ترامپ تصور میکرد با توسل به تهدید و ارعاب، میتواند تهران را به عقبنشینی وادار کند و با همین خیال وارد کارزاری شد که هرگز قواعد بازی در آن را یاد نگرفته بود.
پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف در یکی از یادداشت های تازه خود نکات جالب توجهی را در خصوص یکی از سخنان توهم آمیز ترامپ مطرح کرده است که ذکر آنان در بحبوحه معرکه این جنگ و تجاوز مستقیم آمریکا و رژیم صهیونی خالی از لطف نمی باشد:
* ترامپ اشتباه میکند. نظام ایران بر سر این جنگ دچار شکاف نیست.
* تلاشهای واشنگتن برای ایجاد شکاف بین میانهروها و تندروها در تهران به احتمال زیاد شکست خواهد خورد.
* جنگ مستقیم و فشارهای اقتصادی ترامپ، تضادهای داخلی جناحهای سیاسی در ایران را به حاشیه رانده است. در تهران، این درگیری نه به عنوان یک «رقابت سیاسی»، بلکه به عنوان یک «بحران امنیت ملی» دیده میشود که بقای کل سیستم به آن وابسته است. در نتیجه، حتی چهرههایی که پیشتر «میانهرو» خوانده میشدند، اکنون در صف اول حمایت از راهبردهای نظامی قرار دارند.
* هیچ جناحی در تهران ریسکِ سیاسیِ پیشنهاد «سازش» را نمیپذیرد، زیرا تجربه به آنها نشان داده که ترامپ یک «مذاکرهکننده غیرقابل اعتماد» است که هدف نهاییاش نه توافق، بلکه تسلیم کامل است.
* حملات آمریکا و بنبست تنگه هرمز باعث ایجاد یک موج ملیگرایانه شده است. در چنین فضایی، هرگونه صدای متفاوت درداخل حاکمیت به عنوان«خیانت» تلقی میشود. ترامپ با فشار حداکثری، ناخواسته باعث «یکپارچگی سختافزاری و نرمافزاری» قدرت در ایران شده است.
* صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم هاوس گفت که حکومت "معمولاً جناحی" ایران، اکنون برای پایان دادن به جنگ متحد شده است. وی افزود که تلاش دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، نیز برای ایجاد شکاف بین «میانهروها» و «تندروها» احتمالاً شکست خواهد خورد.
* ترامپ با توجه به وضعیت وخیم روانی و در حالی که با موجی سنگین از انتقادات داخلی روبهرو است، مدعی شکاف و اختلاف میان سران ایران درباره روند جنگ است و از شکاف میان تندروها و میانهروها در ایران سخن میگوید. مانور دادن روی دوقطبی تندرو- میانهرو از سوی آمریکاییها، موضوعی تازه و جدید نیست. رهبر شهید انقلاب، بیش از یک دهه پیش، سابقه این شگرد و ادبیات دشمن را از روزهای نخست انقلاب بیان کرده بودند: «دشمنان انقلاب از روز اوّل آمدند تعبیر ادبیّات تندرو و میانهرو را مطرح کردند؛ فلانی تندرواست، فلان جریان تندرواست،فلان جریان میانهرو است.» ۱۳۹۴/۱۲/۵
* ترامپ میکوشد با طرح چنین ادعاهایی تا حدی خود را از مخمصهای که در آن گرفتار شده، برهاند و بار فشارها بر خود را کاهش دهد. او با تحریک و به امید دستیابی به اهدافی که نتانیاهو برایش ساخته بود، وارد این جنگ شد و گمان میکرد ظرف چند روز با پیروزی قاطع از آن خارج خواهد شد، اما اینک در موقعیتی گرفتار شده که نه راه پس دارد و نه پیش. اگر جنگ را در این موقعیت و وضعیت تمام کند، به شکست خود اذعان کرده و اگر اقدام نظامی را بار دیگر آغاز کند، بیش از پیش در باتلاق خودساخته فرو خواهد رفت. بسیاری از تهدیدها و اظهارات و مواضع متعدد او را باید از این دریچه دید و تحلیل کرد.
* شایان ذکر است؛ شامگاه پنجشنبه ۳ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ و در پی اظهارات تفرقه افکنانه ترامپ، رییس جمهور متوهم آمریکا، مسعود پزشکیان رئیسجمهور، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس و غلامحسین محسنی اژهای رئیس قوه قضائیه با انتشار پیام مشترکی در حساب کاربری خود نوشتند: «در ایران ما تندرو و میانهرو وجود ندارد؛ همه ما «ایرانی» و «انقلابی» هستیم و با اتحاد آهنین ملت و دولت، با تبعیت کامل از رهبر معظم انقلاب، متجاوز جنایتکار را پشیمان خواهیم کرد. یک خدا، یک رهبر، یک ملت، و یک راه؛ آن هم راه پیروزی ایرانِ عزیزتر از جان.
* تحلیل گران داخلی هم براین باورندکه؛ شرطبندی ترامپ روی این شکاف خیالی، از قضا باعث خواهد شد مسئولان و مردم نسبت به اهمیت اتحاد و انسجام داخلی در برابر دشمنی که مرزهای جنایت را درنوردیده و از ترور رهبر انقلاب گرفته تا کشتن کودک سهروزه و دانشآموزان ابایی ندارد، حساستر شوند و راه را بر هر گونه شکافی ببندند.
* برهمگان روشن است که آمریکا در این جنگ اشتباهات محاسباتی متعدد و کلانی داشته است؛ اشتباهاتی که از نگاه صاحب نظران باعث شکست استراتژیک این رژیم متجاوز جنگ افروز شده است. سردمداران این کشور اگر گمان میکنند با تکیه بر اختلاف و شکاف میان هیأت حاکمه ایران میتوانند ورق این شکست را به نفع خود برگردانند، سخت در اشتباهند و تنها یک اشتباه محاسباتی بزرگ دیگر به لیست قبلیها افزودهاند.
«عبدالباری عطوان» تحلیلگر معروف جهان عرب در مطلبی در روزنامه رای الیوم با اشاره به گرفتاری خودساخته رئیس جمهور آمریکا در ارتباط با ایران، گفت: بزرگترین اشتباهی که ترامپ و رهبری او مرتکب شدند؛ ضعف، بزدلی و ترس آنها از بازگشت به جنگ را آشکار کرد، ناآگاهی آنها از تاریخ و جغرافیا است. اکنون در ذیل به برخی از این دیدگاه ها، اشاراتی خواهیم داشت:
* آنچه از مشاهده آرامش شکننده در جبهه تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران میتوان دریافت این است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، میخواهد خود را از باتلاق جنگی که بنیامین نتانیاهو و دولتش او را به آن کشاندهاند، به هر وسیله و در اسرع وقت، نجات دهد.
* او متوجه شده است که تمام روشهایی که به کار گرفته است، از جمله تشدید بیش از حد تهدیدها، نتوانسته به اهداف خود در ارعاب رهبری ایران و مجبور کردن آن به امتیاز دهی، به ویژه در مورد مسئله هستهای، دست یابد. برعکس، این روشها نتیجه معکوس دادهاند و مقاومت ایران را تقویت و مدیریریت درست جنگ از سوی ایران را ثابت کرده است.
* هیات ایرانی در مذاکرات اسلام آباد مواضع هستهای خود را حفظ و تأکید کرد که تحت تهدید به زور، مذاکره نخواهد کرد و از ده خواسته خود که در پاسخ به پیشنهاد پانزده مادهای آمریکا ارائه کرده بود، ذرهای عقبنشینی نخواهد کرد.
* کاخ سفید مشتاقانه منتظر سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به اسلامآباد بود و به استیو ویتکاف و جرد کوشنر دستور داد تا به پایتخت پاکستان سفر کنند، زیرا معتقد بود که عراقچی برای مذاکره و ملاقات با هیات آمریکایی آمده است اما هنگامی که عراقچی تاکید کرد که سفرش شامل پاکستان، عمان و روسیه است و ارتباطی با مذاکرات ندارد، بسیار ناامید شد. این پاسخی مستقیم به بیانیه ترامپ به رویترز بود که در آن ادعا کرده بود ایران پیشنهادی را با هدف برآورده کردن خواستههای واشنگتن ارائه میدهد.
* ایران به تکبر و تهدیدهای آمریکا با عمل پاسخ میدهد، نه با حرف. تهران در پاسخ به محاصره بنادر خود توسط آمریکا، تنگه هرمز را فوراً بست و تصریح کرد که این محاصره باید برداشته شود.
* ترامپ در دو دام بسیار خطرناک افتاده است: حیلهگری اسرائیل و زیرکی ایران. او خود را منزوی میبیند و حتی نزدیکترین متحدان اروپاییاش که او را رها کردهاند، نتوانستهاند راه نجاتی ارائه دهند و او را در حال غرق شدن تنها گذاشتهاند. او اکنون با دو گزینه روبرو است: ترک مقام یا شاید حتی مرگ. و ذهنیت «گاوچرانی» که او در پیش گرفته است هنوز ادامه دارد.
به شصتمین روز آغاز تجاوزآمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران عزیز نزدیک می شویم. در این مدت، رئیسجمهور آمریکا انبوهی از دروغ را درباره چرایی به راه انداختن این جنگ، روند، نتایج، دستاوردها و اثرات آن تحویل آمریکا، جهان و ایرانیان داده است. دروغپراکنی و هذیانگویی ترامپ چنان پرتکرار و برای ناظران جهانی به امری تقریباً روزمره تبدیل شده است که دیگر کسی نه تعجب میکند و گویا انتظاری جز این هم از وی نیست.
صحبت از سلامت روان رئیسجمهور آمریکا و زوال عقلی وی در محافل سیاسی و رسانههای آمریکایی و بین المللی ا به امری متداول تبدیل شده است. یکی از این رسانهها در این مورد اخیراً نوشت: «این رگبار پیامهای بیوقفه ترامپ (درباره و علیه ایران) که در ساعات اولیه صبح منتشر شد، نشاندهنده مردی است که به سیم آخر زده و تحت فشار شدید بنبستهای سیاسی است.
او کنترل خود بر واقعیت را از دست داده و حتی به دشمنان خیالی نیز حملهور میشود. کارشناسان معتقدند که این رفتارها نشاندهنده یک بحران عمیقتر درونی است؛ چرا که او با ترکیبی از خشم و پراکندگی ذهنی، به جای ارائه راهکار، صرفاً به توهین و تکرار ادعاهای بیاساس روی آورده است که میتواند جایگاهش را بیش از پیش متزلزل کند.»
«کریس مورفی» سناتور دموکرات ایالت کنتیکت روز چهارشنبه2 اردیبهشت ماه در شبکه اجتماعی «ایکس» اذعان کرد: راهبرد او که یک اشتباه را با اشتباه دیگر تشدید میکند، فقط ایران را قویتر میکند و همچنان به بحران قیمتی داخلی و جهانی دامن میزند.»
مورفی در همین شبکه اجتماعی نوشت: «اینکه آتشبس دارد ادامه مییابد خبر خوبی است اما دونالد ترامپ باید این جنگ را برای همیشه پایان دهد.»
پایگاه خبری تابناک اشاره دارد اظهارات مورفی در پی این مطرح میشود که بامداد گذشته و در آستانه به اتمام رسیدن زمان آتشبس ۲ هفتهای میان ایران و آمریکا، دونالد ترامپ در پیامی از تمدید آتشبس همزمان با ادامه محاصره دریایی ایران خبر داد و اعلام کرد تا وقتی ایران به پیشنهاد آمریکا پاسخ دهد آتشبس ادامه دارد. ایران هم با صراحت و با اقتدار اعلام نمود تا زمانی که نقض تعهدات آمریکا در آتشبس با محاصره دریایی ادامه داشته باشد، حاضر به مشارکت در مذاکرات نخواهد بود.
محاصره دریایی بر اساس حقوق بینالملل اقدامی غیرقانونی و نقض صریح تفاهم آتشبس محسوب میشود. همچنین مطابق قطعنامه مصوب سال ۱۹۷۴ مجمع عمومی سازمان ملل، محاصره بنادر و کشتیهای یک کشور از مصادیق تجاوز به شمار میرود. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با انتقاد شدید از اقدامات آمریکا علیه کشتیرانی ایران در محاصره دریایی که ۲ کشتی را هدف تعرض قرار داده است، این اقدامات را تهدیدی جدی علیه اصل آزادی دریانوردی و تجارت آزاد در آبهای بینالمللی توصیف کرد.
ترامپ تصور میکرد با توسل به تهدید و ارعاب، میتواند تهران را به عقبنشینی وادار کند و با همین خیال وارد کارزاری شد که هرگز قواعد بازی در آن را یاد نگرفته بود. او نه آنقدر باهوش بود که لایههای پنهان ناسیونالیسم ایرانی را بشناسد و نه آنقدر ذکاوت داشت که از پس تجزیه و تحلیل قدرت متحدان منطقهای تهران بربیاید. در عوض همه این کارها ترجیح داد توهمِ قدرت نظامی خود را به مشاورههای غلطِ اپوزیسیونِ دور از وطن گره بزند تا در نهایت با خطا های بیشمار راهبردی مهلک به فروپاشی ائتلاف جهانی علیه ایران و انزوای واشینگتن در میانه یکی از حساسترین پیچهای تاریخی کمک کند. بعید است تا پایان مهلت آتشبس یکجانبه بدون تاریخ قادر باشد برای رفع این نقطه ضعفها اقدامی انجام دهد.

دکتر اسدالله افشار
اشتراک گذاری: لینک کوتاه: https://www.nikru.ir/p/117904