معلم؛ معمار هویت و دیده‌بان فرهنگ در تراز اندیشه مطهری

معلم عزیزم؛ شما به ما درس‌های زندگی دادید. در سپهر دانش، شمایید ستاره‌های پر فروغ که راه را برای نسل‌های آینده روشن می‌کنید. شمع را می‌سازند تا بسوزد اما معلم می‌سوزد تا بسازد.

عارفان علم عاشق می‌شوند

بهترین مردم معلم می‌شوند

عشق با دانش متمم می‌شود

هر که عاشق شد معلم می‌شود

مقدمه

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، دوازدهم اردیبهشت‌ماه، تنها یک برگ از تقویم نیست؛ بلکه میعادگاه تجلیل از دانایی و شکوهِ ایثار است. روزی که با خون پاک معلمی بزرگ همچون استاد مرتضی مطهری رنگین شده تا به ما یادآوری کند که مسیر رهایی و پیشرفت یک ملت، از میان سطرهای کتاب و نگاه نافذ معلم می‌گذرد. در بهار امسال، این مناسبت فرخنده با پیام هوشمندانه رهبرمعظم انقلاب، حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، جان تازه‌ای گرفت؛ پیامی که در آن معلمان را «مؤثرترین حلقه در نبرد فرهنگی» و «ستون فقرات عرصه‌ فرهنگ» نامیدند و ب نقش بی‌بدیل آنان د ترسیم خطوط هویت ایرانی-اسلامی در نفوس جوانان تأکید کردند.

در یادداشت پیش رو از باب پاسداشت و گرامیداشت و تکریم و تجلیل این روز مهم؛ چندنکته کوتاه را بشرح ذیل به رسم ادب و قدردانی مطرح و یادآوری می نمایم:

۱. تجلی اندیشه استاد شهیدمطهری( ره) در کالبد نسل جوان

استاد شهید مطهری، مرزبان بیداراندیشه بود. او با سلاح منطق و حلم، به جنگ شبهات رفت ویاد دادکه دینداری نه یک تقلیدکورکورانه،که یک انتخاب آگاهانه و عقلانی است. امروز بیش از هر زمان دیگری، نسل جوان ما برای عبور از تلاطم‌های فکری، نیازمند آن نگاه جامع و روزآمدی است که در آثار مطهری متبلور می باشد. تأثیر افکار او چنان ریشه‌دار است که هنوز هم می‌توان طراوت «نظام حقوق زن»، صلابت «خدمات متقابل اسلام و ایران» و پویایی «اصول فلسفه»را در چشم‌انداز فکری جوانان اندیشمند مشاهده کرد؛ چرا که او به جای ماهی، «ماهی‌گیریِ فکری» را به شاگردانش آموخت.

2. مطهری؛ خورشید هدایت در جان جوانان

استاد شهید مطهری، الگوی تمام‌عیار معلمی بود که دانش را با درد دین و جامعه پیوند زد. او به ما آموخت که برای هدایت نسل جوان، نباید به تکرار مکررات بسنده کرد، بلکه باید با سلاح «منطقِ روز» و «سعه‌صدر»، به قلب شبهات زد. تأثیر افکار او بر جوانان امروز، نه یک اثرتاریخی، که یک ضرورت جاری است؛ چرا که او راهِ «اندیشیدن» را به جای «اندیشه‌ها» آموزش داد.

3. معلم؛ وارث رسالت انبیا

اگر بگوییم معلمی شغل انبیاست، سخنی به گزاف نگفته‌ایم. همان‌گونه که پیامبران الهی برای تزکیه و تعلیم مبعوث شدند، معلم نیز با دستان تهی از تعلق و دلی لبریز از عشق، در پیشانی کلاس درس، به استخراج گوهرهای وجودی فرزندان این مرز و بوم می‌پردازد. معلم، تنها انتقال‌دهنده دانش نیست؛ بلکه به تعبیر دقیق پیام اخیر رهبری، «قالب‌ریز هویت نسل آینده» است. اوست که در نبرد فرهنگیِ عصر حاضر، با چراغ آگاهی، راه را از بیراهه نشان می‌دهد و با دمیدن روح اعتماد به نفس در کالبد دانش‌آموزان، آنان را برای فتح قله‌های عزت و شرف، پیشرفت و تعالی آماده می‌سازد.

درسهای سال اول ساده بود

آب را بابا به سارا داده بود

گرمی دستان ما از آه بود

برگ دفترها به رنگ کاه بود

ای معلم یاد و هم نامت بخیر

یاد درس آب و بابایت بخیر

ای دبستانی‌ترین احساس من

بازگرد این مشقها را خط بزن

4. معلمی؛ فراتر از شغل، شکوهِ ایثار و هدایت

همان‌طور که در پیام اخیر رهبر معظم انقلاب نیز تصریح شد، معلم تنها انتقال‌دهنده فرمول‌ها نیست، بلکه «هویت‌ساز» است. جایگاه معلم، ادامه مسیر انبیاست؛ مسیری که در آن «ایثار» حرف اول را می‌زند. معلم با سوختن خود، مسیر تاریک جهل را برای شاگردانش روشن می‌کند و با دم مسیحایی خود، روحِ خودباوری و اخلاق را در کالبد جامعه می‌دمد. این ایثارِ آگاهانه است که معلم را به مؤثرترین حلقه در زنجیره اقتدار ملی تبدیل می‌کند.

معلم میزبان مهر و عشق است

معلم ساربان علم و عشق است

5. ادای دین به باغبانان اندیشه‌ام (از دبستان تا دانشگاه)

در این روز عزیز، پنجره خاطراتم را رو به سوی سال‌هایی باز می‌کنم که قدم به قدم با هدایت معلمانم قد کشیدم. از اولین روزهای دبستان که الفبای زندگی را با صبوریِ معلمانی فرشته‌خو آموختم، تا دوران پرشور دبیرستان و پله‌های بلند دانشگاه که اساتیدم نه تنها فرمول‌ها و نظریه‌ها، بلکه آیین آزادگی و پرسشگری را به من یاد دادند.

کلاس‌های شما برای من، تکه‌ای از بهشت بود. هر کلمه‌ای که بر تخته‌سیاه نوشتید، نوری شد در مسیر تاریک جهل، و هر لبخند تشویق‌آمیزتان، بالی شد برای پرواز من در دنیای دانش. از تمام کسانی که در طول این سال‌ها، با سعه‌صدر و ایثار، راهبر من در مسیر علم و معرفت بودند، صمیمانه قدردانی می‌کنم و در برابر عظمت روحشان سر تعظیم فرود می‌آورم.

در مکتب تو همیشه شاگردم من

دور از رخ تو همیشه پر دردم من

در فصل بهار و روز استاد ببین

بی نور معلم این چنین زردم من

6. سپاس‌نامه‌ای از عمق جان؛ از الفبای دبستان تا حکمت دانشگاه

در این روز پربرکت، سر تعظیم فرود می‌آورم در برابر تمامی معلمانم که از نخستین روزهای دبستان، الفبای محبت و انسانیت را به من آموختند. به‌ویژه یادی می‌کنم از اساتید بزرگوارم در دوران دانشگاه؛ بزرگ‌مردانی که فراتر از کتاب‌های درسی، درس زندگی، آزادگی و تعهد را به من دادند. شما نه تنها استاد من، که چراغ راه و هدایتگر من در فراز و نشیب‌های علمی و معنوی بودید. اگر امروز ثباتی در اندیشه و گامی در مسیر خدمت دارم، مدیون دستان پرمهر و نگاه پدرانه شماست.

بر جام عطش نوشت و بی‌تابم کرد

در ساحل شب چراغ مهتابم کرد

این روح زلال عشق در مهر کلاس

از چشمه نور علم سیرابم کرد

جان کلام این که؛

* امروز اگر ایران عزیز ما به بالندگی و قدرت رسیده است، ثمره همان بذر هویتی است که به دست پرمهر معلمان در خاک پاک این سرزمین کاشته شده است. به امید آن روز که قدرشناسی از مقام معلم، نه فقط در سخن، بلکه در عمل و در بطن افکار عمومی جامعه جاری شود.
* امروز اگر ایران عزیز ما در اوج ایستاده، ثمره ایثار معلمانی است که در کلاس‌های درس، بذر «ما می‌توانیم» را کاشتند. به امید آنکه جامعه ما قدردان این مجاهدان گمنام عرصه فرهنگ باشد.

تاثیر شما روی ما فراتر از کتاب‌های درسی هست.

* معلم عزیزم؛ شما به ما درس‌های زندگی دادید. در سپهر دانش، شمایید ستاره‌های پر فروغ که راه را برای نسل‌های آینده روشن می‌کنید. شمع را می‌سازند تا بسوزد اما معلم می‌سوزد تا بسازد.

مهر ایزدی بر فراز دستانم بدرقه استادی که راه و رسم

درست زیستن را به من آموخت

امروز بهانه ایست تا بوسه‌ای نثار دستانت شود

و تبریکم را تقدیمت کند

روزت مبارک باغبان باغ عشقم تا ابد

دکتر اسدالله افشار