برداشتی از اخلاق مدیریت در قرآن (۱۷)

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»،

۱۸. در برابر جوسازی مخالفان خود را نبازد

کسی که مدیریت را می‌پذیرد حتما موافق و مخالفی دارد. در خیلی از موارد مخالفان آن قدر منصف نیستند که اگر عملکرد خوب و قابل قبولی از مدیر دیدند حمایت کنند یا حد‌اقل از جوسازی و شایعه‌پراکنی خودداری کنند.
یک مدیر هر چند هم کار‌آمد باشد باید خود را در برابر چنین فضاهای ساختگی آماده سازد. او باید بداند که عده‌ای از مخالفان تمام تلاششان بر این است که او را ضعیف و نا‌کار‌آمد جلوه دهند تا رویکرد مردمی از او کم شود و خود زمام امور را به دست گیرند. یک مدیر نباید خیال کند که پست مدیریت جاده‌ای صاف و هموار است که بدون دغدغه و سنگ‌اندازی می‌تواند آن را طی کند. اتفاقاً جاده مدیریت جاده‌ای سنگلاخی و پر از دست‌انداز است که می‌طلبد مدیر با درایت و توانمندی این سنگلاخ‌ها را طی کند. اعتماد به نفس و توکل بر خدا دو صفت مهم هستند که مدیر باید در چنین شرایطی به آن متصف باشد. وقتی خداوند رسالت سنگین رهبری جامعه و هدایت فرعونیان را بر دوش حضرت موسی (ع) می‌گذارد، او چند درخواست از خداوند می‌کند تا بتواند آن راه سخت را طی نماید. یکی از آن درخواست‌ها «شرح صدر» است. «قال رَبّ اشرح لی صدری و یسِّرلی امری» (طه[20]/25و26)
گفت: «پروردگارا سینه‌ام را گشاده گردان و کارم را برای من آسان ساز».
شرح صدر یعنی قدرت تحمل و دریادلی، کسانی که در برابر کوچک‌ترین حادثه یا معضل یا فضاسازی مخالفان خود را می‌بازند و فکر می‌کنند آسمان به زمین رسیده ‌است و در نقطه آخر دنیا قرار گرفته‌اند شایستگی مدیریت را ندارند. این گونه مدیران در چنین مواقعی که گاهی عرصه را بر خود تنگ می‌بینند و می‌خواهند به هر شکل که شده خود را از آن مخمصه برهانند ممکن است تصمیمی بگیرند که اوضاع را مشکل‌تر نیز کند. مدیری که شرح صدر دارد، یعنی ظرفیت پذیرش موانع و مشکلات در پیش روی را دارد و بدون آنکه دچار احساسات شود به شکلی منطقی با نظر صاحب‌نظران و مشاوران به حل مشکل می‌پردازد.
پیامبر اسلام که رسالت هدایت و رهبری جامعه را به‌دست گرفت مخالفان با تمام وجود به سراغش آمدند و با انواع تبلیغات و شایعات سعی کردند که علیه او جو‌سازی کنند هر روز به او اتهامی می‌زدند گاهی او را دیوانه معرفی ‌می‌کردند، گاهی کاهن  و گاهی شاعر و بالاخره او را ساحر نامیدند. خداوند به پیامبر به عنوان یک رهبر و مدیر خطاب می‌کند: «ولا یحزنک قولهم، اِنَّ العزّهَ لِلهِ جمیعاً هو السمیع العلیم». (یونس[10]/65)
[سخن آنان تو را غمگین نکند، زیرا عزت همه از آنِ خداست. او شنوای داناست].
این کلام خدا دقیقاً اشاره به همین امر دارد که پیامبر نباید از تبلیغات و جو‌سازی‌های سوء مخالفان اندوهگین و ناراحت شود و در نتیجه خود را ببازد.
در بخش پایانی آیه که خداوند می‌فرماید: همه عزت از آن خداست به نظر می‌رسد که می‌خواهد به این نکته اشاره کند که درست است که مخالفان با جوسازی و شایعه‌پراکنی و فضای مسموم تبلیغاتی می‌خواهند از ارزش و جایگاه اجتماعی تو به عنوان یک رهبر بکاهند تا در نتیجه آبرو و حیثیت تو در افکار عمومی خدشه دار شود؛ ولی از آنجا که راه و مسیر تو به خدا ختم می‌شود و تو صادقانه مسئولیت و مأموریتت را به پیش می‌بری این تبلیغات زهرآگین نمی‌تواند اثری کند و عزت و سربلندی سرانجام از آن تو خواهد بود.
راه مدیریت در نظام اسلامی از آن جهت که به خدا متصل است راهی عزت‌بخش و باشکوه است و قطعاً پیروزی از آنِ جبهه‌ حق است.

دکتر نصرالله شفیعی

• جوسازی مخالفان

• مدیریت

• موافق و مخالف

• شرح صدر