بحران غرب آسیا بایدن را وادار به شکستن یخ با پوتین کرد

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا روز پنجشنبه در جریان گفتگوی مطبوعاتی با خبرنگاران در خارج از کاخ سفید غافلگیر شد، زیرا اساسا دیدار احتمالی با ولادیمیر پوتین، همتای روس خود در نشست‌های آتی گروه 20 یا کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام را رد نکرد. بایدن به نوعی علامت داد که "طرف ما مایل است" ولی "من شک دارم که پوتین ظاهر شود."

در حالی که این کشمکش ها در کاخ سفید وجود دارد، بایدن عمداً تصمیم گرفت به خبرنگار تاس که این سوال را مطرح کرده بود، توضیح دهد، که می داند سفر پوتین به نیمکره غربی برای شرکت در نشست گروه 20 در ریودوژانیرو، برزیل، در تاریخ 28-29 آبان (18-19 نوامبر در کرملین تحت بررسی جدی است.

بایدن و پوتین حرف‌های زیادی برای گفت‌وگو دارند، اما چیزی که می توان افزود این است که بایدن، تنها یک روز پس از حمله موشکی گسترده ایران به اسرائیل، که مانند تیری بر برنامه‌های وارث ریاست‌جمهوری او نشست و آن را زیر و رو کرد، نشان داد که به گفتگو علاقه‌مند است .

در صورت برگزاری چنین دیداری، تعجب نکنید اگر بحران خاورمیانه بر نشست بایدن و پوتین در ریودوژانیرو غالب شود. جنگ اوکراین به طور اجتناب ناپذیری به سوی پیروزی روسیه پیش می‌رود. منافع بایدن در این است که اطمینان حاصل کند که تسلیم اوکراین - و تحقیر ناتو - به 20 ژانویه منتقل می‌شود. اما پوتین باید همکاری کند. این یک اصل است.

در همین حال، چیزی که باعث بی خوابی بایدن می شود، وضعیت خاورمیانه است که ممکن است به طور غیرقابل کنترلی به سمت یک جنگ منطقه ای سوق پیدا کند. در اینجا پوتین مشکل نیست اما می تواند راه حل باشد. این نیاز به توضیح دارد.

مطمئناً، اختلافات سیاسی بین بایدن و نتانیاهو ممکن است اینگونه به نظر برسد که بحران کنونی در روابط آمریکا و اسرائیل نسبتاً شدید است، اما اینکه چقدر از آن ظاهری است و یا چقدر واقعی، موضوع بحث برانگیز است. یقیناً حتی انتقال از جنگ به نظم دیپلماتیک جدید در حال حاضر در دستور کار نیست.

با این حال، ایالات متحده و اسرائیل دو عضو به هم پیوسته اند. شکی نیست که بایدن در تلاش های جنگی خود و برای سرپا نگه داشتن اقتصاد اسرائیل به این رژیم اجازه می دهد تا کمک های یکپارچه به او سرازیر شود. و ایالات متحده تمام اقدامات شورای امنیت سازمان ملل را که خواستار آتش بس است، مسدود می کند، به این معنی که تلاش های صلح حتی نمی تواند آغاز شود.

در این صحنه، حمله موشکی ایران به اسرائیل باید در چشم انداز قرار گیرد. به جای یک اقدام جنگ طلبانه، می توان آن را اقدامی قهری برای وادار کردن اسرائیل به دست کشیدن از عملیات زمینی خود در لبنان دانست. رئیس جمهور مسعود پزشکیان فاش کرده است که ایران تنها به دلیل درخواست رهبران غربی مبنی بر اینکه مذاکرات منتهی به آتش بس احتمالی در غزه در مرحله مهمی بوده است، حداکثر خویشتنداری را برای متوقف کردن جنایات اسرائیل به کار گرفته است. اما غرب به وعده خود عمل نکرد و هیچ راهی جز اقدام برای ایران باقی نگذاشت.

بی ارادگی یا انفعال ایران در برابر تجاوزهای بی امان اسرائیل علیه مردم فلسطین با هدف پاکسازی قومی، وضعیت ناراحت کننده ای را برای ایران به عنوان ناجی مسلمانان مظلوم ایجاد کرد. علاوه بر این، کل استراتژی بازدارندگی ایران نیز به چالش کشیده شد.

بایدن امروز مانند یک گربه روی شیروانی داغ است. جنگ خاورمیانه آخرین چیزی است که او می خواهد. اما او هیچ کنترلی بر نتانیاهو که در حال طراحی حرکت بعدی در نردبان تشدید است، ندارد. در مورد ایران، احساس خشم نسبت به خیانت غرب و ورشکستگی اخلاقی آن محسوس است. اعتبار ایالات متحده در سرتاسر منطقه غرب آسیا دچار ضربه شدیدی شده است.

پوتین وارد صفحه شطرنج خاورمیانه می شود، نقش روسیه اهمیت زیادی دارد. روابط روسیه و ایران امروز به سطح بی سابقه ای رسیده است. بیانیه های روسیه در سال های اخیر حکایت از انتقاد شدید از اسرائیل دارد. روسیه آشکارا با گروه های تشکیل دهنده محور مقاومت ارتباط برقرار کرده است.

دیپلماسی روسیه با در نظر گرفتن «تصویر بزرگ» در حال حرکت است تا مناقشه اسرائیل و فلسطین را به صحنه مرکزی سیاست بین‌الملل برساند. در سال گذشته، رایزنی های امنیتی بین مسکو و تهران به طور قابل توجهی تشدید شد. برخی گزارش‌ها درباره انتقال تجهیزات نظامی پیشرفته روسیه برای تقویت توان دفاعی ایران منتشر شده است.

نکته قابل توجه این است که روسیه تنها کشوری بود که ایران قبل از حمله موشکی خود به اسرائیل آن را اطلاع داده بود. بر اساس پادکست معروف قاضی ناپلیتانو در برنامه قضاوت آزادی، ناوگان دریایی روسیه در شرق مدیترانه 13 موشک اسرائیلی را هفته گذشته در نزدیکی لبنان سرنگون کرده است.

ظاهراً نتانیاهو دیوانه طی چند روز گذشته سعی داشته با پوتین تماس تلفنی برقرار کند اما این تماس هنوز محقق نشده است. در مسیر دیپلماتیک نیز روسیه بر بالاترین اهمیتی که برای روابط با ایران قائل می باشد، تاکید کرده است.

واضح است که ایالات متحده ضرورت تعامل با روسیه را احساس می کند. آنچه ممکن است قابل قبول باشد، می‌تواند حملات متناسب دو قدرت غرب آسیا باشد که در تبلیغات رسانه‌ای با دقت مدنظر قرار گرفته‌اند. به عنوان مثال، حملات هدفمند مقطعی به تأسیسات نظامی دورافتاده، که چهره اسرائیل را حفظ می کند و از یک جنگ بزرگ جلوگیری می کند - این یک سناریوی ارجح برای ایران نیز است، زیرا از خطرات غیرضروری جلوگیری می کند و برگه های برنده بازی را در طولانی مدت حفظ می کند.

* در تحلیل نهایی آنچه اهمیت دارد نیات آمریکا و اسرائیل است. فایننشال تایمز به نقل از منابع اسرائیلی اشاره کرد که نقشه بازی وارد کردن حداکثر خسارت به اقتصاد ایران است تا "پتانسیل اعتراضی" نهفته جامعه ایران را تحریک کند. ظاهراً امید اسرائیل این است که برنامه تغییر رژیم ایران در واشنگتن طنین انداز شود تا بدین وسیله مداخله ایالات متحده را جلب کند.

به هر حال، حرکت بایدن برای تعامل با پوتین نشان می‌دهد که مداخله نظامی آمریکا منتفی است. از سوی دیگر، پیمان امنیتی تاریخی روسیه و ایران که انتظار می‌رود در اجلاس آتی بریکس در کازان روسیه در 29 مهر لغایت اول آبان ( 20 تا 22 اکتبر) امضا شود، به ایران عمق استراتژیک بیشتری برای مذاکره با غرب می‌دهد.

* منافع خود روسیه در تقویت توان دفاعی ایران و ادامه همکاری دوجانبه گسترده در دستور کار اقتصادی در شرایط تحت تحریم و در مسیری موازی برای پیشبرد ادغام ایران در پروژه اوراسیا بزرگ مسکو است . به طور خلاصه، روسیه امروز به طور منحصر به فردی به عنوان یک ذینفع در یک ایران با ثبات و قابل پیش بینی در صلح با خود و منطقه قرار گرفته است.

سرگئی ریابکوف، وزیر امور خارجه روسیه روز پنجشنبه در مسکو به خبرنگاران گفت: «ما در نزدیکترین تماس با ایران در مورد وضعیت کنونی هستیم. ما تجربه فوق العاده ای از همکاری در زمینه های مختلف را به اشتراک می گذاریم. فکر می کنم این لحظه ای است که روابط ما اهمیت ویژه ای دارد.»  به هر حال، رئیس جمهور پزشکیان، تنها ساعاتی پیش از پرتاب موشک های بالستیک ایران علیه اسرائیل، روز دوشنبه 9 شهریور در تهران با میخائیل میشوستین نخست وزیر روسیه دیدار کرد .

واسیلی نبنزیا، نماینده دائم روسیه در سازمان ملل متحد روز چهارشنبه در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد که به تحولات غرب آسیا اختصاص داشت، گفت : شورای امنیت سازمان ملل متحد به عنوان بخشی از وظایف خود برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، باید اسرائیل را مجبور به توقف فوری درگیری‌ها کند. من و شما نیز باید تمام تلاش خود را برای ایجاد شرایط برای حل و فصل سیاسی و دیپلماتیک انجام دهیم. در این زمینه، ما به سیگنال تهران توجه می کنیم که تمایلی به ادامه درگیری ندارد».

جالب اینجاست که دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، فرصت را در این برداشت از اظهارات بایدن در مورد دیدار با پوتین از دست نداد. وی روز جمعه گفت : «هیچ مذاکره‌ای با طرف های آمریکائی در این زمینه صورت نگرفته و از امروز و در حال حاضر هیچ پیش‌نیازی برای آن وجود ندارد. با این حال، رئیس جمهور پوتین بارها اعلام کرده است که در به روی همه تماس ها باز است.

بقلم ام. بهادراکومار

14 مهر 1403

5 اکتبر 2024

تارنمای ایندین پانچ لاین

برگردان، کوتاه سازی و تنظیم سیدعلی اصغر شهدی

• علی اصغر شهدی

• جو بایدن

• رئیس‌جمهور آمریکا

• ولادیمیر پوتین

• بایدن و پوتین

• حمله موشکی گسترده ایران به اسرائیل

• بحران خاورمیانه

• جنگ اوکراین

• منافع بایدن

• اوکراین

• حمله موشکی ایران

• مردم فلسطین

• دیپلماسی روسیه

• اسرائیل و فلسطین

• تعامل با پوتین نشان

• سرگئی ریابکوف