نبرد خونین میان ماسک و ترامپ و بحران سیاسی ایالات متحده

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، درگیری علنی میان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده و نامزد جمهوری‌خواهان، با مشاور سابق بودجه‌اش، ایلان ماسک – ثروتمندترین مرد جهان – نشانگر سطح خارق‌العاده بحران و کشمکش در درون دستگاه حاکم است؛ بحرانی که ناشی از تشدید وخامت اقتصادی و مخالفت فزاینده مردمی با الیگارشی مالی-شرکتی است.

ماسک به‌طور رسمی جمعه گذشته از دولت ترامپ خارج شد؛ آخرین روز کاری او به‌عنوان «کارمند ویژه دولت» و رئیس اداره بهره‌وری دولت (DOGE) بود؛ نهادی که نقش اصلی را در حمله به کارکنان فدرال و تعطیلی نهادهای دولتی ایفا کرده است. در مراسمی در دفتر بیضی، ترامپ و ماسک سخنان ستایش‌آمیز متقابلی رد و بدل کردند. اما تنها چند روز بعد، نزاعی تلخ میان این دو میلیاردر گانگستر بروز کرد.

ماسک در مصاحبه‌هایی در آخر هفته و روز دوشنبه، مخالفت خود را با «لایحه بزرگ و زیبای ترامپ» که هفته گذشته در مجلس نمایندگان تصویب شد، ابراز کرد؛ لایحه‌ای که معافیت‌های مالیاتی سال ۲۰۱۷ برای ثروتمندان را تمدید می‌کند. البته ماسک با خود این معافیت‌ها مخالفتی نداشت، اما آنچه را «پُرخوری بودجه‌ای» نامید، به‌شدت محکوم کرد. او روز سه‌شنبه در پستی در شبکه ایکس، این لایحه را «وقاحت مشمئزکننده» خواند و از سناتورها خواست آن را رد کنند.

این اختلاف، شکاف‌های مهمی را در درون طبقه حاکم آشکار می‌سازد: همه جناح‌های ساختار سیاسی خواهان کاهش شدید برنامه‌های اجتماعی به زیان محرومین جامعه هستند، اما درباره چگونگی اجرای این سیاست توافق ندارند. جیمی دایمون، مدیرعامل شرکت خدمات مالی و بانکداری جی پی مورگان چیس نسبت به رشد افسارگسیخته کسری بودجه و «شکاف قریب‌الوقوع در بازار اوراق قرضه» هشدار داده است.

ماسک همچنین سیاست تعرفه‌ای ترامپ را محکوم کرده است؛ سیاستی که نه‌تنها منافع تجاری شخصی او – وابسته به بازار و زنجیره تأمین چین – بلکه منافع گسترده‌تر سرمایه‌داری آمریکا را نیز تهدید می‌کند. تحلیلگران مالی به‌ویژه به جهش قیمت طلا و تضعیف جایگاه دلار آمریکا اشاره کرده‌اند؛ تحولاتی که تهدیدی جدی برای وال‌استریت و ثبات نظام مالی جهانی محسوب می‌شود.

این منازعات درون طبقه حاکم با منافع شخصی فاسد افراد نیز در هم تنیده شده است. ترامپ تهدید کرده که امپراتوری تجاری ماسک را هدف قرار می‌دهد، از جمله با لغو قراردادهای فدرالی به ارزش «میلیاردها و میلیاردها دلار». سهام تسلا روز پنج‌شنبه بیش از ۱۴ درصد سقوط کرد و ۱۵۲ میلیارد دلار از ارزش بازار آن کاسته شد؛ ضرری که تنها در یک روز، ۲۰ میلیارد دلار از ثروت شخصی ماسک را نابود کرد.

ترامپ همچنین شنبه گذشته، نامزدی میلیاردر دیگری به‌نام جرد آیزاکمن – مشتری و دوست ماسک – برای ریاست ناسا را پس گرفت. آیزاکمن گزینه پیشنهادی ماسک بود و به‌عنوان متحد کلیدی در پروژه پرحاشیه اما پرسود اسپیس‌ایکس که کاملاً به قراردادهای فدرالی متکی است، شناخته می‌شد.

نشریه رولینگ استون گزارش داده که دو مقام دولت ترامپ گفته‌اند ممکن است تحقیقات درباره فعالیت‌های تجاری ماسک – که در دوران بایدن آغاز شده بود – دوباره فعال شود. همین تهدید، از دلایل اصلی سرمایه‌گذاری ۲۷۵ میلیون دلاری ماسک در کمپین ترامپ و همراهی شخصی او در ماه‌های پایانی قبل از انتخابات بود.

ترامپ در پست دیگری در شبکه سوشیال تروث نوشت:
  «ایلان داشت اعصاب همه رو خورد می‌کرد. من ازش خواستم بره، فرمان ماشین الکتریکی رو ازش گرفتم – همون فرمانی که همه رو مجبور به خرید ماشین برقی می‌کرد که کسی نمی‌خواستش (و خودش ماه‌ها می‌دونست قراره اینو لغو کنم!) – و اون یهو دیوونه شد!»

ماسک در پاسخ به اظهارات ترامپ نوشت:
  «وقتشه بمب اصلی رو بندازیم: ترامپ در پرونده‌های اپستین هست. این همون دلیل واقعیه که اون پرونده‌ها هنوز علنی نشده.»

این جمله – که بی‌تردید صحت دارد – اشاره‌ای است به پرونده قاچاق جنسی جفری اپستین، میلیونر جنجالی که اوت ۲۰۱۹ در زندانی در منهتن مرده پیدا شد؛ مرگی که به‌طور رسمی خودکشی اعلام شد، اما هیچ‌کس آن را باور ندارد. ترامپ و اپستین در سال‌هایی که اپستین دختران جوان را برای مشتریان میلیاردرش فراهم می‌کرد، روابط دوستانه‌ای داشتند.

پست ماسک تهدیدی جدی برای ترامپ محسوب می‌شود و نشانگر تشدید جدال سیاسی در درون الیگارشی آمریکاست. ماسک در ادامه در ایکس نوشت: «این پست رو برای آینده ذخیره کن. حقیقت بالاخره فاش می‌شه.»

تا عصر پنج‌شنبه، ماسک از کاربران ایکس که خواهان برکناری ترامپ و جایگزینی‌اش با معاونش جی‌دی ونس بودند، حمایت کرد و هشدار داد که تعرفه‌های ترامپ «باعث رکود در نیمه دوم سال می‌شن». در واکنش، استیو بنن، مشاور پیشین کاخ سفید، از ترامپ خواست که کنترل اسپیس‌ایکس را به‌دست گیرد – چون این شرکت خدمات حیاتی برای ارتش آمریکا انجام می‌دهد – و ماسک را به آفریقای جنوبی، کشور زادگاهش، اخراج کند. ماسک نیز در پاسخ نوشت: «بِنین احمق به‌تمام معناست.»

در میان طغیان این درگیری‌های درون حکومت، نزاع میان ترامپ و ماسک یادآور «شب چاقوهای بلند» در سال ۱۹۳۴ است؛ قتل‌عامی که در آن هیتلر با کشتن صدها رقیب درون حزب نازی – از جمله ارنست روهم و گره‌گور اشتراسر – دیکتاتوری خود را تثبیت کرد.
الیگارشی‌ای غرق در فساد، جنایت و انحطاط

ماسک، ثروتمندترین فرد جهان، در نخستین ماه‌های دولت دوم ترامپ به اوج قدرت سیاسی رسید. نیویورک تایمز هفته گذشته گزارش داد که ماسک در طول مبارزات انتخابات پاییز گذشته به‌طور منظم از کتامین، اکستازی، قارچ روانگردان و سایر مواد مخدر استفاده کرده و رفتار و عملکردش به‌عنوان رئیس اداره بهره‌وری دولت حاکی از تداوم این وضعیت بوده است.

ثبات روانی ترامپ نیز زیر سؤال است. واشنگتن‌پست گزارش داده که او در ۱۳۲ روز نخست دولت دومش، ۲۲۶۲ پست در تروث سوشیال منتشر کرده که ۱۳۸ مورد آن تنها در یک روز بوده است. در آخر هفته گذشته، او یک تئوری توطئه عجیب را بازنشر داد مبنی بر اینکه بایدن در سال ۲۰۲۰ اعدام شده و با ربات‌هایی جایگزین شده است. از نظر فساد مالی نیز، وال‌استریت ژورنال اعلام کرده که ثروت شخصی ترامپ از زمان انتخابات تاکنون ۱.۲ میلیارد دلار افزایش یافته؛ عمدتاً از طریق رمز ارزهایی که به هوادارانش فروخته می‌شود.

جنایت‌پیشگی و فساد در آنچه «دولت ترامپ-ماسک» خوانده می‌شود، تنها جلوه‌ای از فروپاشی و انحطاط طبقه سرمایه‌دار آمریکاست.
سکوت دموکرات‌ها و راه پیش‌روی محرومان

بحران سیاسی کنونی در آمریکا نه‌فقط ماهیت دولت ترامپ – یعنی دولتی از الیگارشی و برای الیگارشی – بلکه بی‌خاصیتی اپوزیسیون اسمی آن را نیز افشا می‌کند. حزب دموکرات هیچ تلاشی برای مقاومت در برابر حرکت بی‌وقفه به‌سوی اقتدارگرایی نکرده است. در برابر هر رسوایی جدید ترامپ، دموکرات‌ها تنها وانمود به ناتوانی می‌کنند، گویی ترامپ قدرت مطلق دارد و آنان هیچ کاری نمی‌توانند بکنند.

بخشی از رهبری اتحادیه‌های کارگری – از جمله شاون فین، رئیس اتحادیه کارگران خودرو– نیز ناسیونالیسم اقتصادی ترامپ را پذیرفته‌اند و شعارهای عوام‌فریبانه «خرید آمریکائي» را به‌عنوان دفاع از منافع کارگران معرفی می‌کنند. برنی سندرز – که رسماً مستقل است – از حملات ترامپ به مهاجران حمایت کرده و همین هفته در پاسخ به انتقاد ماسک از لایحه مالیاتی ترامپ گفت: «ماسک درست می‌گه.»

محرومین نباید جانب هیچ‌یک از جناح‌های درگیر در این نبرد درون طبقه حاکم را بگیرند. اما فروپاشی سیاسی در درون حاکمیت، راه را برای مداخله مستقل محرومین بر پایه منافع و برنامه خودش باز می‌کند.

این بحران آشکارا در حال فوران است؛ نشانه‌هایی از مقاومت مردمی در برابر یورش به مهاجران، و اعتصاب‌ها در حوزه بهداشت و صنایع دفاعی دیده می‌شود. از هم‌پاشیدن نظم رسمی سیاسی، تشدید بحران اقتصادی، و افزایش خشم اجتماعی در حال فراهم کردن زمینه برای یک جنبش توده‌ای از پایین است. آنچه ضروری است، ساختن رهبری آگاهانه‌ای است که بتواند به این جنبش جهت و چشم‌انداز بدهد.

نوشته: پاتریک مارتین

۱۶ خرداد ۱۴۰۴

۶ ژوئن ۲۰۲۵

تارنمای ورلد سوسیالیست

برگردان کوتاه سازی و تنظیم سید علی اصغر شهدی 

• علی اصغر شهدی

• ماسک و ترامپ

• دونالد ترامپ

• ایلان ماسک

• سیاست تعرفه‌ای ترامپ

• جایگاه دلار آمریکا

• دولت ترامپ

• پاتریک مارتین

• لایحه مالیاتی ترامپ

• حملات ترامپ به مهاجران

• حزب دموکرات