«بگذارید ایران خودش را شکست دهد.» آمریکا نباید رژیم را با توافق بزرگ نجات دهد؛ بلکه باید شرایطی ایجاد کند که مردم ایران فرصت کنترل سرنوشت خود را پیدا کنند.
پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، مقدمه: ریچارد نفیو، معمار سابق تحریمهای ضدایرانی و از مقامات سابق دولتهای اوباما و بایدن، با نگارش مقالهای تحت عنوان «بگذارید ایران خودش را شکست دهد» در تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۲۶، عملاً به دولت ترامپ هشدار میدهد که از جنگ تمامعیار با ایران اجتناب کرده و در عوض با طولانیکردن آتشبس و حفظ فشار هوشمندانه، به دنبال ایجاد شکاف میان سپاه پاسداران و بقیه حاکمیت ایران باشد. وی این رویکرد را نوعی مقابله نرم برای دستیابی به سرنگونی تدریجی نظام جمهوری اسلامی ایران توصیف میکند.
به عقیده نویسنده، نسل جدید رهبران ایران (که عمدتاً ژنرالهای سپاه پاسداران هستند و مجتبی خامنهای، پسر رهبر سابق، در رأس آنهاست) نه تنها رادیکالتر از پیشینیان خود نیستند، بلکه به دلیل کشته شدن خانوادهشان توسط آمریکا و اسرائیل، انگیزه انتقام بیشتری دارند. این افراد:
* سرکوبگر داخلی شدید هستند.
* در سیاست خارجی پرخاشگر باقی میمانند.
* همچنان آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی خلیج فارس را تهدید میکنند.
افراد کلیدی مانند احمد وحیدی (رئیس جدید سپاه و مظنون به بمبگذاری آمیا در ۱۹۹۴)، عباس عراقچی و محمد قالیباف همگی از وفاداران قدیمی سپاه هستند و عزم خود برای مقابله با آمریکا را حفظ کردهاند.
نفیو تأکید میکند که تغییر رژیم موفق از بیرون (از طریق بمباران) بسیار دشوار و پرهزینه است و اغلب منجر به هرجومرج میشود (نمونه: عراق پس از صدام و لیبی پس از قذافی). بهترین راه، اجازه دادن به مردم ایران برای شکست دادن رژیم خودشان است.
دلایل زمینهای برای این امر:
* در پنج سال اخیر، ایرانیان بارها به خیابانها آمدهاند و به سرکوب سیاسی، فساد گسترده و سوءمدیریت اقتصادی اعتراض کردهاند.
* مشکلات اقتصادی عمیق (تورم، بیکاری فارغالتحصیلان، کمبود آب، برق و گاز) همچنان پابرجاست و جنگ اخیر این مشکلات را حل نکرده، بلکه ممکن است پس از جنگ بدتر شود.
* رژیم از جنگ برای متحد کردن مردم استفاده کرد، اما پس از پایان درگیری، چالش انتخاب «بین اسلحه یا کره» (انتخاب بین بازسازی ارتش یا بهبود خدمات اجتماعی) پیش میآید و سپاه تقریباً حتماً گزینه نظامی را انتخاب خواهد کرد.
* قرارگاه خاتمالانبیا (وابسته به سپاه) با انحصار بر بخش ساختوساز، احتمالاً از بازسازی زیرساختها برای افزایش قدرت مالی و سیاسی خود سوء استفاده خواهد کرد.
نفیو توصیه میکند آمریکا ضمن پایان دادن جنگ بر فشار ها بیفزاید و از دو اشتباه بزرگ اجتناب کند:
* بازگشت به جنگ تمامعیار برای سرنگونی رژیم (غیرعملی و پرریسک).
* امضای توافق جامع صلح که شامل لغو گسترده تحریمها باشد. چنین توافقی به رژیم تحت سلطه سپاه «جان تازه» میدهد، به آن کمک میکند اعتراضات مردمی را مدیریت کند و قدرت اقتصادی خود را بازسازی نماید.
در عوض، سیاست پیشنهادی:
* پیگیری توافق محدود و گزینشی (moderate arrangement): ادامه آتشبس فعلی، بازگشایی تنگه هرمز، مینزدایی و توقف حملات مستقیم و نیابتی ایران علیه آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی خلیج فارس.
* حفظ بخش عمده تحریمها برای جلوگیری از بازسازی قدرت نظامی و اقتصادی رژیم.
* رد پیشنهادهای ده مادهای ایران و پانزدهمادهای ترامپ که هر دو شامل کاهش گسترده تحریمها هستند.
او مثال برجام ۲۰۱۵ را میآورد و توضیح میدهد که حتی آن توافق هم سپاه را مستقیماً تقویت نکرد، اما خروج ترامپ از برجام و اعمال تحریمهای حداکثری باعث شد سپاه به مجرای اصلی دور زدن تحریمها تبدیل شود و قدرت بیشتری بگیرد. وضعیت ایران در ۲۰۲۶ بسیار متفاوت از ۲۰۱۵ است و سیاست آمریکا نیز باید متفاوت باشد.
بهترین استراتژی برای آمریکا این است که با یک آتشبس شکننده اما پایدار موافقت کند تا تجارت جهانی (بهویژه در خلیج فارس) مختل نشود، اما همزمان فشار اقتصادی و تحریمها را حفظ کند تا رژیم ضعیف بماند. این فشار، همراه با نارضایتی داخلی عمیق مردم ایران از فساد و ناکارآمدی سپاه، میتواند زمینه را برای اعتراضات گستردهتر و در نهایت تغییر واقعی رژیم از درون فراهم کند.
پیام مرکزی مقاله:
«بگذارید ایران خودش را شکست دهد.» آمریکا نباید رژیم را با توافق بزرگ نجات دهد؛ بلکه باید شرایطی ایجاد کند که مردم ایران فرصت کنترل سرنوشت خود را پیدا کنند.
بقلم ریچارد نفیو
۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
۲۸ آوریل ۲۰۲۶
تارنمای فارین افرز نشریه منتشر کننده مقالات آقای محمد جواد ظریف
برگردان، کوتاه سازی و تنظیم سید علی اصغر شهدی
اشتراک گذاری: لینک کوتاه: https://www.nikru.ir/p/117905