تحریم‌های بومرنگی غرب علیه روسیه: یک بحران جهانی انرژی و غذا در راه است

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، پس از حمله 24 فوریه روسیه به اوکراین، ایالات متحده، بریتانیا و اتحادیه اروپا به همراه نزدیکترین متحدان خود، جامع ترین و بی سابقه ترین حمله اقتصادی به یک کشور مستقل در تاریخ اخیر را تحمیل کردند. ائتلاف غرب نیمی از ذخایر ارزی بانک مرکزی روسیه که در خارج از کشور نگهداری می شد - که در مجموع حدود 650 میلیارد دلار بود – را مصادره کرد و دسترسی بانک های کلیدی روسیه به سیستم پرداخت های بین المللی سوئیفت را مسدود کرد. هدف از جنگ اقتصادی همه جانبه ای که علیه روسیه آغاز شد، تخریب اقتصاد روسیه، فروپاشی روبل و احتمالاً تغییر رژیم با برکناری رئیس جمهور ولادیمیر پوتین بود. پرزیدنت جو بایدن در اظهاراتی خارج از عرف دیپلماتیک گفت: "پوتین باید برود" و از این موضوع غافل نشویم که یک سناتور آمریکایی حتی از ترور پوتین استقبال کرد. موضوعی که  بلافاصله توسط مفسران در رسانه های جریان اصلی مورد تشویق واقع گردید.
تحریم‌های مالی تأثیر فوری گذاشتند و روبل روسیه تقریباً نیمی از ارزش خود را از دست داد و از سطوح قبل از تهاجم حدود هر دلار به 136 روبل رسید. بازار سهام مسکو تعطیل شد. به نظر می رسید که اقتصاد کشور در کوتاه مدت با ویرانی مواجه شده است. قابل توجه است که روبل به زودی به شدت بهبود یافت و به فراتر از سطوح قبل از تهاجم رسید. روز جمعه، ارزش هر دلار به 61.5 روبل کاهش یافت بطوریکه  روبل را به بهترین ارز در جهان در برابر دلار در سال 2022 تبدیل کرد. ارزش روبل به سختی تنها یک شاخص جامع از عملکرد اقتصادی روسیه است، اما شاخص های دیگر، مانند کاهش اخیر نرخ بهره از 17 درصد به 14 درصد توسط بانک مرکزی و تداوم سلامت مخارج خرده فروشی در کافه ها، کافه ها - رستوران ها نشان می دهد که اقتصاد روسیه علیرغم تحریم های گسترده مالی غرب به خوبی حفظ شده است.
روسیه کوبا، کره شمالی، ایران یا ونزوئلا نیست. اما روسیه از نظر جغرافیایی بزرگ‌ترین کشور روی زمین با 140 میلیون شهروند در 11 منطقه زمانی به هم پیوسته است. این کشور دارای سومین نیروی نظامی قدرتمند در جهان است که بزرگترین زرادخانه کلاهک های هسته ای را فرماندهی می کند. مهمتر از همه، روسیه یک پایگاه مهم برای صادرات کالا است. آمبروز ایوانز پریچارد از روزنامه دیلی تلگراف، روسیه را "یک ابرقدرت کالایی با طیف کامل، که بمراتب کمتر از اروپا در برابر تحریم ها آسیب پذیرتر" می باشد،می نامد.
روسیه یکی از تولیدکنندگان عمده مواد غذایی و سومین تولید کننده و صادرکننده بزرگ گندم در جهان می باشد. این کشور همچنین بزرگترین صادرکننده کود در جهان است و رتبه سوم را در صادرات آلومینیوم و رتبه چهارم یا پنجم را در بین بزرگترین صادرکنندگان آهن و فولاد در جهان دارد. این کشور همچنین صادرکننده پیشرو فلزات صنعتی کلیدی مانند پالادیوم، پلاتین، نیکل و مس است که برای جاه‌طلبی‌های غرب برای «انتقال انرژی» به انرژی‌های تجدیدپذیر مانند انرژی بادی و خورشیدی و وسایل نقلیه الکتریکی حیاتی هستند. مهمتر از همه، روسیه صادرکننده سوخت فسیلی سنگین در بازارهای جهانی است. لازم به ذکر است که سوخت های فسیلی هنوز حدود 80 درصد از مصرف انرژی جهانی را تشکیل می دهند. این کشور بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی جهان، دومین صادرکننده بزرگ نفت (پس از عربستان سعودی) و سومین صادرکننده بزرگ زغال سنگ (پس از استرالیا و اندونزی) است.
روسیه قدرت دفاعی روبل را افزایش داد …
در واکنش به تحریم‌های مالی «شوک و بهت» که علیه روسیه آغاز شد، رئیس‌جمهور پوتین فرمانی را در 31 مارس امضا کرد که به موجب آن همه کشورهای «غیر دوست» - یعنی کشورهایی که تحریم‌های مالی یک‌جانبه علیه روسیه اعمال کرده‌اند - می‌خواهد تا هزینه‌های گاز طبیعی خود را به روبل بپردازند. رهبران اتحادیه اروپا اعتراض کردند که تقاضای « روبل برای گاز» اوسطکرملین علیه «حرمت قرارداد» می باشد. دولت ایالات متحده نیز تردیدی در استفاده از هژمونی دلاری خود برای خارج کردن روسیه از سیستم مالی بین‌المللی نداشت.
دو ماه پس از آنکه رهبران اتحادیه اروپا طرح « روبل برای گاز» کرملین را رد کردند ، حداقل بیست واردکننده گاز طبیعی اروپایی از جمله شرکت‌های پیشرو مانند ENI، Uniper و OMV حساب‌هایی را نزد بانک گازپروم در مسکو باز کرده‌اند تا امکان پرداخت به روبل را فراهم کنند و 14 واردکننده دیگر نیز درخواست تسهیلات مشابه از بانک گازپروم را  دارند. روسیه در ماه آوریل عرضه گاز به لهستان و بلغارستان و روز جمعه به فنلاند را به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه گاز خود به روبل متوقف کرد . پس از هفته ها توصیه متناقض از سوی بروکسل، اتحادیه اروپا به تازگی موافقت خود را با پرداخت روبلی گاز روسیه توسط اعضای خود اعلام کرد.

روسیه تاکنون بسیاری از تاثیر تحریم ها بر تجارت نفت خود را منحرف کرده است. هند و تا حدی چین، محموله های نفت خام ارزان روسیه را که اتحاد غربی از آنها دوری می کند، می خرند. هند اکنون حدود 10 درصد از صادرات نفت روسیه را به خود اختصاص داده است. در هفته اول آوریل، صادرات نفت روسیه به سطح قبل از تهاجم خود بازگشت. از آنجایی که قیمت کالاها برای سوخت، غذا و کود پس از تحریم روسیه افزایش یافته است، مازاد حساب جاری روسیه در چهار ماهه اول سال بیش از سه برابر شده و به 95.8 میلیارد دلار رسیده است.
... و اروپا به سمت خودکشی اقتصادی می رود
اتحادیه اروپا برای بیش از 40 درصد از گاز طبیعی خود به روسیه وابسته است، در حالی که وابستگی آلمان به روسیه حتی بیشتر است و حدود 50 تا 60 درصد است. در اوایل ماه مارس، کمیسیون اروپا بر اساس پیشنهادی برای تضعیف توانایی مالی روسیه برای انجام حمله به اوکراین از طریق اعمال محدودیت‌هایی بر صادرات انرژی و کالاهای اولیه، برنامه‌هایی را برای کاهش دو سوم وابستگی اتحادیه اروپا به گاز روسیه در سال جاری منتشر کرد و به پایان رساند. اتکای آن به عرضه سوخت روسیه «خیلی پیش از سال 2030». این یک دستور بلند به هر اندازه است. مانند هدف توافق سبز آلمانی اتحادیه اروپا برای "صفر خالص تا سال 2050"، اگر قوانین اقتصاد و فیزیک ارتباطی با آن داشته باشند، شانس کمی برای رسیدن به آن وجود دارد.
اروپا هیچ جایگزینی برای صرف میلیاردها یورو در ماه برای گاز طبیعی لوله شده روسیه در کوتاه مدت (یعنی حداکثر 3 تا 5 سال) ندارد. راه‌حل‌های جانبی برای زیرساخت‌های LNG مورد نیاز و تامین‌کنندگان جایگزین با ظرفیت اضافی برای دستیابی به تلاش‌های اتحادیه اروپا برای تنوع بخشیدن به سال‌ها طول می‌کشد. در این میان، رهبران آلمان تنها باید به «اقدامات جانبی تقاضایی» متوسل شوند. در اصطلاح عادی، این به معنای "کمربند خود را ببندید". مطمئناً، پیش‌نویس‌های پیشنهادی کمیسیون اروپا که توسط فایننشال تایمز مشاهده شده است، بیان می‌کند که «اتحادیه اروپا باید مصرف انرژی را بیش از آنچه قبلا تصور می‌شد کاهش دهد تا به اهداف بلندپروازانه انتشار خالص کربن صفر تا سال 2050 دست یابد». آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) هشداردهنده آب و هوا - که اکنون بیشتر به خاطر حمایت بی‌قید و شرط خود از همه چیز سبز شناخته می‌شود تا به عنوان یک سازمان تحقیقاتی معتبر انرژی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار نیست - به درستی طرحی 10 ماده‌ای برای کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی ارائه کرد. اروپا برای "کمک به اوکراین" به پشتوانه مصرف کنندگان اروپایی.
بوندس بانک آلمان در اواخر آوریل اعلام کرد که در "سناریوی بحران شدید، تولید ناخالص داخلی واقعی در سال جاری تقریباً 2 درصد در مقایسه با سال 2021 کاهش می یابد" و "نرخ تورم برای مدت طولانی تری به طور قابل توجهی بالاتر خواهد بود" پس از تحریم. . یک مطالعه جدیدتر در مورد تأثیر تحریم فوری بر صادرات گاز روسیه به آلمان تخمین زده است که می تواند تولید ناخالص داخلی این کشور در سال 2022 را تا 12 درصد کاهش دهد. مانفرد کنف ، مدیر عامل Commerzbank - دومین بانک خصوصی بزرگ آلمان - هشدار داد که "سونامی ورشکستگی" می تواند بزرگترین قطب تولید اروپا را تحت تاثیر قرار دهد زیرا خطر رکود تورمی به دلیل تحریم های غرب بر صادرات انرژی روسیه افزایش می یابد.
بومرنگ مدودف
«کمپین جهانی» علیه روسیه که توسط رسانه‌های جریان اصلی پوشش داده می‌شود، چیزی شبیه به آن نیست: اکثریت قریب به اتفاق کشورهای خارج از اتحاد فراآتلانتیک ایالات متحده، اتحادیه اروپا و نزدیک‌ترین متحدانشان، که بیش از ۸۰ درصد از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند، در تحریم های ضد روسیه شرکت نکرده است. «وحدت چشمگیر هدف» در ایالات متحده و اروپا بر سر تحریم‌های روسیه، برای اکثر دولت‌های خاورمیانه، آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین که قصد حرکت در اقتصاد جهانی به‌سرعت دوشاخه به نظر می‌رسد، معنای کمی دارد. همچنین در تلاش های شکست خورده اتحادیه اروپا برای به دست آوردن اجماع در مورد طرح هایی برای تحریم صادرات انرژی روسیه چندان مشهود نیست.
دیمیتری مدودف، رئیس جمهور سابق روسیه و معاون فعلی شورای امنیت فدراسیون روسیه در تلگرام نوشت: تنها چند هفته پس از اعمال تحریم های جهنمی علیه روسیه، همانطور که انتظار می رفت، معلوم شد که آنها به غرب باز خواهند گشت.» برای کشورهای پیشرو در حال توسعه مانند برزیل، هند، چین و آفریقای جنوبی، حفاظت از آزادی آنها در تجارت با ابرقدرت کالایی مانند روسیه به همان اندازه مهم است که اطمینان حاصل شود که قربانیان بعدی غرب در حال جهانی شدن نیستند که تسلط خود را در امور مالی بین المللی اعمال می کند. نهادها در حالی که بوروکرات ها در بروکسل و واشنگتن دی سی رویاهای آرزویی خود در مورد انرژی های تجدیدپذیر را به پیش می برند، بقیه جهان مجبورند کارهای عادی خود را برای تامین هزینه های زندگی ادامه دهند.

تیلاک دوشی
تارنمای فوربس یکی از مشهورترین مجله‌های اقتصادی آمریکا
برگردان و کوتاه سازی علی اصغر شهدی

• علی اصغر شهدی

• اوکراین

• اتحادیه اروپا

• حمله اقتصادی

• پوتین

• جنگ اقتصادی

• روسیه