در باره اخلاق، سبک زندگی و شهادت امام رضا(ع)

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»،

بیمارم و از دوست شفا می‌خواهم

از اهل کرم لطف و عطا می‌خواهم

مشهد برسم کنار هر گلدسته

هر چیز  ندارم از رضا می‌خواهم

یکم) دیدگاه‌ها و اقوال در باب شهادت امام رضا(ع)

حضرت امام رضا ـ علیه السّلام ـ در سال 148 ه.ق. در شهر مدینه متولد شد، و در ماه صفر سال 203 ه.ق. در شهر طوس خراسان و در سن 55 سالگی به شهادت رسید. در باب شهادت ایشان تقریباً تمام علمای شیعه و عده زیادی از علمای اهل سنت قائلندکه آن حضرت مسموم وشهید شده است. درباره عامل شهادت اختلاف نظرو اقوالی وجود دارد که به آنها اشاره خواهیم کرد. قول مشهوراین است که آن حضرت توسط مأمون خلیفه عباسی مسموم شده و به شهادت رسیده اند.

برخی از علمای اهل سنت قائلند که مأمون، امام رضا ـ علیه السّلام ـ را مسموم نکرده است. و برای این گفته خود دلائلی هم ذکر می‌‌کنند. از جمله آن دلائل این است که مأمون دختر خود را به همسری امام رضا ـ علیه السّلام ـ درآورد. مأمون به برتری علی ـ علیه السّلام ـ در برابر علما استدلال می‌ کرد.

بعد از درگذشت امام رضا ـ علیه السّلام ـ مأمون بسیار ناراحت و غمگین بود و... در ادامه خواهیم گفت که به هیچ یک از دلائل در این رابطه نمی توان استناد کرد. عده ای از علمای اهل سنت قائلند که ایشان مسموم شده اند و عامل جنایت، عباسیان (غیر از مأمون) بوده اند. به عنوان نمونه ابن جوزی می‌ گوید: «وقتی عباسیان دیدند خلافت از دست آنها خارج شد (به واسطه ولایتعهدی) و به دست علویان افتاد، امام رضا ـ علیه السّلام ـ را مسموم کردند. این قول نیز چندان صحیح به نظر نمی رسد چرا که «بیشتر مورخین و روات اجماع دارند که مأمون سم را به امام ـ علیه السّلام ـ داده نه غیر او. علاوه بر اینکه مأمون برای این کار انگیزه هم داشته که به آن اشاره خواهد شد.

روایاتی از امام رضا ـ علیه السّلام ـ آمده است که در این روایات آن حضرت شهادت خویش را پیشگویی کرده اند و عامل این جنایت را مأمون دانسته اند. امام رضا ـ علیه السّلام ـ به هرثمه بن اعین می‌ گوید: «موقع مرگ من فرا رسیده است این طاغی (مأمون) تصمیم گرفته مرا مسموم کند

شهید مطهری می‌ نویسد: «قرائن نشان می‌ دهد که امام رضا ـ علیه السّلام ـ را مسموم کردند و یک علت اساسی همان قیام بنی العباس در بغداد (بر علیه مأمون) بود. مأمون در حالی حضرت رضا ـ علیه السّلام ـ را مسموم کرد که از خراسان به طرف بغداد می‌ رفت و مرتب اوضاع بغداد را به او گزارش می‌ دادند. به او گزارش دادند که بغداد قیام کرده او دید که حضرت رضا(ع) را نمی تواند عزل کند و اگر با این وضع بخواهد برود آنجا کار بسیار مشکل است. برای اینکه زمینه رفتن آنجا را فراهم کند و به بنی العباس بگویدکارتمام شد حضرت را مسموم کرد وآن علت اساسی که می‌ گویند و قابل قبول هم هست و با تاریخ وفق می‌ دهد همین جهت است. به نظر می‌ رسد انگیزه اصلی مأمون در به شهادت رساندن امام رضا ـ علیه السّلام ـ همین مطلبی باشد که ذکر شد. چرا که قیام عباسیان در بغداد جز به خاطر ترس از روی کار آمدن علویان نبوده است.

طبری می‌‌نویسد: «مأمون نامه ای به بنی عباس در بغداد نوشت و مرگ علی بن موسی ـ علیه السّلام ـ را به آنان اعلام کرد و از آنان خواست که به اطاعت او درآیند زیرا دشمنی آنان با او جز با بیعت وی با علی بن موسی ـ علیه السّلام ـ نبوده است. از دیگر موجباتی که مورخان در قتل امام رضا ـ علیه السّلام ـ ذکر کرده اند، کینه ای می‌ دانند که مأمون از امام رضا ـ علیه السّلام ـ به دل گرفته بود. طبرسی می‌ نویسد: علتی که موجب شد مأمون امام رضا ـ علیه السّلام ـ را به شهادت برساند این بود که آن حضرت بی محابا (و بدون ترس) حق را در برابر مأمون اعلام می‌‌کرد. در بیشتر موارد در مقابل او قرار می‌ گرفت که موجب عصبانیت و کینه او می‌ شد....»

دوم) شهادت امام رضا(ع) از منظر روایات

همان گونه که بیان شد از نظر روایات شیعی شکی نیست که مأمون حضرت رضا ـ علیه السّلام ـ را مسموم کرد. امّا اینکه کیفیت این عمل چگونه بوده است؟ روایات چندی وجود دارد که در ذیل به آنها اشاراتی خواهیم داشت:

 1- روایتی را شیخ مفید از عبدا... بن بشیر نقل کرده که عبدا... گفت: مأمون به من دستور داد که ناخن های خود را بلند کنم... سپس مرا خواست و چیزی به من داد که شبیه تمر هندی بود و به من گفت: این را به همه دو دست خود بمال... سپس نزد امام رضا ـ علیه السّلام ـ رفت و به من دستور داد که انار برای ما بیاور من اناری چند حاضر کردم و مأمون گفت: با دست خود آن را بفشار، من فشردم و مأمون آن آب انار را با دست خود به حضرت خورانید و همان سبب مرگ آن حضرت شد و پس از خوردن آن آب انگور دو روز بیشتر زنده نماند.»

2- روایت دیگری را شیخ مفید از محمد بن جهم ذکر کرده که می‌‌گوید: «حضرت رضا ـ علیه السّلام ـ انگور دوست می‌‌داشت پس قدری انگور برای حضرت تهیه کردند. در جای حبه‌های آن چند روز سوزنهای زهرآلود زدند. سپس آن سوزنها را کشیده و به نزد آن بزرگوار آوردند... آن حضرت از آن انگورهای زهرآلود بخورد و سبب شهادت ایشان شد.

3- روایتی از اباصلت هروی نیز نقل شده که می‌‌گوید: مأمون امام رضا ـ علیه السّلام ـ را فراخواند و آن حضرت را مجبور کرد از انگور بخورد آن حضرت به واسطه آن انگور مسموم شد.

4- برخی از اهل سنت و دانشمندان و مورخان هستند که منکر مرگ طبیعى امام علیه السلام بوده و یا لااقل مسمومیت وى را قولى مرجح دانسته‌اند. مانند این افراد:

    ابن حجر در صواعق، ص ۱۲۲.

    ابن صباغ مالکى در فصول المهمه، ص ۲۵۰.

    مسعودى در اثبات الوصیه، ص ۲۰۸، التنبیه والاشراف، ص ۲۰۳، مروج الذهب، ۳، ص ۴۱۷.

    قلقشندى در مآثر الانافه فى معالم الخلافه، ۱، ص ۲۱۱.

    قندوزى حنفى در ینابیع الموده، ص ۲۶۳ و ۳۸۵.

    جرجى زیدان در تاریخ تمدن اسلامى، بخش ۴، ص ۴۴۰.

    ابوبکر خوارزمى در رساله خود.

    ابوالفرج اصفهانى در مقاتل الطالبین.

    سمعانى در انساب، ۶، ص ۱۳۹.

    در سنن ابن ماجه به نقل تهذیب الکمال فى اسماء الرجال، ص ۲۷۸.

با توجه به آن چه بیان شد و بنابرادله سستی که اهل سنت ذکرکرده اندکه مأمون؛ امام رضاـ علیه السّلام ـ را به شهادت نرسانده اند این ادعا براساس شواهد و مستندات تاریخی، عقلی و روایی، بی اساس، پوچ و مغرضانه می‌ باشد. چرا که مأمون فردی بود که به خاطر حکومت برادر خویش امین را به قتل رساند و قطعا محبوبیت امام رضا ـ علیه السّلام ـ در نزد او از برادرش بیشتر نبود. و گریه ظاهری او بعد از مرگ امام ـ علیه السّلام ـ به جهت منحرف کردن اذهان علویان و طرفداران امام رضا ـ علیه السّلام ـ و افکار عمومی بوده است.

سوم) غسل، تدفین و تشییع پرشکوه پیکرامام رضا(ع)

صاحب بحار الانوار به نقل از امالى شیخ صدوق و عیون اخبارالرضا نقل می‌کند که: ابا صلت گفت در خدمت حضرت رضا علیه السّلام بودم فرمود داخل این قبه‌‌اى که هارون مدفون است برو از چهار طرف آن خاک بردار بیاور. داخل قبه شدم و خاک را آوردم ملاحظه فرمود گفت این قسمت از خاک را که مربوط به طرف راست است بمن بده، تقدیم کردم، بو کشیده ریخت، فرمود در اینجا می خواهند برایم قبر حفر کنند، سنگى پدیدار خواهد شد که اگر تمام کلنگهاى خراسان را جمع کنند نمی‌توانند آن را بردارند. در مورد خاکى که از پائین پا و بالاى سر آورده بودم همین فرمایش را تکرار نمود... پس از آن فرمود: فردا می روم پیش این نابکار، وقتى خارج شدم اگر سرم پوشیده نبود با من حرف بزن جواب می دهم، چنانچه سرم پوشیده بود با من صحبت مکن.

ابا صلت گفت: صبحگاه فردا لباس پوشید در محراب بانتظار نشست، در این موقع غلام مأمون وارد شده گفت امیر المؤمنین شما را مى‌خواهد، کفش پوشیده از جاى حرکت نمود و رفت، منهم از پى آن جناب رفتم تا وارد بر مأمون شد، جلو مأمون ظرفى از انگور و چند ظرف دیگر از میوه‌هاى مختلف بود، یک خوشه انگور بدست داشت که مقدارى از آن را خورده بود همین که چشمش بحضرت رضا افتاد از جاى حرکت کرده او را در بغل گرفت و پیشانیش را بوسید و آن جناب را پهلوى خود نشانید. امام فرمود انگور خوب انگور بهشتى است. مأمون درخواست کرد از آن انگور بخورد، فرمود مرا معاف دار، گفت ممکن نیست، شاید بمن اطمینان ندارى. مأمون خوشه را گرفت و چند دانه از آن را خورد و براى مرتبه دوم بدست حضرت رضا علیه السّلام داد، آن جناب سه دانه از انگور خورد به گوشه‌اى پرت کرده از جاى حرکت نمود. مأمون گفت: کجا میروى؟ فرمود: به جایى که فرستادى!

وقتى خارج شد عبا را بر سر کشیده بود چیزى عرض نکردم تا داخل خانه شد، دستور داد درها را ببندم، در رختخواب خوابید، من با حزن و اندوه داخل حیاط ایستاده بودم. در همین موقع مشاهده کردم جوانى خوش روى با موى‌هاى مجعد شبیه بحضرت رضا علیه السّلام وارد شد، پیش رفته عرض کردم از کجا آمدى، درها که بسته بود؟ فرمود کسى که مرا از مدینه در این ساعت بطوس آورده از درهاى بسته نیز داخلم کرده.

گفتم: شما کیستى؟ «فقال انا حجة اللَّه علیک یا ابا صلت انا محمد بن علی». پس به طرف اطاق علی بن موسى الرضا علیه السّلام رفت به من نیز فرمود: وارد شوم. همین که چشم حضرت رضا علیه السّلام به او افتاد فرزندش را در آغوش گرفت و بسینه چسبانید پیشانیش را بوسید و بجانب خود کشانید. امام جواد پیوسته پدر را مى‌‌بوسید و آرام با او سخنانى می گفت که من نفهمیدم. در این هنگام کفى بر دهان حضرت رضا علیه السّلام آشکار شد، حضرت جواد آن کف را مکید... در این موقع حضرت رضا علیه السّلام از دنیا رفت.

حضرت جواد فرمود: ابا صلت حرکت کن از انبار تخت بیاور با آب، تا پدرم را غسل دهم. عرض کردم: در انبار تخت و آب نیست، فرمود هر چه می گویم بجاى آور، داخل انبار شدم تخت و آب بود بیرون آوردم دامن بکمر زدم تا امام را غسل دهم. فرمود تو یک طرف برو کسى هست که بمن کمک کند. حضرت رضا را غسل داد. باز فرمود داخل انبار شو زنبیلى که در آن کفن و حنوط پدرم هست بیاور. وارد شدم زنبیلى دیدم که قبلا در آنجا ندیده بودم، آوردم خدمت ایشان، پدر خود را کفن کرد و بر بدنش نماز خواند... مأمون و غلامان با گریه داخل شدند. گریبان چاک زد و بر سر خود میزد با صداى بلند می گفت: آه آقاى من ترا از دست دادم، کنار بستر حضرت رضا نشست و دستور داد برایش قبر بکنند. تمام آنچه حضرت رضا فرموده بود آشکار گردید. خواست قبر پدرش را قبله قبر حضرت رضا قرار دهد، یکى از اطرافیان گفت مگر نمیگوئى این شخص امام است؟ جواب داد چرا، گفت باید قبر او جلو باشد، دستور داد در طرف قبله قبر بکنند....

پس از شهادت امام رضا علیه السّلام، مأمون، او را در بقعه هارونیه در روستای سناباد، دفن کرد. مردم و دوستداران آن امام وقتی که خبر شهادت حضرت را شنیدند ازدحام کردند و گفتند که مأمون با نیرنگ امام علیه السلام را کشته است. مأمون شخصی را نزد مردم فرستاد و گفت تشییع جنازه به فرصتی دیگر موکول شده است. مأمون از ترس این که آشوبی برپا شود مردم را با این ترفند متفرق کرد و دستور داد جنازه آن حضرت را شبانه غسل دادند و به خاک سپردند.

تا با حرم سبز تو خو میگیرم

در محضر چشمت آبرو می‌گیرم

روشن دلم و و زلال وقتی با اشک

در صحن مطهرت وضو می‌گیرم

چهارم) سبک زندگی امام رضا علیه السلام

مسلمان باید سبک زندگی اسلامی داشته باشد؛ سبکی که بر پایه فلسفه اسلامی شکل می گیرد و توجه و اهتمام به آخرت با ویژگی طریقیت برای دنیا در آن اصالت می یابد. دست یابی به جزئیات سبک زندگی اسلامی نیازمند تعمیق و تأمل در آموزه های وحیانی اسلامی و سنت و سیره پیشوایان معصوم(ع) است.

مسلمان باید بهترین رفتار اجتماعی را داشته باشد؛ زیرا بندگی خداوند تنها با نماز و روزه نیست، بلکه با نیکی و احسان به دیگران و رفتارهای پسندیده اجتماعی است که در آیات و روایات بر آن تأکید شده است. اکنون به چند نمونه از سبک زندگی امام رضا(ع) در ذیل اشاراتی خواهیم داشت:

1- از نظر امام رضا(ع) بهترین بنده کسی است که خصوصیات خوب را نسبت به خدا و خلق دارا باشد و به شکل ملکه این رفتارها در او نهادینه شده باشد. وقتی ازامام رضا(ع)در باره بهترین بندگان خدا پرسش می شودایشان می فرماید: آنان که هرگاه نیکی می کنند، خوشحال می شوند، هرگاه بدی می کنند، استغفار می کنند، هرگاه چیزی به آنان داده می شود، هرگاه مبتلا و گرفتار می شوند، شکیبایی می کنند، و هرگاه خشمگین می شوند، عفو و گذشت می کنند.(مسند الامام الرضا(ع)، ج 1 ص 284)

2-در روزگارامام‌رضا علیه السلام تعالیم صوفیه در خراسان و دیگرایالات رواج یافته وجمعی از مشایخ همچون شقیق بلخی(م194ق) شاگرد ابراهیم ادهم، مریدانی را درحلقه صحبت خود می‌پرورد وبا مفاهیمی همچون زهد، پرهیز از دنیا، قناعت و زندگی سخت آشنا می‌ساخت.

هنگام حضور امام در خراسان، گروهی از صوفیه نزد آن حضرت رفتند و گفتند انتخاب ایشان به عنوان فردی از اهل بیت به ولایت امر و امامت امت از سوی مأمون انتخابی شایسته بوده است؛ زیرا امت نیازمند کسی است که غذای ناگوار بخورد، لباس درشت بپوشد، الاغ سوار شود و به عیادت مریض برود. اما امام که زهد را در این ظواهر نمی‌دید، فرمود: یوسف پیامبر قبای دیبای زربافت می‌پوشید و براریکه فرعونی تکیه می‌کرد و فرمان می‌راند. خواسته واقعی از امام و رهبر، قسط و عدل است و اینکه در گفتار صادق و در حکومت دادگر باشد و چون وعده‌ای کند، وفا نماید. راستی که خدای تعالی لباس و خوراکی را حرام نکرده است.

آنگاه امام آیه 32 سوره اعراف را تلاوت فرمود که: ای پیامبر بگو زیورهایی را که خداوند برای بندگانش پدید آورده و روزی‌های پاکیزه را چه کسی حرام گردانیده است.

گفته شده است معروف کرخی(م200ق) از مشاهیر صوفیه از موالی امام‌رضا علیه السلام بود و به دعوت آن حضرت از آیین مسیحی به دین اسلام گروید و پس از آن پیوسته در خدمت آن حضرت بود.

3- امام علیه السلام به رفتار یاران و غلامانش توجه داشت و در اصلاح خطاهای آنان می‌کوشید. روزی غلامش میوه‌ای را نیم‌خورده به دور انداخت. امام فرمود: سبحان‌الله! اگر شما از این میوه بی‌نیاز هستی چه بسا افرادی که به آن نیازمندند. آن را به نیازمندان بدهید.

4-امام رضا علیه السلام دنیای فریبنده و پرتجمل را به چیزی نمی‌گرفت. هنگامی که در خراسان بود، در روز عرفه همه‌ مال خود را در میان مردم قسمت کرد. چون فضل بن‌سهل گفت، این زیانکاری است، امام فرمود: بلکه عین غنیمت است.

5-امام رضا علیه السلام پیوسته یاد آخرت را در دل خویش زنده می‌داشت. چون از امام پرسیدند: چگونه صبح کردی؟ فرمود: با عمر کاسته و کردار ثبت شده و مرگ بر گردن ما و دوزخ دنبال ما است و ندانیم با ما چه شود.

6-امام‌رضا علیه السلام میهمان را به کار وانمی‌داشت و به علاوه به بهترین گونه در احترام او می‌کوشید. یک‌بار برای آوردن احمد‌بن محمد بزنطی، از یاران خاص خود مرکب خویش را فرستاد. چون بزنطی آمد، تا پاسی از شب را با امام گذراند و ازامام پرسش می‌کرد وامام جواب می‌گفت. سپس هنگام خواب، امام فرمود تا رختخواب خویش را برایش پهن کردند. امام که احساس کرد بزنطی گمان‌هایی در سر می‌پرورد، به وی فرمود که مبادا این کارها را مایه فخر و مباهات خود قرار دهی؛ برای خدا تواضع کن تا خدا مقامت را بلند گرداند.

درسبک زندگی امام رضا(ع) موارد زیرازجایگاه خاص و ویژه ای درنگاه ایشان برخورداراست که وجود مقدسش هم به آن ها اهتمام داشته و هم به شیعیانش عمل به آن ها را توصیه و تأکید داشته است:

شـکر خالق و مخلوق؛   پاسخ دهی به عواطف و احساسات در کنار همسر و دوستان؛ محاسبه نفس و عرضه اعمال؛  تفـریحـات سـالم؛ احـترام به والدین؛  معاشرت و برخـورد با مـردم؛   عـمل صالح؛  امر به معروف و نهی از منکر؛

حـلال خـوری و بخشندگی.

پنجم) تاریخچه بنای حرم رضوی

تاریخچه بنای حرم رضوی مكانى‌ كه‌ ضريح‌ پاك‌ امام‌ رضا علیه السلام در آن‌ قرار دارد، سرايى‌ از آن‌ حميد بن‌ قحطبه‌ طائى‌ يكى‌ از فرماندهان‌ ابومسلم‌ خراسانى‌ بوده‌ است‌. پس‌ از وفات‌ هارون‌‌الرشيد در سال‌ 193 هجرى‌ جسد او در اين‌ مكان‌ به‌ خاك‌ سپرده‌ شد، و فرزند وى‌ مأمون‌ بر فراز آن‌ گنبدى‌ افراشت‌ كه‌ بعدها «گنبد هارونيه‌» نام‌ گرفت‌. وقتى‌ امام‌ رضا علیه السلام مسموم‌ گرديده‌ به‌ شهادت‌ رسيدند، پيكر ايشان‌ را به‌ اين‌ مكان‌ آوردند و در نزديكى‌ قبر هارون‌‌ الرشيد به‌ خاك‌ سپرده‌ شد. اما اين‌ گنبد در سال‌ 380 هجرى ‌بر دست‌ امير «سبكتگين‌» به‌ طور كامل‌ ويران‌ شد و مرقد امام‌ رضا علیه السلام تنها مزار خراسان‌ گرديد كه ‌از تقديس‌ و تجليل‌ برخوردار بود. سلطان‌ مسعود بن‌ سبكتگين‌ ضريحى‌ طلايى‌ بر قبر شريف‌ امام ‌قرار داد، تا باعث‌ تمايز آن‌ شود و به‌ پناهگاهى‌ براى‌ بلاديدگان‌ و حاجت‌‌مندان‌ مبدل‌ گردد و از آن‌ پس‌، آن‌ شهر كه‌ به‌ توس‌ يا سناباد معروف‌ بود جز به‌ نام‌ مشهدالرضا شناخته‌ نشد .

ششم) سخنان آیت الله بهجت درباره امام رضا علیه السلام[1]
حرم مطهر حضرت امام رضا علیه السلام نعمت بزرگ و گرانقدری است که در اختیار ایرانی هاست؛ عظمتش را خدا می داند. به حدی که امام جواد علیه السلام می فرماید: «زیارةُ أبی أفضَلُ من زیاره الحسین [علیه السلام] لأنّ الحسین [علیه السلام] یَزورُهُ العامّه و الخاصَّه، و أبی لایَزورُهُ إلا الخاصّه: زیارت پدرم [امام رضا علیه السلام] از زیارت امام حسین [علیه السلام] افضل است؛ زیرا امام حسین [علیه السلام] را عامّه و خاصّه زیارت می کنند، ولی پدرم را جز خاصّه [شیعیان دوازده امامی] زیارت نمی کنند». [2]
 

لذا کرامات از ضریح آن حضرت بیشتر از ضریح امام حسین علیه السلام ظاهرمی شود. بنا براین، ایرانی ها باید نعمت حرم امام رضا – علیه السلام- را که زیارت آن برایشان فراهم است، مغتنم بشمارند.
 

عنایات امام رضا علیه السلام به زائران خود
دیده و شنیده شده است که اشخاصی در مشاهد مشرّفه، به امامی که صاحب ضریح است، سلام کرده و جواب سلام را شنیده اند .
 

شخصی گفته است: «هر وقت برای زیارت حضرت امام رضا – علیه السلام – به مشهد مشرّف می شوم (شاید در هر سال یک بار زیارت بیشتر نمی کرده است)، در هر بار در زیارت اول، با وجود ازدحام جمعیت، تا ضریح راه برایم باز می شود، به ضریح نزدیک می شوم و زیارت می کنم، و حضرت رضا -علیه السلام- خرجی راه و حتی مقداری پول برای خرید سوغات را نیز به من می دهند.»
آیت الله بهجت می‌گوید: درخانه ای که ما در مشهد بودیم نیز علویه ای بود که می گفت: «هر وقت که برای زیارت به حرم می روم، برای من هم، راه به سوی استلام( بوسیدن) ضریح  باز می شود.»
 

 نتیجه توسل به حضرت رضا علیه السلام
حجت السلام والمسلمین قدس، یکی از شاگردان آیت الله بهجت می‌گوید:
روزی آقا فرمودند: یکی از علمای نجف اشرف به جهت بیماری به تهران می آید و بعد از مراجعه به پزشک و تشکیل کمیسیون پزشکی بنابرآن می شود که آقا از ناحیه مغز عمل جراحی شود، آقا خیلی وحشت زده شده و سخت ناراحت می شود و اجازه می گیرد به مشهد مقدس مسافرت نماید.
 

پس از تشرف و توسل [به امام رضا علیه السلام] شبی در خواب می بیند آقای بزرگواری نزد ایشان می آید و      می فرماید: «چرا اینقدر ناراحت هستید؟ صلاح دیده شد که عمل نشوید و با دارو معالجه شوید.» از خواب بیدار      می شود و می گوید: نتیجه گرفتم، به تهران برویم. به تهران می آیند، پس از مراجعه مجدد به پزشک، رئیس کمیسیون طبی آقا به او می گوید: «ناراحت نباشید صلاح دیده شد که عمل جراحی انجام نشود، با دارو معالجه می کنیم.» با تطبیق این گفتار در خواب و بیداری بر یقین او می افزاید و با توسل به ثامن الحجج علیهم السلام معالجه نموده و شفا می یابد.»
 

هفتم) توصیه‌های آیت الله بهجت درباره زیارت ثامن الحجج علیه السلام
بسم الله الرحمن الرحیم. زیارت شما قلبی باشد. در موقع ورود اذن دخول بخواهید، اگر حال داشتید به حرم بروید. هنگامی که از حضرت رضا علیه السلام اذن دخول می‌طلبید و می‌گویید: «أ أدخلُ یا حجة الله؛ ای حجت خدا، آیا وارد شوم؟» به قلبتان مراجعه کنید و ببینید آیا تحولی در آن به وجود آمده و تغییر یافته است یا نه؟ اگر تغییر حال در شما بود، حضرت علیه السلام به شما اجازه داده است.
 

اذن دخول حضرت سیدالشهداء علیه السلام گریه است، اگر اشک آمد امام حسین علیه السلام اذن دخول داده‌اند و وارد شوید. اگر حال داشتید به حرم وارد شوید. اگر هیچ تغییری در دل شما به وجود نیامد و دیدید حالتان مساعد نیست، بهتر است به کار مستحبی دیگری بپردازید. سه روز روزه بگیرید و غسل کنید و بعد به حرم بروید و دوباره از حضرت اجازه ورود بخواهید.
زیارت امام رضا علیه السلام از زیارت امام حسین علیه السلام بالاتر است، چرا که بسیاری از مسلمانان به زیارت امام حسین علیه السلام می‌روند. ولی فقط شیعیان اثنی عشری به زیارت حضرت امام رضا علیه‌السلام می‌آیند.
 

بسیاری از حضرت رضا علیه السلام سؤال کردند و خواستند و جواب شنیدند، در نجف، در کربلا، در مشهد مقدس – هم همین طور – کسی مادرش را به کول می‌گرفت و به حرم می‌برد. چیزهای عجیبی را می‌دید.
ملتفت باشید! معتقد باشید! شفا دادن الی ماشاءالله به تحقق پیوسته.
 

یکی از معاودین عراقی غده‌ای داشت و می‌بایستی مورد عمل جراحی قرار می‌گرفت. خطرناک بود، از آقا امام رضا خواست او را شفا بدهد، شب حضرت معصومه علیهاالسلام را در خواب دید که به وی فرمود: «غده خوب می‌شود. احتیاج به عمل ندارد!» ارتباط خواهر و برادر را ببینید که از برادر خواسته خواهر جوابش را داده است.
 

همه زیارتنامه‌ها مورد تأیید هستند. زیارت جامعه کبیره را بخوانید. زیارت امین الله مهم است. قلب شما این زیارات را بخواند. با زبان قلب خود بخوانید. لازم نیست حوائج خود را در محضر امام علیه السلام بشمرید. حضرت علیه السلام می‌دانند! مبالغه در دعاها نکنید! زیارت قلبی باشد. امام رضا علیه السلام به کسی فرمودند: «از بعضی گریه‌ها ناراحت هستم!»
یکی از بزرگان می‌گوید، من به دو چیز امیدوارم اولاً قرآن را با کسالت نخوانده‌ام. بر خلاف بعضی که قرآن را آنچنان می‌خوانند که گویی شاهنامه می‌خوانند. قرآن کریم موجودی است شبیه عترت. ثانیاً در مجلس عزاداری حضرت سیدالشهداء گریه کرده‌ام.
 

حضرت آیت الله العظمی بروجردی رحمه الله مبتلا به درد چشم شدند، فرمودند: «در روز عاشورا مقداری از گِلِ پیشانی عزاداری امام حسین علیه السلام را بر چشمان خود مالیدم، دیگر در عمرم مبتلا به درد چشم نشدم و از عینک هم استفاده نکردم!»
پس از حادثه بمب گذاری در حرم مطهر حضرت رضا علیه السلام حضرت به خواب کسی آمدند، سؤال شد: «در آن زمان شما کجا بودید؟» فرمودند: «کربلا بودم.»
 

این جمله دو معنی دارد: معنی اول این که حضرت رضا علیه السلام آن روز به کربلا رفته بودند. معنی دوم یعنی این حادثه در کربلا هم تکرار شده است. دشمنان به صحن امام حسین علیه السلام ریختند و ضریح را خراب کردند و در آن جا آتش روشن کردند!
کسی وارد حرم حضرت رضا علیه السلام شد، متوجه شد سیدی نورانی در جلوی او مشغول خواندن زیارتنامه می‌باشد، نزدیک او شد و متوجه شد که ایشان اسامی معصومین – سلام الله علیهم – را یک یک با سلام ذکر می‌فرمایند. هنگامی که به نام مبارک امام زمان ـ عجل الله تعالی فرجه الشریف ـ رسیدند سکوت کردند! آن کس متوجه شد که آن سید بزرگوار خود مولایمان امام زمان- سلام الله علیه و ارواحنا له الفداء- می‌باشد.
 

در همین حرم حضرت رضا علیه السلام چه کراماتی مشاهده شده است. کسی در رؤیا دید که به حرم حضرت رضا علیه السلام مشرف شده و متوجه شد که گنبد حرم شکافته شد و حضرت عیسی و حضرت مریم علیهما السلام از آنجا وارد حرم شدند. تختی گذاشتند و آن دو بر آن نشستند و حضرت رضا علیه‌السلام را زیارت کردند.
روز بعد آن کس در بیداری به حرم مشرف گردید. ناگهان متوجه شد حرم کاملاً خلوت می‌باشد! حضرت عیسی و حضرت مریم علیهما السلام از گنبد وارد حرم شدند و بر تختی نشستند و حضرت رضا علیه‌السلام را زیارت کردند. زیارت نامه می‌خواندند. همین زیارت نامه معمولی را می‌خواندند! پس از خواندن زیارتنامه از همان بالای گنبد برگشتند. دوباره وضع عادی شد و قیل و قال شروع گردید. حال آیا حضرت رضا علیه السلام وفات کرده است؟[3]!
هرچند حال و روزه من و زمان بد است
یک تکه از بهشت در آغوش مشهد است
حتی اگر به آخر خط هم رسیده‌ای
آنجا برای عشق شروعی مجدد است
 

در خاتمه شهادت این امام همام را به همه علاقمندان ایشان و مسلمانان جهان خاصه هموطنانم که عاشق اهلبیت عصمت و طهارت هستند، تعزیت و تسلیت می‌گویم.
 

منابع:
1- شهیدى؛ سید جعفر . زندگى سیاسى هشتمین امام.
2-  داود الهامی، نظر شیعه درباره علت شهادت امام رضا (ع)، مکتب اسلام، ۱۳۷۳، شماره ۱ (ص ۱۶ تا ۲۸).
3- موسسه تبیان، نرم‌افزار دایرة‌المعارف چهارده معصوم علیهم‌السلام.
4- زندگانى حضرت على بن موسى الرضا علیه السلام (ترجمه جلد ۴۹ بحارالأنوار)، موسی خسروی، ۱۳۸۰ ش.
5- بالاتر از زیارت امام حسین علیه السلام نکاتی درباره زیارت و توسل به ثامن الحجج علیه السلام در کلام آیت الله بهجت، نقل از سایت تبیان.
6- نگاهی به شیوه زندگی و سلوک دینی امام‌رضا علیه السلام ، مرضیه محمدزاده.
7- قمی؛ شیخ عباس.  منتهی الامال، ج 2 .
 

پی‌نوشت:

1- در محضر آیت الله العظمی بهجت، ج1، ص328.

2- نقل به معنا از روایت. رک: الكافی، ج4، ص584؛ تهذیب‏الأحكام، ج6، ص84؛ وسائل‏الشیعة، ج14، ص562؛ كامل‏الزیارات، ص306؛ عیون أخبار الرضا، ج2، ص261

اصل این روایت در «کافی» به این صورت آمده است: عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ [علیه السلام] جُعِلْتُ فِدَاكَ زِیَارَةُ الرِّضَا [علیه السلام] أَفْضَلُ أَمْ زِیَارَةُ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ زِیَارَةُ أَبِی أَفْضَلُ وَ ذَلِكَ أَنَّ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ [علیه السلام] یَزُورُهُ كُلُّ النَّاسِ وَ أَبِی لَا یَزُورُهُ إِلَّا الْخَوَاصُّ مِنَ الشِّیعَةِ. الكافی، ج4، ص584، باب فضل زیارة أبی الحسن الرضا علیه السلام

3- بر گرفته از:کتاب به سوی محبوب، و کتاب برگی از دفتر آفتاب.

آذر شیخ علیا لواسانی

• آذر شیخ علیا لواسانی

• امام رضا

• شهادت امام رضا

• درگذشت امام رضا

• شیخ مفید

• محمد بن جهم

• اباصلت هروی

• سبک زندگی امام رضا

• حرم رضوی

• حرم مطهر حضرت امام رضا

• توسل به حضرت رضا

• آیت الله بهجت

• زیارت ثامن الحجج