باز کتاب ؛ برگزاری نمایشگاه‌های کتاب و موضوعات پیرامونشان- بخش دوم

امروزه گاهی این سئوال مطرح می‌شود که آیا نمایشگاه‌های کتاب فیزیکی از تأثیر فناوری‌های دیجیتال و تمرکز روزافزون صنعت نشر جان سالم به در خواهند برد؟

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»،

7- نگاهی به نمایشگاه کتاب در اروپای مرکزی

نمونه اول) نمایشگاه کتاب فرانکفورت

به عنوان نمونه ای از نمایشگاه های کتاب، بیایید نگاهی به نمایشگاه کتاب اروپای مرکزی و به همان اندازه همتای معاصر خود، نمایشگاه کتاب برلین بیندازیم. نمایشگاه تجاری به عنوان یک ژانر نمایشگاه کتاب تا حد زیادی یک اختراع آلمانی است. اولین نمایشگاه تجاری در سال 1150 برگزار شد و از آن زمان تا اوایل قرن هفدهم، این رویداد شخصیت یک نمایشگاه تجاری از راه دور را توسعه داد و به ویژه در میان ناشران خارجی، به سرعت به مشهورترین رویداد در نوع خود در اروپا تبدیل شد. اثر فروش این بود که اقتصاد تجارت کتاب را متحول کند. حتی اگر در موافقت با برگزارکننده اولین نمایشگاه تجاری فرانکفورت در سال 1949 و ناشران بی‌شماری از آن زمان تردید داشته باشیم، به این معنا که این در واقع به سال 1454 و به اختراع گوتنبرگ برمی‌گردد، حتی اگر در سال 1454 واقعاً تجارتی در چاپ کتاب در فرانکفورت وجود نداشته باشد، و حتی اگر پنج چاپ از آثار هنری در پاریس از دست رفته باشد، به اندازه چند تایپت به پاریس انتقال داده شود. ماین از استراسبورگ و از ماین تا فرانکفورت در دهه پس از آن، برادران یوهان و وندلین فون اسپایر ماین را به مرکز تجارت کتاب خود و سالیتو در سال‌های 1462 تا 1463 تبدیل کردند و دومین نقطه متمرکز تجارت چاپ در آلمان تا حدود سال 1479 بود. حفظ سود امپراتوری فرانسه در دوره پس از آن، شرایط سیاسی در ماین بدتر شد تا جایی که تجارت بین المللی کتاب به فرانکفورت و نورنبرگ منتقل شد، جایی که قبلاً تجارت چاپ وجود نداشت.

نمونه دوم) نمایشگاه نمایشگاه کتاب لندن

نمایشگاه کتاب لندن دربازار کتاب لندن نیز مثمر ثمر بوده است، زیرا لندن، به عنوان یک مرکز مالی و تجاری بین‌المللی، متضمن جریان تجارت کتاب است. برای مثال، در اواخر رنسانس، زمانی که تبعیدیان فلاندری بر تجارت کتاب در لندن تسلط یافتند و صنعت چاپ انگلیسی رو به رشد به این تجارت وابسته بود، چاپخانه‌ها شروع به تقاضا از چاپخانه‌های بازرگان کردند. در سال 1680، قبلاً صحبت از پیوند نزدیک بین تجارت و بازرگانی بود: تاجران آنجا ضربه زدند. به ویژه به امور بزرگ تجاری رسیدگی کرده بود، به خدمات آقای هوگت، ضمانت چاپگر ون استروخ و چاپ خوب پرداخت. همچنین تعهدی مبنی بر اینکه در صورت فراهم شدن فرصت، چاپ را به درستی اجرا کند.

در سال 1775، جنبه تجاری نمایشگاه کتاب لندن تایید شد، جنبه ای از نمایشگاه تجاری که تنها در مرحله انتقالی به تجارت بین المللی کتاب امروزی از LBF (London Book Fair ) ناپدید شد. حذف تجارت از مجوز برای سازماندهی نمایشگاه های تجاری لندن، شرکت تحت سلطه اصناف لندن را محروم کرد. حق سنتی برای تنها میزبان بازار لغو شد. بدین ترتیب، اعضای دیگر اصناف لندن بخشی از بازار را اجاره کردند و پیشرو LBF، فروش ترخیص ناشران لندن را تأسیس کردند، و نمایشگاه به سالن لوازم التحریر و برخی از خانه های اطراف منتقل شد. ایجاد استانداردهای حرفه ای همچنین برای عناوین، جلدها و چاپ تأثیر تعیین کننده ای در بحث صنعت داشت. با توجه به زمان برگزاری جلسه سه ماه پس از نمایشگاه تجاری سالانه عید پاک و همچنین روابط سازمانی با نمایشگاه صنفی کتابفروشان، این جلسات که برای افراد خارجی بسته بود، در چارچوب نمایشگاه کتاب LBF تعبیه شد. سازمان دهندگان فروش ترخیص کالا باید به دلیل این رویداد، ادبیات قاره ای و سایر ادبیات تخصصی مورد علاقه تجارت کتاب محلی را در نظر گرفته باشند. در سال 1804، برای اولین بار با مقامات دیگر بازارهای کتاب تماس گرفت. و در سال 1812، 88 کتابفروش در شانزده روز در ماه مه در جلسات گفتگو و تجارت در طبقه بالای یک مغازه لباس فروشی شرکت کردند. با این وجود، ایتالیا که مد سال برای طبقه بالا شده بود، موقعیت منحصر به فردی داشت. به‌ویژه بازدیدکنندگان بریتانیایی و نمایشگاه لندن در سال 1816، عمدتاً به دلیل دانش ایتالیایی‌شان، جایگاه کلیدی ایتالیایی‌ها را در تجارت بین‌المللی حقوق تضمین کردند. ایتالیایی‌ها از طریق دفاتر خود که به عنوان نمایندگان اروپایی عمل می‌کردند، نتایج تجارت چاپ آلمان، فرانسه، انگلیسی و ایتالیایی را در کریسمس و سپس، طبق سرنوشت، در طول سال‌های ورشکستگی بدون حمایت از مالکیت معنوی، توزیع کردند.

8- چشم انداز و روند این نمایشگاه‌ها در آینده

امروزه گاهی این سئوال مطرح می‌شود که آیا نمایشگاه‌های کتاب فیزیکی از تأثیر فناوری‌های دیجیتال و تمرکز روزافزون صنعت نشر جان سالم به در خواهند برد؟ با قضاوت بر اساس تعداد نمایشگاه‌های کتاب حرفه‌ای یا عمومی که امروزه هنوز در اروپای غربی و سایر نقاط جهان فعال هستند، واضح است که نمایشگاه‌های کتاب که در واقع به عنوان بازار کتاب عمل می‌کنند، باقی می‌مانند و در برخی موارد نیز رونق می‌گیرند، اگرچه این نوع نمایشگاه‌ها دیگر نمی‌توانند تنها کارکردی باشند که دارند. این که آیا نمایشگاه‌های فیزیکی کتاب به صورت دیجیتالی باقی می‌مانند یا خیر، موضوعات کلیدی برای آینده، همانطورکه ازدیدگاه برگزارکنندگان و شرکت‌کنندگان در این رویدادها دیده می‌شود، شامل تهدید تمرکزکانال‌های توزیع محتوای فکری و همچنین تغییر جهت دامنه این رویدادهای کتاب با تمرکز بر بزرگداشت کتاب به عنوان یک موضوع فرهنگی یا کتاب به عنوان یک محصول یا نماد سیاسی است.

9- نقش نویسندگان و خوانندگان

در گذشته، هیچ نمایشگاه کتابی را نمی‌توان به‌عنوان یک رویداد بین‌المللی بدون حضور مشاهیر دنیای ادبیات در نظر گرفت. اگرچه فعالیت‌های بین‌المللی نویسندگان، به‌ویژه غول‌ها، محدود بود، اما نمایشگاه‌های کتاب نقش بسیار مهمی در کاهش این انزوا داشتند. حتی پس از سال 1970، زمانی که اکثریت آنها می توانستند بسیار آزادانه تر سفر کنند، بسیاری از نویسندگان مهم همچنان نمایشگاه های کتاب را بهترین فرصت برای برقراری ارتباط نه تنها با همکاران خارجی خود بلکه با مخاطبان خارجی خود می دانستند. تعداد نویسندگان مشهوری که در نمایشگاه‌های کتاب شرکت می‌کنند بسیار افزایش یافته است و نقش آنها پیوسته در حال تغییر بوده است: از ارائه و بحث به نفع کتاب‌هایشان در ورودی کتابفروشی تا پذیرایی در غرفه‌های رسمی کشورهایشان در نمایشگاه‌های کتاب. از راهپیمایی از یک غرفه نمایشگاهی به نمایشگاه کتاب دیگر به این امید که قراردادی برای ملاقات با مؤلف سازماندهی شده باشد یا پذیرایی های رسمی به افتخار آنها که توسط کسانی که قبلاً قرارداد دارند؛ از نشستن در گوشه ای با نویسنده غرفه یک ناشر خارجی تا اینکه بتواند چند دقیقه ارائه شفاهی شایسته را به جلسه ساده امضای کتاب اضافه کند...

10- نوآوری‌های فناوری محور

این مقاله و دو یادداشت قبلی با نگاهی به نمایشگاه‌های کتاب - که به‌طور سنتی ابزاری قابل اعتماد برای ارزیابی فرصت‌های بازار و نشان دادن روندهای اصلی صنعت کتاب به افراد تجاری و حرفه‌ای تلقی می‌شود- اثرات تغییر دیجیتال در صنایع خلاق و فرهنگی را بررسی کرده و می کند. نوآوری عمدتاً به عنوان نتیجه نگرش بخش های صنعتی سازمان یافته در تحت فشار قرار دادن شیوه های سنتی و نهادی تولید، بازنگری و ثمربخشی فرهنگ ظاهر می شود. کار حاضر به نمایشگاه‌های کتاب به عنوان یک مطالعه موردی نگاه می‌کند تا ریشه‌ها، فرآیندها و نتایج در حال تغییر تحول دیجیتال در صنعت کتاب را درگیر کند.

یکی دیگر از نوآوری های مهم در سازمان نمایشگاه کتاب و در صنعت کتاب چاپی، ظهور تحرک دوگانه است: نه تنها رویدادها سعی می کنند با اتخاذ رویکردی بین رسانه ای دامنه علایق غرفه داران و شرکت کنندگان را گسترش دهند، بلکه با استفاده مجدد از محصول رویداد فرهنگی نیز تلاش می کنند. به عبارت دیگر از بسته بندی برای نمایشگاه های سیار استفاده می شود تا نمایشگاه را در مناطقی که امکان شرکت در نمایشگاه کتاب وجود ندارد نمایش داده شود.

نمایشگاه‌های کتاب Animadoc ( ترکیب هنرهای بصری، انیمیشن و مستند) و سایر هنرمندان بین‌المللی سپس سعی می‌کنند بر تولید صنعت کتاب، بهره‌مند شوند و از خلاقیت نهفته در کتاب‌های چاپی برای سازماندهی رویدادهای فرهنگی دیگر و نمایشگاه‌های سیار اختصاص داده شده به هنرهای تجسمی و عکاسی بهره‌مند شوند. سایرنمایشگاه‌های بین‌المللی کتاب به انیمیشن‌ها گسترش می‌یابند، ازگنجاندن فیلم‌های تکمیل‌شده و پروژه‌های اولیه جلوگیری می‌کنند، و با احترام تلاش می‌کنند با رویدادهای موجود و مرتبط ادغام شوند. این داده‌ها حاکی از تغییر – و احتمالاً حتی بیشتر – از رویدادهای فرهنگی به رویدادهای چندرسانه‌ای و ایجاد شبکه‌های بین‌المللی رویدادهای خلاقانه در بازار کتاب چاپی است.

تخصص عمده و انتشار بین المللی Animadoc بازتاب دوران طلایی مستندها است، ژانری برای جمعیت، محبوب تر از جشن های ادبی و کتاب های بازار. مطالعات رسانه ای و کتاب می تواند دلایل این نتایج و تأثیر نوآوری فرهنگی را با استفاده از آنچه مورخان روشنفکر و جامعه شناسان هنر «علوم انسانی دیجیتال» می نامند، بررسی کند. علوم انسانی دیجیتال به پژوهشگران کتاب و سایر صنعت فرهنگی کمک خواهد کرد تا به سؤالات پژوهشی محرک پاسخ دهند: آیا استفاده از دستگاه های تلفن همراه، اینترنت موبایل، کتاب های الکترونیکی و کتابخانه های دیجیتال تنوع مهارت های جدید و انواع جدیدی از همکاری ها را در بخش فرهنگی و به ویژه در صنعت کتاب پرورش می دهد، که نشان می دهد کدام سنت و بورسیه احتمالاً سرمایه گذاران یک سفر خلاقانه موفق هستند؟

11- تأثیر کتاب‌های الکترونیکی و کتاب‌های صوتی

با قطعیت نمی توان گفت که محبوبیت فزاینده کتاب های الکترونیکی به طور کلی میزان خوانندگان را برای بزرگسالان افزایش می دهد یا اینکه کتاب های سنتی به سادگی کمتر محبوب می شوند. فرانسه یکی از معدود کشورهایی است که فروش کتابخوان های الکترونیکی در آن اخیرا افزایش یافته است. علاوه بر این، عرضه کتاب‌های الکترونیکی در فرانسه، مانند بسیاری از کشورهای اروپایی، هنوز بسیار محدود است. فرانسوی ها بیشتر از دیگران کتاب های چاپی می خوانند و گردش مالی در بازار کتاب همچنان بیشترین پتانسیل را در فرانسه دارد. با این حال، عرضه و فروش کتاب های الکترونیکی افزایش یافته است. در حالی که ارائه محتوای رایگان سود کمی برای صنعت موسیقی به ارمغان آورده است، یک مدل به اصطلاح فریمیوم صنعت اخبار فرانسه را دوباره به مسیر خود بازگردانده است. اخیراً، پیشنهادهای پویا کتاب‌های صوتی و پادکست‌ها به لطف موفقیت وب‌سایت‌های پخش موسیقی، پایگاه شنوندگان خود را به طور قابل ملاحظه‌ای گسترش داده‌اند. برخلاف کتاب‌های الکترونیکی و چاپی، هیچ جایگزینی برای کتاب‌های صوتی وجود ندارد، زیرا رضایت مشترک از گوش دادن و تمرکز خاص است. در سال 2014، کتاب‌های الکترونیکی سهم ناچیزی در نمایشگاه‌های کتاب داشتند، در حالی که در اسپانیا، دانمارک، بلژیک یا سوئد، بازدیدکنندگان از نمایشگاه‌ها برای ظاهر فیزیکی و اشکال مبادله ویژه این رویدادها روی ورودشان حساب می‌کنند. کتاب های دیجیتال در نمایشگاه های بزرگ کتاب غایب هستند. در حال حاضر، نمایشگاه‌های کتاب عمدتاً به نویسندگان و ناشران اجازه می‌دهند نسخه‌های چاپی خود را ارائه دهند، و بازدیدکنندگان می‌توانند با حرفه‌ای‌ها گپ بزنند، اشیاء ملموس را بخرند، آنها را توسط نویسندگانشان امضا کنند، و گنجینه ناشران کوچک و بزرگ را مطالعه کنند. به هر حال، چگونه می توان در نمایشگاه کتاب با یک کتاب دیجیتال متمایز شد، زیرا هزینه تولید به سمت صفر می رود و از آنجایی که نمایشگاه در کنار میلیون ها کتاب الکترونیکی دیگر در قفسه های دیجیتال، دید را افزایش نداده است؟ حتی اگر کتاب‌های الکترونیکی اغلب به طور مؤثر به نمایشگاه‌های کتاب عمومی نمی‌رسند، این بدان معنا نیست که کتاب‌های چاپی و الکترونیکی واقعاً در یک سطح هستند.

این بحث ادامه دارد....

دکتر اسدالله افشار