فقط صداوسیما می‌تواند واژه‌های مصوب فرهنگستان را جا بیندازد!

به گزارش پايگاه خبري تحليلي «نيک رو» به نقل از فارس، طی هفته‌های گذشته معادل لغت‌هایی چون وبینار و پادکست از سوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی از رسانه ملی منتشر شد و با واکنش‌هایی همراه شد. در همین زمینه با نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت‌وگو کردیم.

فرآیند انتخاب واژه در فرهنگستان زبان و ادب فارسی چگونه است؟

جلسات واژه‌گزینی معمولاً با حضور پنج تا هفت نفر از اعضای متخصص رشته‌ای که لغت مربوط آن است و با همراهی یک یا ۲ نفر از کارشناسان فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود. این ۲ کارشناس فرهنگستان در واقع واژه‌گزین هستند و می‌توانند از نظر تعریف و واژه‌شناسی به ساخت واژه کمک کنند.کلمه وب‌نشست هم به همین صورت بررسی شده است. یعنی ابتدا لغت از سوی گروه مربوطه انتخاب، براساس منابع تعریف‌نگاری و مفهوم‌شناسی می‌شود و اگر در زبان لاتین، ریشه‌ای داشته باشد، ریشه‌شناسی می‌شود و در نهایت این معادل لغت از سوی این گروه به شورای واژه‌گزینی اعلام می‌شود. اگر این لغت از سوی این شورا تصویب شود به عنوان مصوبه فرهنگستان اعلام می‌شود. البته این لغت ۱۴ مرتبه رفت و برگشت می‌شود تا از ابعاد مختلف مثل آوا و ساختار محک بخورد.ولی کلمه «وب‌نشست» معادل «وبینار» هم از ترکیب ۲ کلمه فارسی و بیگانه تشکیل شده است.

علت اینکه کلمه‌ای مثل وب که لاتین است اما در معادل‌های فارسی استفاده می‌شود چیست؟

برخی از کلماتی را که نتوانیم معادل کوتاه‌تر و گویاتری برایش پیدا کنیم، می‌پذیریم. مثلاً وب و یون را قبول کردیم.

گاهی کلمه‌ای وارد دایره لغات مردم می‌شود و سال‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما فرهنگستان زبان با تاخیری چند ساله معادلش را بیان می‌کند؛ در حالی که دیگر آن کلمه مصطلح شده است. چرا برای این موضوع، تدبیری نمی‌شود؟

این حرف را درباره کلمه پیامک هم گفته بودند؛ در حالی که ما خیلی سال بود این کلمه را ساخته بودیم؛ منتهی تا وقتی که صداوسیما به کار نبرده بود، کسی متوجه‌اش نشد. ما از سال ۷۶ که اولین مجموعه‌مان را منتشر کردیم، تا امروز نزدیک به ۷۰ هزار واژه تصویب کرده‌ایم و هر سال نیز بین ۲ هزار تا ۲ هزار و ۵۰۰ واژه تصویب می‌کنیم.البته قبول داریم که روابط عمومی‌مان در این سال‌ها در تبلیغ و شناساندن واژگان ضعیف بوده است، اما این‌ها را در وبگاه‌مان اعلام می‌کردیم.از طرف دیگر، یکی، دو سالی است که بخشی به عنوان ترویج واژه‌ها در فرهنگستان ایجاد کرده‌ایم تا این لغات در حوزه‌های مختلف شناسانده شود. به طور مستمر رصد می‌کنیم، اما ممکن است با لغتی مواجه شویم که اعضا به توافقی درباره‌اش نرسند تا اینکه سال‌ها بگذرد و محک بخورد.اینطور نیست که تا لغتی منتشر شد، معادلش را اعلام کنیم؛ این‌ها همه فرآیندهای علمی دارند که گاهی وقت می‌گیرد.

• زبان و ادب فارسی

• معادل‌های فارسی

• دایره لغات