روز تصمیم‌گیری در رم

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، در آستانه‌ی نشست ایران در روز جمعه در رم، وزیر امور خارجه ایران، سید عباس عراقچی، وضعیت را به‌روشنی خلاصه کرد: «یا پیشنهاد ایران برای عدم ساخت سلاح هسته‌ای پذیرفته می‌شود، یا توافقی در کار نخواهد بود.» من این را نه اغراق می‌دانم و نه نمایش سیاسی؛ بلکه آن را موضع قاطع جمهوری اسلامی ایران می‌دانم. اکنون تصمیم‌گیری در دستان دونالد ترامپ است.

نشست روز جمعه در رم پنجمین دور گفت‌وگوهای غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده است. عمان نقش دشوار میانجی را بر عهده دارد و بین دو هیأت در رفت‌وآمد است؛ چرا که طرفین از دیدار مستقیم و مذاکره رودررو خودداری کرده‌اند. طی یک ماه گذشته، ایران مواضع متناقضی از استیو ویتکوف، مذاکره‌کننده ارشد ترامپ، شنیده است. پس از دور نخست مذاکرات در آوریل، ویتکوف اعلام کرد آمریکا آماده پذیرش غنی‌سازی صلح‌آمیز اورانیوم با غلظت ۳.۶ درصد توسط ایران است. اما پس از بازگشت به واشنگتن، از سوی محافل صهیونیستی تحت فشار شدید قرار گرفت و در ادامه چندین بار به‌طور علنی اعلام کرد که ایران نباید هیچ‌گونه توانایی غنی‌سازی داشته باشد.

ایران با حمایت روسیه، چین و عربستان سعودی، آماده است محدودیت ۳.۶ درصدی را بپذیرد و بازرسی‌های بدون مانع از تأسیسات هسته‌ای خود را مجاز بداند تا پایبندی‌اش به تعهدات را ثابت کند. اما مانع اصلی، اسرائیل است. بنیامین نتانیاهو و صهیونیست‌های تندرو از تمام ابزارهای ممکن برای اعمال فشار بر ترامپ و جلوگیری از توافق استفاده می‌کنند. چرا که پذیرش ایران بر عدم تولید سلاح هسته‌ای، یکی از بهانه‌های اصلی اسرائیل برای اقدامات نسل‌کشانه‌اش علیه فلسطینی‌ها و حزب‌الله را از بین می‌برد.

نتانیاهو و همراهانش همچنان تهدید به حمله و نابودی برنامه هسته‌ای ایران می‌کنند، اما می‌دانند این کار بدون حمایت کامل واشنگتن غیرممکن است. سیاست داخلی آمریکا نیز مانعی دیگر بر سر راه تصمیم‌گیری منطقی ترامپ در قبال ایران است. شمار زیادی از اعضای فاسد و وابسته کنگره از هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات، خواستار نابودی توان موشکی ایران و قطع کامل روابط با حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها هستند. از آن‌جا که ترامپ برای تصویب لایحه بودجه‌اش و اجرای کاهش مالیاتی به حمایت امثال لیندسی گراهام و تد کروز نیاز دارد، احتمال کمی وجود دارد که حاضر به هرگونه مصالحه‌ای با ایران شود.

ترور دو دیپلمات اسرائیلی در روز چهارشنبه در واشنگتن نیز به بحران موجود دامن زده و فشار روانی بر ترامپ برای صرف‌نظر از هرگونه توافق با ایران را افزایش داده است. امیدوارم اشتباه کرده باشم، اما باور ندارم ترامپ شهامت یا استواری لازم برای اتخاذ تصمیم درست درباره ایران را داشته باشد.

برای آن دسته از مخاطبان خارج از ایالات متحده باید تأکید کنم که اکثریت سیاستمداران آمریکایی نفرتی کور و هیستریک نسبت به ایران، حزب‌الله و حماس دارند. به جایی رسیده‌ایم که هر کسی که کوچک‌ترین دفاعی از فلسطینی‌ها کند، فوراً به یهودستیزی متهم می‌شود. همان هیجان‌زدگی و انحراف ذهنی که بسیاری در اسرائیل را فرا گرفته، در آمریکا هم درباره ایران و مردم فلسطین جریان دارد. دیگر واقعیت‌ها اهمیتی ندارند.

در حالی که چشم‌انداز حمله اسرائیل با حمایت آمریکا به ایران در افق نمایان است، شاید مداخله دیپلماتیک کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بتواند ترامپ را از پذیرفتن پیشنهاد خودکشی‌آمیز اسرائیل برای نابودی تأسیسات هسته‌ای ایران باز دارد. ترامپ همچنین مشتاق تحقق توافقات ابراهیم است — هدفی غیرممکن در صورت حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران. من با دیدگاه داگ مک‌گرگور موافقم که حمله به ایران به‌احتمال زیاد با واکنش نظامی ایران مواجه خواهد شد و تنگه هرمز را به روی جهان خواهد بست. شاید این امیدی واهی باشد، اما من در پی یافتن راهی هستم برای جلوگیری از جنگی ویرانگر و دهشتناک که آمریکا نه می‌تواند کنترلش کند و نه در آن پیروز شود.

 نوشته‌ی لری سی. جانسون

۲ خرداد ۱۴۰۴

 ۲۳ مه ۲۰۲۵

انستیتوی ران پل

برگردان،کوتاه سازی و تنظیم سیدعلی اصغر شهدی

• علی اصغر شهدی

• حمله اسرائیل

• ترامپ

• اسرائیل

• تأسیسات هسته‌ای ایران

• ایران و ایالات متحده

• مذاکره

• برنامه هسته‌ای ایران