مهمترین اهداف تحقق اقتصاد مقاومتی

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، تعیین شعار سال از سوی رهبر معظم انقلاب را می‌توان یکی از مهم‌ترین ابزارهای جهت‌دهی راهبردی در نظام سیاست‌گذاری کشور دانست. این اقدام که طی سال‌های گذشته به یک سنت تثبیت‌شده در حکمرانی جمهوری اسلامی تبدیل شده است، در واقع چارچوبی کلان برای اولویت‌های اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی کشور ترسیم می‌کند و به‌عنوان قطب‌نمایی برای برنامه‌ریزی دستگاه‌های اجرایی و همچنین کنش‌های اجتماعی عمل می‌کند.

در این چارچوب، مفهوم «اقتصاد مقاومتی» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین راهبردهای اقتصادی کشور مطرح شده است؛ الگویی که برپایه اقتصاد«درون‌زا و برون‌گرا»تعریف می‌شود، درچنین الگویی، محور اصلی توسعه اقتصادی براستفاده حداکثری از ظرفیت‌های داخلی، منابع طبیعی، سرمایه انسانی و توان فناورانه کشور استوار است، در حالی که تعامل هدفمند با اقتصاد جهانی نیز به‌عنوان مکمل این رویکرد در نظر گرفته می‌شود.

با توجه به توضیحات کوتاه سطور بالا باید مشخص شود اهداف اقتصاد مقاومتی چه هستند و چگونه می توان به آنها دست یافت؟ نیک می دانیم اقتصاد مقاومتی الگویی برای مقابله با وابستگی و خطرات ناشی از وابستگی اقتصادی به خارج  می باشدکه در زمان تحریم ها، شاهد آنها در کشور و فشار آن بر مردم و جامعه بوده ایم است. حال باید به دنبال آن باشیم که چگونه در این شرایط جنگی و حساس؛ می توان بااستفاده از این الگو و پیاده سازی دقیق آن کشور را از تهدیدات بیرونی حفظ کرد. برای درک این مهم و رسیدن به پاسخ سئوال مطروحه ضرورت دارد به مهمترین اهداف تحقق اقتصاد مقاومتی و دیگر مباحث قابل طرح در این خصوص اشاراتی داشته باشیم.

 یکم) مهمترین اهداف تحقق اقتصاد مقاومتی

مهمترین اهداف تحقق اقتصاد مقاومتی عبارتند از :

1- مهار سوداگری و فساد، گام اول تحقق اقتصاد پایدار

منظور ازسوداگری،فعالیتهای غیرمولدی است که ازتلاطمات و نوسان‌های بازار سوءاستفاده نموده و بهره‌مندیهایی را نصیب برخی افراد می گرداند. دراقتصاد مبتنی بر دلالی و سوداگری، بخش مولد بیشترین آسیب را دیده و ساز وکاراقتصاد به سمت حبابهای قیمتی ونوسانهای شدید سوق می یابد. چنین اقتصادی درمواجهه با فشارخارجی کمترین پایداری و مقاومت را داشته و به سرعت متلاشی می شود.

برخی سیاستهای اجرایی مناسب ذیل این اصل عبارتنداز: سیاستهای کنترل زمین ومسکن،مبارزه با قاچاق و واردات غیرقانونی، ساماندهی فضای اطلاعاتی به منظور دسترسی یکسان آحاد جامعه به اطلاعات اقتصادی و...

2- مردمی سازی اقتصاد؛ارتقاء مقاومت اقتصادی دربرابر تحریم ها

برای این کار، درگام اول می بایست توانمندسازی آحاد مردم در دستور کار قرارگیرد تا زمینه برای حضور مؤثر همه افراد درفعالیتهای مولد اقتصادی فراهم شود. وحدت و همکاری میان فعالین می تواند به اشکال گوناگون شبکه سازی، خوشه سازی، زنجیره تامین و... در دستورکار قرارگیرد. لیکن با محوریت نظم‌های جمعی میان فعالیت ها، آرمان های مردم سازی اقتصادی محقق شده و سطح پایداری و مقاومت اقتصادی در برابر تحریم ها وفشارها ارتقاء می یابد.

3- خلاصی از وابستگی به درآمد نفت، مصداق خود اتکایی

سازوکارهای حوزه اقتصادی بایستی به گونه ای مورد بازبینی قرارگیرند که تمامی مواردی که وابستگی کشور را به دنبال دارد، شناسایی نموده ودرخصوص آن تصمیم گیری نمایند.درموارد کم اهمیت ترمی‌توان این حوزه ها را متنوع ومتکثر نمود تا میزان وابستگی کشور کاهش یابد. درموارد خاصی نیز ممکن است جایگزین سازی کامل مدنظر قرار گیرد. برخی از سیاست هایی که در این خصوص قابل طرح هستند عبارتند از: جایگزینی درآمدهای جاری به جای نفت مانند؛ مالیات ودرآمدهای ترانزیتی و... ونیز گسترش شرکای تجاری از یک شریک عمده به چندین شریک کوچکتر.....

4- اولویت بندی شرکای تجاری ایران

کشورهای منطقه و نیزکشورهایی با همسویی ایدئولوژیک باید بردیگران ترجیح داده شوند. ازسویی کشورهایی با همبستگی بیشتر، تمایل کمتری به ورود در توافقات طرفینی برعلیه یکدیگر دارند و ازسوی دیگر، منطقه به سبب مواجهه با تهدیدات و فرصت‌های مشترک، امنیتشان به‌هم گره خورده است. در واقع بلوکی از کشورهای همسایه و مجاور به لحاظ جغرافیایی، باحجم اقتصاد وجمعیت بزرگتر،پایداری بیشتر خواهد داشت.

اگرکشوردرزمینه های صنایع و رشته فعالیت های اولویت دار مثل غذا ودارو، پیشرفت کند به صادر‌کننده عمده مبدل شده و به پیشرفت های فنی و صنعتی بسیاری دراین زمینه ها می تواند نایل شود، لذا بقای کشور تضمین شده وامکان تحریم و فشار به کشور کاهش می یابد. حوزه انرژی وصنایع نظامی نیز دو زمینه مهم دیگری هستند که بایستی مورد توجه ویژه قرار بگیرند. اولویت بعدی هم صنایع فرهنگی است . دراین حوزه نیز به سبب رویکرد فرهنگی وگفتمان ساز انقلاب اسلامی می توان با تحرک و پویایی مناسب مبانی فرهنگی و تربیتی والای اسلامی را به جهان صادر نمود و مبنای فکری نظام سلطه را مورد چالش جدی قرارداد.

5- فرهنگ‌سازی اولویت تولید بر واردات و خرید کالای داخلی

علاوه برترویج و تبلیغ مفاهیم عام حوزه فرهنگ مقاومت همچون جهاد ومبارزه ، در حوزه اقتصادی نیز بایستی مفاهیم فرهنگی مناسبی بسط وتوسعه یابد . ترجیح تولید بر واردات و خرید کالای داخلی مساله مهمی است که دربسیاری موارد با موانع فرهنگی روبروست . نفی تکاثر درعین تبلیغ کار وتولید ثروت ‌، نفی اسراف درعین ترویج مصرف میانه و... نیز بایستی محور توجه قرارگیرند. بایستی به لحاظ فرهنگی چنان مسأله مطرح شود که جهاد اقتصادی همانند جهاد نظامی مدنظر قرارگرفته و فعالیت مفید اقتصادی امر مجاهدت در راه خدا را داشته باشد.

اینها گوشه‌ای از اهداف اقتصاد مقاومتی است که تنها با امتداد راه جهاد اقتصادی میسرخواهد شد. ایجاد شرایطی نسبتاً پایدار، اقتصادی ایمن و مقاوم وخود کفایی که آرزوی هرملتی است.

دوم) اقتصاد مقاومتی و تحریم‌ها

تحریم ابزار تنبیهی است که درسیاست خارجی مورد استفاده قرارمی گیرد. هدف ازتحریم، فشار بر کشور هدف برای تغییر رفتار است. این تغییر رفتار می‌تواند تغییر رفتار سیاسی یا تغییر سیاست‌‌های اقتصادی باشد. تحریم اقتصادی همواره یکی از ابزارهای فشار و اجبار در پیشبرد اهداف سیاست خارجی کشورها درسطح بین‌المللی مورد توجه قرارگرفته که البته کارنامه سیاهِ ایالات متحده آمریکا در این خصوص تاریک‌تر از قدرت‌های دیگر بوده است .

اهداف واهی این تحریم‌ها عبارتند  از:

   *  جلوگیری از نقض حقوق بشر
   *  مبارزه با تروریسم بین‌المللی
   *  منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای
   *  حمایت از حقوق کارگران
   *  حفظ محیط زیست
   *  جلوگیری از گسترش مناقشات و جنگ‌های داخلی

درحالی که مهمترین هدف آمریکا ازاین تحریم ها رسیدن به سیاست‌ها وحفظ استیلای خود آن‌هم پس از فروپاشی بلوک شرق بوده است. میزان تاثیرگذاری تحریم بطور شدیدی به پارامترهای تعیین کننده ویژگی‌های اقتصادی کشور تحریم شده بستگی دارد. پارامترهایی همچون :

   *  روابط تجاری و اقتصادی
   *  ساختار اقتصادی
   *  تولید ناخالص ملی
   *  درآمد سرانه
   *  نرخ رشد
   *  درصد صادرات به تولید ناخالص داخلی
   *  درصد واردات به تولید ناخالص داخلی
   *  جریان ورود و خروج سرمایه
   *  عضویت در سازمانها وموافقت نامه‌های منطقه‌ای
   *  شدت نیاز به کالاهای استراتژیک مانند نفت و نظایرآن

اکثر تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران تا سال 2006 به طور یک جانبه ازطرف آمریکا انجام شده است.       می توان گفت با توجه به پایبندی مسئولان وملت ایران به اصول و ارزش های انقلاب اسلامی،سیاست های خصمانه آمریکا با کشورمان پایانی نخواهد داشت، اما آنچه اهمیت دارد این است که باید دراین برهه حساس نیز با تمام توان و ظرفیت در مقابل این سیاست‌های خصمانه ایستادگی و مقاومت کرد. درکنار استفاده از کلیه ظرفیت‌های دیپلماتیک جهت زدودن آثارمنفی و کاستن از سختی تحریم‌ها، باید در داخل کشور نیز اقدامات مقابله‌ای انجام شود، که با اطمینان می توان گفت نامگذاری سال 1391 به عنوان "سال تولید ملی،حمایت از کار وسرمایه ایرانی" ازسوی امام شهیدمان که نشان از درایت و هوشیاری معظم له داشته وهمچنین طرح موضوع "اقتصاد مقاومتی" از سوی ایشان از مهم‌ترین اقدام در این زمینه محسوب می شود که مسئولین نظام باید به دور از هرگونه درگیری جناحی و حزبی، از همه توان خود برای جامه عمل پوشاندن به آنها استفاده نموده و مردم نیز باید مسئولین را دراین امر، بیش از پیش همراهی نمایند، چرا که سربلندی و موفقیت در این مسیر دشوار، نیازمند همدلی و همکاری صمیمانه مسئولین و مردم خواهد بود.

سوم) نقش دولت ومردم در تحقق اقتصاد مقاومتی

شناسایی نقاط ضعف کشور دراقتصاد مقاومتی و تبدیل آن به نقاط قوت، یکی دیگر از الزامات کشور در رسیدن به جایگاه واقعی خویش در عرصه جهانی است که برای تحقق آن باید همکاری نزدیکی میان دولت و مردم صورت گیرد.

الف) نقش دولت در تحقق اقتصاد مقاومتی 

دولت در شرایط امروز اقتصاد ایران، بزرگترین رسالت را دارد. هریک از سیاست هایش از اهمیت فوق‌العاده‌‌ای برخوردار است، هزینه فرصت‌ها به شدت بالاست و نیاز به هوشمندی و دقت خاصی از ناحیه دولت احساس می‌شود. ازجمله سیاست های مناسب از ناحیه دولت در جهت تحقق اقتصاد مقاومتی عبارتند از:

1- تثبیت نرخ ارز

یکی از ملزومات تحقق اقتصاد مقاومتی، تثبیت قیمت ارز در بازار است. نوسانات موجود در بازار ارز، زمینه نابسامانی در امرتولید، عرضه و مصرف کالا را فراهم می سازد و در یک جمله بازار را دچار اختلال می‌کند. از این‌رو دولت، به عنوان اصلی ترین مقام تصمیم گیری در سیاست های مالی و ارزی کشور، می‌تواند بخش قابل توجهی از نوسانات موجود در بازار ارز را با تدابیر پیشگیرانه و اتخاذ سیاست های مناسب به حداقل رسانده تا درآینده، اقتصاد کشور دچار شوک‌های شدید ناشی از اتخاذ تدابیر سطحی و زود گذر نشود. توزیع مناسب و به‌اندازه ارز به بازار، توجه به صنایع و مایحتاج عمومی مردم، دراولویت قرارگرفتن اخذ ارز مورد نیاز، تعیین نرخ مرجع مناسب باتوجه به شرایط بازار و... می‌تواند بخشی از تدابیر دوراندیشانه دولت درکنترل قیمت و بازار ارز محسوب شود. ازاین رو لازم است، بخش های تاثیرگذار بر بازار، با اعتماد به نظرات کارشناسان دلسوز اقتصادی، زمینه را برای تحقق اقتصاد مقاومتی به عنوان شاه کلید عبور کشتی نظام از حوادث پیش روی خود ، بیش ازپیش فراهم نمایند.

2- اشتغال زائی

اشتغال درکشور امنیت عمومی را به دنبال خواهد داشت که می تواند مشکلات فرهنگی را نیز مرتفع کند. بنابراین ایجاد فرصت های شغلی ازسوی دولت امری ضروری تلقی می گردد.

درشرایط کنونی افزایش فرصت های شغلی، یکی از الزامات و اقدامات مهم مقامات مسئول دردولت محسوب    می شود، چرا که درراستای دستیابی به اقتصاد مقاومتی،نیازمند نیروی کاربیشتردرکشورهستیم. ازجمله راهکارهای لازم برای رفع موانع اشتغال‌زائی عبارتند از؛ تغییر نگرش دولت به بخش خصوصی، ایجاد امنیت اقتصادی، مبارزه با مفاسد اداری، کنترل مهاجرت از روستاها به شهرها و از شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ وکنترل اقتصاد زیرزمینی....

3- ثبات قیمت ها

یکی اززیرساخت های اقتصاد مقاومتی که به آن توجه کمتری شده است، مسأله تورم است که بعضاً نحوه بودجه‌ریزی و برخی تصمیم گیری ها درنظام پولی ومالی موجب تورم زایی شده است. تورم درحال حاضر تبدیل به بیماری اقتصادی کشور گردیده و این مسئله باعث شده است که درعرصه بین المللی، صادرات کشور دچارمشکل شود و درطرف مقابل واردات افزایش پیدا کند و دلیل آن بالا بودن قیمت کالاها در داخل کشوراست. اقتصاد در شرایط تورمی بازدهی ندارد و به موجب آن تولید داخل افزایش پیدا نمی کند و بیکاری افزایش می یابد و درنتیجه، بالا رفتن نرخ بیکاری درجامعه و افزایش مفاسد اجتماعی، متعاقبا هزینه‌های اجتماعی و سیاسی و امنیتی کشور افزایش یافته و این مسئله کشور را از تحقق اقتصاد مقاومتی دور خواهد کرد.

4- اصلاح ساختار دولتی

با وجودی که سال هاست در محافل مدیریتی سخن از محدود کردن تشکیلات دولتی در تمام عرصه‌های اقتصادی، تولیدی و اجرایی می شود اما این گستردگی همچنان رو به فزونی است . دولت اگرچه بزرگترین مجری درسطح کلان جامعه است، اما این بزرگی به جای انجام نظارت و هدایت کارها با دراختیارگرفتن منابع مادی و نیروی انسانی فراوان درچرخه اقتصاد و تولید به اداره این منابع می پردازد. تا آنجا که امروزخود را با تشکیلات عدیده ای روبرو ساخته است. این درحالی است که با واگذارکردن بسیاری از کارهای اجرایی در اختیار بخش خصوصی از یک سو می‌تواند از حجم مشغله و تورم کارهای اجرایی خود بکاهد و ازسوی دیگر به افزایش رضایتمندی مشتریان وانتظارات نیروهای انسانی خود و نیزافزایش کیفیت خدمات درسطح خرد وکلان کمک شایانی کند. تجربه کشورهایی که موفق به کوچک سازی بخش تشکیلاتی دولت های خود شده‌اند، نشان می‌دهد که این کشورها به نتایج بسیار ارزنده‌ای از نظراجرای با کیفیت کارهای کلان خود دست یافته‌اند. به نظر می رسد نقش پررنگ دولت نیز در اداره کارها باید کاهش یابد و به جای آن روند نظارت برکارها و هدایت امور توسط دولت توسعه یابد. دولت به عنوان ارکان اجرایی و تصمیم‌ساز، که ابزارهای لازم اقتصادی را در اختیاردارد، می تواند حرکات کیفی تری را درتمام عرصه ها از خود نشان دهد.

ب) نقش مردم درتحقق اقتصاد مقاومتی

تحقق اقتصاد مقاومتی صرفاً با مشارکت مردمی امکان پذیراست ولاغیر. برای بالابردن مشارکت مردمی باید از هرنوع فعالیت اقتصادی مردمی استقبال کرد. فضایی باید برکشور و جامعه حاکم گردد که همه مردم خودشان را مولد دراقتصاد و شریک در پیشرفت و مقاومت کشور، حس کنند و برآن ببالند. در نظریه های اقتصادی نقش مردم به عنوان مصرف کنندگان کالاها بسیار حائز اهمیت است. از مهمترین نقش های مردم درتحقق اقتصادی می توان به موارد ذیل اشاره کرد :

1- مدیریت مصرف

امروزه تعادل درمصرف یک حرکت جهادی است و همه دستگاههای دولتی و غیردولتی و همچنین آحاد مردم باید موضوع پرهیز ازاسراف و استفاده ازتولیدات داخلی را جدی بگیرند. جلوگیری ازهرگونه اسراف وتبذیر، مهمترین اصل در ارائه یک الگوی اسلامی مصرف است. از این رو خداوند درآیه 67 سوره فرقان، حرکت در مداری به دور از افراط و تفریط را رسیدن به پایداری دانسته است. پس فرد یا جامعه ای که در مسیر پایداری درمصرف حرکت کند به پایداری دراقتصاد می رسد و جامعه به همان مطلوب یعنی اقتصاد سالم، شکوفا و مقاومتی دست خواهد یافت.

2- قناعت (ساده زیستی و دوری ازتجملات)

امیرمؤمنان علی (ع) بهترین اقتصاد و زندگی سالم اقتصادی که آسایش انسان را تأمین کند، اقتصاد مبتنی بر قناعت تعریف می کنند، پس قناعت و اقتصاد واقعی به معنای مصرف به مقدار کفایت است که مهم‌ترین عامل در ایجاد آسایش پایدار و راحتی دانسته شده است. مردم جامعه و حاكمان به طريق اولي باید تفکر خود را نسبت به مصرف تغییردهند و ازمصرف گرایی و ریخت وپاش غیرضروری درهمه ی موارد خودداری کنند.

3- تولید ثروت حلال

تولید ثروت حلال و مشروع باید درجامعه نهادینه شود و درکنار آن تولید ثروت های کاذب از طریق دلالی به امر مذموم درمیان آحاد جامعه مبدل شود.

4- ترجیح مصرف کا لای داخلی برکالای خارجی

پرواضح است که مردم حق استفاده از کالای باکیفیت را دارند، ولی ترجیحاً باید کالای ساخت داخل را مصرف کنند و این امر نیازمند تحکیم نگاه علمی است، به نحوی که دست اندرکاران عرصه تولید، دولت و دانشگاه ها حلقه ارتباط صمیمی وتعامل پایداری را باید با یکدیگر داشته باشند. زیرا صیانت از اعتبار تولید داخلی درعرصه جهانی وظیفه ملی واسلامی است ، و منافع زود گذر نباید منفعت ملی را به خطر بیندازد.

چهارم) موانع و چالش های پیش روی اقتصاد مقاومتی

اقتصاد مقاومتی و اهداف آن باید با جوهره مقاومت پیوند منطقی داشته باشد، در این راستا باید چالش های پیش رو را شناسایی و در دایره ای بزرگتر با عنایت به چالشهای اقتصاد و امت اسلامی تعریف و برای آن برنامه و راه حل ارائه شود. ازجمله این موانع می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

1. وجود عوامل متعدد بر ایجاد فضای منفی برای جذب سرمایه‌گذاری داخلی وخارجی

2. وجود موانع متعدد پیش روی تولید ملی

3. عدم وجود فضای رقابتی دربخش تولید و توزیع در برخی از گروه کالایی

4. پایین بودن سطح بهره وری نیروی انسانی وضرورت تشکیل نیروی انسانی کارآمد بیش از گذشته

5. افزایش نقدینگی وعدم تناسب آن با تولید

6. وجود نقدینگی های سرگردان

7. تورم بالا ومستمر درکشور

8. اختلالات متعدد در بازار ارزی کشور

9. سطح بالای بیکاری و عدم اشتغال پایدار

10. افزایش مستمر قیمت مسکن و اجاره ها

11. وابستگی شدید بودجه سالانه کشور به درآمدهای حاصل از فروش نفت خام

12. کسری بودجه مزمن و پایدار

13. عدم اجرای کامل سیاستهای اصل 44 قانون اساسی در راستای آزاد سازی وخصوصی‌سازی

14. وجود نظام مالیاتی ناکارآمد

15. هدفمند نبودن یارانه ها علی رغم اجرای آن

16. ناکارایی نظام پولی و بانکی

17. نوسانات متعدد درشاخص های بورس

18. وجود سیاست های حمایتی و تعرفه ناکارآمد و غیرهدفمند

19. ضعف های زیرساختی و گمرک

20. تامین قطعات و فقدان الگوهای مصرف بهینه

21. مشکلات تأمین کالاهای موردنیاز بخش تولید

22. وابستگی صادرات غیرنفتی به بخش میعانات نفتی، گازی و پتروشیمی

23. عدم حمایت موثر از حقوق تضییع شده مصرف کنندگان

24. مواردی که موجب ایجاد ضعف درتصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی می شود

25. عدم پیشگیری درمواجهه بافساد مالی در دستگاههای دولتی و غیردولتی

26. فساد اقتصادی

27. انجام واردات بی رویه

28. عدم اعمال مالیتهای سنگین برای فعالیتهای غیرتولیدی

29. بروکراسی اداری نیز به عنوان یکی ازموانع تحقق اقتصاد مقاومتی است که یافتن راهکارهای حمایتی برای بهره برداری به موقع از پروژه های دردست اجرا را می طلبد. (1)

پنجم) پیشنهادات 

با توجه به بررسی همه عوامل مؤثر و زیر سیستم دراقتصاد مقاومتی و البته در شرایط عادی کشور، باید گفت که تحریم‌ها نمی‌توانند خلل مهمی برای کشوری با قدرت جمهوری اسلامی ایران وبا این مرزهای گسترده و منابع خدادادی ایجاد کنند، کشوری که به خدای متعال اتکا دارد وملتی استوار و هوشمند است حتماً پیروز این میدان خواهد بود. نظام اسلامی قادر است با برنامه‌ریزی، تلاش، تدوین استراتژی ها و اقدامات لازم با محوریت اقتصاد مقاومتی، بخش عمده ای از تهدیدهای امروزین را نیز به فرصت تبدیل کند. راهکارهای ذیل در شرایط عادی کشور  جهت رسیدن به اهداف اقتصاد مقاومتی لازم و ضروری به نظر می رسد:

1. نقطه شروع اقتصادمقاومتی، سیاستگذاری برای اصلاح الگوی مصرف است. مصرف، تولید را جهت می‌دهد و این دو درکنارهم، جهت سرمایه گذاری را مشخص می کنند. رونق تولید داخلی و کاستن از وارداتی که می‌تواند به افول و کم رونقی و توقف واحدهای تولیدی داخلی منجرشود، موجب استقلال اقتصادی، قطع وابستگی به خارج و ارتقای تکنولوژی درسطح کلان ترمی شود. البته باید به گونه‌ای عمل کرد که اقتصاد مقاومتی به معنای تحمیل فشار به مردم نباشد.

2. افزایش بهره وری درتولید ،کاهش قیمت تمام شده تولیدات، کیفیت بهتر و خدمات بیشتر در رقابت با تولیدات خارجی و کاهش واردات، حمایت ازتولید ملی به ویژه تولیدات استراتژیک.

3.کاهش آمار بیکاری و خشکاندن ریشه های فقر و آسیب های اجتماعی ناشی از بیکاری در جامعه.

4. فعالسازی سیستم های حمایتی پولی و مالی و بیمه ای بخش تولید برای تحرک دراقتصاد داخلی و نیز حمایت از صادرات کالاهای غیرنفتی.

5. افزایش واردات دانش فنی، خطوط تولید و ماشین آلات در ازای کاهش واردات کالاهای مصرفی با توجه به اهمیت این نوع معاملات درعصراطلاعات، همزمان با تولید علم وتولید دانش فنی و حمایت از شرکتهای دانش بنیان.

6. توجه به معضل تورم و برقراری یک نظام قابل پیش بینی و قابل مدیریت درقبال شاخص تورم وتطبیق آن با سطح حقوق ودستمزدها و نیز قیمت ارز در پیشگیری سیاستهای بهینه دراین فرآیند . 

7. تبدیل تهدیدها به فرصت ها در روند تامین کالاها به این معنا که به محض اعمال تحریم در برخی از کالاها، شکل دهی به عزم ملی درحوزه فناوری و صنعت و تجارت برای ایجاد خود کفایی کامل یا حداقل خود اتکایی درتولید و تامین این اقلام .

8. برقراری ارتباطات خاص اقتصادی با برخی از کشورهای دوست، گسترش ارتباطات اقتصادی با کشورها و بلوک های منطقه ای و گسترش شرکای تجاری از یک شریک عمده به چند شریک کوچکتر.

9. شکل گیری روحیه جهاد ا قتصادی، تولید ملی وحمیت ایرانی. ضمن آنکه برای تقویت اقتصادی ملی، "دیپلماسی اقتصاد مقاومتی" نیزلازم است. هدف از این نوع دیپلماسی تبیین دستاوردهای اقتصاد مقاومتی درمقابل فشارهای وارده است. فشارها درمورد کالای مصرفی و شاخص‌های روزمره اقتصادی وارد می شود، ولی دستاوردهای مقاومت کشور، دستاوردهایی استراتژیک و بلندمدت هستند، همچون خودکفایی درتکنولوژیها و فناوری های برتر(هسته ای )، استقلال درسیاست خارجی و...

10. خودداری از اسراف و ضایع کردن کالاها و ذخیره سازی کالاهای اساسی درابعاد حجیم توسط دولت و انبارهای کوچک و هدایت شده و هوشمند توسط مردم (مانند کشور سوئیس) حتی در زمان صلح و آرامش جهت تأمین امنیت غذایی مردم. (2) 

ششم) جمع بندی و نتیجه گیری

1- اقتصاد مقاومتی اشاره به ساختاری نظام مند دارد که در آن تهدیدات به فرصت ها بدل شده و زمینه رشد و توسعه اقتصادی و نهایتا عدالت اجتماعی از دل آن به وقوع خواهد پیوست. تحقق اقتصاد مقاومتی به مثابه یک هدف مورد نظر است، که نتیجه آن قطع وابستگی و جلوگیری از فشارهای اقتصادی دشمنان خواهد بود.

2- اقتصاد مقاومتی با تاکید برارائه آزادی عمل بیشتربه مردم واقتصاد داخلی و حتی افزایش برنامه های توسعه ای سعی می نماید خود را در مقابل توطئه های دشمنان و حتی رقبای اقتصادی مقاوم کند، تا شرایط اقتصادی که بعضاً از جانب رقبا بر اقتصاد ملی تحمیل می شود، نتواند زمینه تسلط آنان را بر کشور فراهم کند.

3- طرح اقتصاد مقاومتی این مسئله را به ذهن متبادر می کند که اقتصاد باید در مقابل تهدید اقتصادی خارجی مقاومت کند. با وجود تحریم های اقتصادی، ما در حال حاضر به نوعی درگیر جنگ اقتصادی هستیم و با وجود اقتصاد مقاومتی است که می توان در مقابل تهدیدها مقاومت کرد و از مسائلی همچون از هم پاشیدگی اقتصاد جلوگیری کرد. تلاش برای از هم پاشیدگی اقتصاد، از اهداف دشمن است. اقتصاد مقاومتی باید اقتصادی باشد که در پایان یک جنگ اقتصادی همچنان پابرجا باشد و متلاشی نشود.

4- ما به دنبال اهداف اقتصاد مقاومتی هستیم. یک اقتصاد غیرشکننده و در عین حال پاسخگو در زمینه های مختلف. در چنین شرایطی لازم است تا زمینه های مختلف دارای نوعی استقلال اقتصادی باشیم و در بخش های واقعی و مالی و… به خودکفایی برسیم و این مسأله با بهره گیری از اقتصاد مقاومتی محقق می شود. اقتصاد مقاومتی در رویارویی و تقابل با اقتصاد وابسته قرار می‌گیرد. اقتصاد مقاومتی نمی‌پذیرد که صرفاً مصرف‌کننده باشد، منفعل نیست و در مقابل اهداف اقتصاد سلطه ایستادگی می‌کند. 

5- آن چه بیان شد گوشه ای از اهداف اقتصاد مقاومتی است که تنها با امتداد راه جهاد اقتصادی میسر خواهد شد. اقتصاد مقاومتی مفهومی است که درپی مقاوم سازی، بحران زدایی و ترمیم ساختارها و نهادهای فرسوده و ناکارآمد موجود اقتصادی مطرح می شود که قطعا باور و مشارکت همگانی واعمال مدیریت های عقلایی ومدبرانه، پیش شرط و الزام چنین موضوعی است. اقتصاد مقاومتی کاهش وابستگی ها و تاکید روی مزیت های تولید داخل و تلاش برای خود اتکایی است. (3) 

پانویس‌ها:

1- افشار؛ اسدالله(1395) ، اصول اقتصاد مقاومتي دراقتصاد ايران ، تهران: سفيرارد هال.   

2- منابع مورد استفاده دراين بحث : 

 -روزنامه ملت،مقاومت اقتصادی ازرهگذراقتصادمقاومتی، مورخه18/6/1391 به آدرس : 

www.mellatonline.net

- حسین زاده، محمد، الزامات سال تولید ملی، سایت الف، کدمطلب : 147987 مورخه 6/1/91 به آدرس: www.alef.ir

- سخنان حمیدرضا فولادگر، تبلور اقتصاد مقاومتی در دل تحقق اصل ۴۴ نهفته است، خبرگذاری خانه ملت، مورخه 13/5/91 به آدرس:www.icana.ir

- سخنرانی حجت الاسلام غلامرضا مصباحی مقدم، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، محورهای اساسی اقتصادمقاومتی، خبرگذاری فارس، شماره: 13910509000430، مورخه 9/5/91 به آدرس: 

www.farsnews.com

- لواسانی، سیده زینب ، اقتصاد مقاومتی درامتداد جهاد اقتصادی، اقتصاد تبیان، مورخه11/6/91 به آدرس: 

www.tebyan.net

- نریمانی، میثم، 5اصل اقتصادمقاومتی، پایگاه خبری و تحلیلی نداآنلاین، مورخه 6/5/91 به آدرس: 

www.nedaonlin.ir

- یارمحمدیان، ناصر، آیا تحریم های اقتصادی علیه ایران تاثیرگذارند؟ روزنامه دنیای اقتصاد شماره 2758، مورخ 

4/7/90 به آدرس: www.donya-e-eqtesad.com

- تک تحریم و بانک اقتصاد مقاومتی، سایت آفتاب، مورخه 27/6/1391 به آدرس: www.aftabir.com

- عزیزیان،رضا، تثبیت نرخ ارز از ملزومات اقتصاد مقاومتی، روزنامه فرهیختگان،مورخه 6/7/1391 به آدرس: 

www.farheekhtegan.ir

-آهنی ها، اصغر، موانع اشتغال زائی در کشور قسمت چهارم، وبلاگ شخصی اصغرآهنی ها، مورخه3/4/1391 به آدرس: asahaniha.blogfa.com

- ابراهیمی، عباس، «اقتصاد مقاومتی» در سایه تورم زدایی و حفظ سرمایه ایرانی تحقق می یابد، پایگاه اطلاع رسانی اقتصاد مقاومتی، مورخه 15/7/1391 به آدرس: ehavadar.ir.www

- منصوریان ، بررسی و مطالعه اصلاح ساختار تشکیلات دولتی و موانع خصوصی سازی، سایت مازندران مورخه 25/7/88 به آدرس: .blogfa.com9117

- خبرگذاری تقریب، نقش مدیریت مصرف در اقتصاد مقاومتی،کدمطلب: 105406 ، مورخه 22/5/1391 به آدرس: www.taghribnews.com

- زیدی، باقر، نقش مردم دراقتصاد مقاومتی ، روزنامه رسالت ، شماره 7613 مورخه 22/5/91 به آدرس: www.magiran.com

- حجت الاسلام روح الله بیگی نایب رئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس ، تمام ضعف ها را به حساب تحریم نگذاریم ، سایت تابناک، 

کد خبر: 267806 ، مورخه 91/6/5 به آدرس: www.tabnak.ir

- دکتر عسگری ، علی ، 18راهکار در اقتصاد مقاومتی، جام جم ، شماره خبر: 100823425913، مورخه 3/7/91 به آدرس: www.ghatre.com

3- کوشک باغی؛ اسماعیل. اهداف اقتصاد مقاومتی چیست؟. خبرگزاری بسیج به نقل از خبرگزاری میزان. 

 دکتر اسدالله افشار

• دکتر اسدالله افشار

• اقتصاد مقاومتی

• اقتصاد پایدار

• اقتصاد

• اصلاح ساختار دولتی

• ثبات قیمت ها

• اشتغال زائی

• تثبیت نرخ ارز