف‌ها را می‌زنیم، مرتجع هستیم.؟» بدین ترتیب، امام اعلام خطر اسرائیل برای مسلمانان را به صورت حکم شرعی صادر می‌کنند و به وعاظ و نوحه‌سرایان توصیه می‌کنند که خطر اسرائیل و عمّال آن را در همه جا به گوش مردم برسانند و سکوت در این مورد را کمک به دستگاه جبار و دشمنان اسلام اعلان می‌کنند و این چنین، مبارزه با اسرائیل، دشمن اسلام و مسلمین را در صدر اهداف مبارزاتی خود قرار می‌دهند. (نقشه راه حمایت از فلسطین و مبارزه با صهیونیسم در کلام امام خمینی(ره). پایگاه خبري-تحليلي مشرق نيوز: چهارشنبه ۱۴ خرداد ماه ۱۴۰۴ / ۰۸:۴۰ - کد خبر 1720404) 

[2] - عملیات پنجه عقاب (Operation Eagle Claw) که در ایران به عملیات طبس معروف است، یک عملیات نظامی بود که توسط ایالات متحده برای آزادسازی گروگان‌های آمریکایی در سفارت ایالات متحده در تهران در سال 1359 (1980) انجام شد. این عملیات توسط نیروی دلتا (Delta Force) و با هدف انجام یک حمله سریع و غافلگیرانه برای نجات گروگان‌ها برنامه‌ریزی شده بود.

[3] - بررسی دیدگاه امام خمینی در مسئله فلسطین نشان از آن دارد که اولین موضع رسمی امام، مقارن با آغاز مبارزات سیاسی وی با رژیم پهلوی در ارتباط با عدم هم‌سویی این رژیم با تحریم نفتی اسرائیل و قطع روابط دیپلماتیک هم‌گام با کشورهای اسلامی و عربی بود. امام در مصاحبه‌ای در این‌باره می‌فرمایند:

«یکی از جهاتی که ما را در مقابل شاه قرار داده است، کمک او به اسرائیل است. من همیشه در مطالبم گفته‌ام که شاه از همان اول که اسرائیل به‌وجود آمد، با او هم‌کاری کرده؛ و وقتی که جنگ بین اسرائیل و مسلمانان به اوج خود رسیده‌بود، شاه، همچنان نفت مسلمین را غصب کرده، به اسرائیل می‌داد و این امر خود از عوامل مخالفت من با شاه بوده‌است.» (نقشه راه حمایت از فلسطین و مبارزه با صهیونیسم در کلام امام خمینی(ره). پایگاه خبري-تحليلي مشرق نيوز: چهارشنبه ۱۴ خرداد ماه ۱۴۰۴ / ۰۸:۴۰ - کد خبر 1720404)

4- Al Asaad. Sondoss. Resistance movements owe everlasting gratitude to Imam Khomeini. Translator and author: Asadollah. Afshar. Tehrantimes/ Publish Date: Monday/ June 2, 2025 - 20:45

[5] - پایگاه خبری فردا نیوز: چهارشنبه 14خرداد ۱۴۰۴ - ۰۹:۰۰ - کد خبر: 1361940. 

[6] - همان. 

[7] - افشار؛ شیرین. جریان انتفاضه فلسطین و اندیشه حضرت امام خمینی(ره). مؤسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی. 

[8] - فلسطین ازدیدگاه امام خمینی(ره)(تبیان)دفترچهارم، ص 3.

[9] - ماهنامه پاسدار اسلام، صاحب امتیاز: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، شماره 278.

• دکتر اسدالله افشار

• امام خمینی

• دبیرکل حزب الله

• مقاومت

• آزادی فلسطین

• پیام انقلاب اسلامی

• آرمان فلسطین

• رژیم صهیونی

• سيد حسن نصرالله

• عملیات طوفان الاقصی