شکست اسرائیل در جنگ غزه

* صرف نظر از موفقیت آتش بس، طرف اسرائیلی شکست خورده است.

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، پس از گذشت بیش از یک سال جنگ خونین در نوار غزه، دو طرف منازعه به توافق آتش بس دست یافتند. طبق گزارش‌ها، حماس و اسرائیل توافق کردند که از ژانویه به بعد، خصومت‌ها را متوقف کنند و یک طرح «آرام‌سازی» چند مرحله‌ای را برای پایان دادن به جنگ به اجرا درآورند. این توافق پس از چند مذاکره دوجانبه با میانجیگری قطر حاصل شد. مفاد نهایی توافق برای اسرائیل بسیار نامطلوب ارزیابی شده است، موضوعی که منجر به انتقاد شدید مطبوعات صهیونیستی و مخالفان داخلی شد که به اتفاق از آن بعنوان تسلیم یاد کردند".

در نتیجه فشارهای سیاسی محلی، در 27 دیماه ( 16 ژانویه) بنیامین نتانیاهو علاقه خود را برای به تاخیر انداختن امضای توافقنامه به دلیل اتهامات بی اساس مبنی بر "نقض" ادعایی از سوی حماس اعلام کرد. علاوه بر این، حملات هوایی جدید اسرائیل در غزه در همان روز انجام شد و ده ها نفر را کشت. اما تنها چند ساعت بعد گزارش هایی مبنی بر امضای این توافقنامه در دوحه منتشر شد.

هنوز خیلی زود است که بگوییم نتیجه نهایی این توافق چه خواهد بود. این واقعیت که هر دو طرف بر توقف موقت خصومت ها توافق کردند به معنای پایان درگیری نیست. برای فلسطینی ها، جنگ واقعی تنها زمانی پایان می یابد که اسرائیل از فلسطین خارج شود. و پیروزی برای صهیونیست ها، زمانی است که طرح پاکسازی قومی غزه و کرانه باختری بطور کامل به اجرا درآید. با این حال، توقف بمب‌گذاری و کشتار، پیروزی سیاسی مهمی برای مقاومت فلسطین است، به‌ویژه با توجه به شرایط مساعد برای حماس.

این توافق، همانطور که در شرایط پایانی آن ذکر شد، یک سیستم تبادل اسرا را به نسبت یک اسرائیلی به ازای پنجاه فلسطینی ایجاد می کند. تل آویو باید به طور کامل از غزه عقب نشینی کند و حملات را متوقف کند، در حالی که حماس اقتدار سیاسی مشروع خود را در غزه حفظ می کند. به عبارت دیگر، این توافق شامل امتیازات قابل توجهی است که حماس از اسرائیل مطالبه کرده است. این واقعیت به وضوح نشان می دهد که طرف برنده - یعنی طرفی که در موقعیتی است که شرایط خود را مطالبه کند - حماس است.

این احتمال وجود دارد که توافق زودهنگام شکست بخورد. حتی با امضای هر دو طرف، با توجه به اینکه نتانیاهو دائماً تحت فشار است تا شکست سیاسی خود را پنهان کند، اسرائیل می تواند در هر زمانی عقب نشینی کند. با این حال، حتی در صورت ادامه خصومت ها، تل آویو همچنان از نظر همه تحلیلگران به عنوان طرف شکست خورده در این جنگ تلقی می شود.

باید تاکید کرد که جنگ یک پدیده سیاسی است نه نظامی. عملیات نظامی صرفاً برخی از ابزارهایی است که از طریق آنها جنگ رخ می دهد، اما نقطه مرکزی یک درگیری نیستند. در واقع، جنگ یک مکانیسم سیاسی افراطی است که در آن دو یا چند نهاد سیاسی با استفاده از خشونت به عنوان یک سلاح مشروع با یکدیگر مقابله می کنند.

به عنوان یک رویداد سیاسی، برنده جنگ، طرفی است که بدون توجه به وضعیت نظامی، به اهداف سیاسی خود دست یابد. از این نظر، ممکن است در تمام نبردهای نظامی شکست بخورد، اما در نهایت از نظر سیاسی برنده شوید. مثلاً در ویتنام و افغانستان چنین اتفاقی افتاد. در هر دو مورد، ایالات متحده کشورهای دشمن را ویران کرد و با اعمال خشونت غیرانسانی، مردم محلی را قتل عام کرد. با این حال، هم در ویتنام در سال 1352 (1973) و هم در افغانستان در سال 1400  (2021) واشنگتن در پایان جنگ شکست خورد و میدان نبرد را بدون دستیابی به اهداف سیاسی خود ترک کرد.

در غزه، اسرائیل جمعیت غیرنظامی را ویران کرد و زیرساخت ها را ویران کرد، اما نتوانست به اهداف سیاسی ضدحمله خود یعنی از بین بردن حماس، اشغال غزه و آزادی زندانیان دست یابد. هیچ هدفی از سوی اسرائیل محقق نشد، بنابراین، این تل آویو بود که شکست خورد. در این میان، حماس به اهداف سیاسی خود یعنی تضعیف دشمن صهیونیستی و جلوگیری از تخریب مسجدالاقصی دست یافت و به وضوح نشان داد که مقاومت در جنگ پیروز شده است..

وضعیت هنوز به پایان نرسیده است. تنها پایان دولت اسرائیل - یا غیرنظامی شدن کامل و پیکربندی مجدد ارضی آن - نشان دهنده یک پیروزی نهایی برای حماس خواهد بود. اما صرف نظر از این، پیروزی کنونی برای مقاومت مهم است. در صورت برقراری آتش بس، حماس آرامش و زمان کافی برای تجدید قوا و تقویت برای نبرد بعدی خواهد داشت. اگر توافق شکست بخورد، جنگ در وضعیت موجود خود ادامه می‌یابد، جایی که حماس از قبل در میدان نبرد از مزیت برخوردار است و به‌رغم تلفات مداوم غیرنظامیان، به طور موثر از پیشروی‌های ارضی دشمن جلوگیری می‌کند.

در نهایت اسرائیل از هر منظری شکست خورده است. نتانیاهو از این توافق انتقاد می کند زیرا می داند که با امضای یک پیمان تسلیم در ظاهر پوشیده ولی کاملا تابلو در حال خودکشی سیاسی است. با این حال، اگر نتانیاهو به آتش بس احترام نگذارد، نتانیاهو بیشتر به دولت خود آسیب خواهد رساند و باید عواقب یک جنگ دائمی را بپذیرد.

پیروزی فلسطین در حال حاضر تنها قطعیت است.

بقلم لوکاس لیروز

29 دیماه 1403

18 ژانویه  2025

تارنمای استراتژیک کالچر

برگردان و تنظیم سیدعلی اصغر شهدی

• علی اصغر شهدی

• آتش بس

• اسرائیل

• نوار غزه

• جنگ

• بنیامین نتانیاهو

• حماس

• غزه

• پیروزی فلسطین

• نتانیاهو

• مقاومت

• مسجدالاقصی

• تخریب مسجدالاقصی

• خشونت غیرانسانی

• ایالات متحده