المپیک به‌مثابه ابزار فشار سیاسی علیه مردم کوبا

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، دولت ایالات متحده با خودداری از صدور ویزا برای ورزشکاران کوبایی، عملاً در مسیر حذف کوبا از بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۸ لس‌آنجلس گام برداشته است. بر اساس گزارش‌ها، بیش از ۱۰۰ ورزشکار کوبایی که برای حضور در مسابقات انتخابی المپیک درخواست ویزا داده بودند، با پاسخ منفی دولت آمریکا مواجه شده‌اند.

این سیاست که مستقیماً در چارچوب محدودیت‌های مهاجرتی دولت ترامپ قرار می‌گیرد، بخشی از یک کارزار گسترده‌تر برای جلوگیری از ورود شهروندان کوبا به خاک ایالات متحده است. نتیجه عملی آن، محرومیت سیستماتیک کوبا از فرآیند انتخابی و در نهایت، حذف این کشور از المپیک لس‌آنجلس خواهد بود.

چنین اقدامی نه‌تنها نقض آشکار منشور کمیته بین‌المللی المپیک (IOC) است، بلکه تعرضی مستقیم به حق تماشاگران آمریکایی برای مشاهده رقابت در بالاترین سطح جهانی محسوب می‌شود؛ سطحی که تیم‌های کوبایی طی دهه‌ها به‌طور مداوم آن را نمایندگی کرده‌اند.

طبق منشور کمیته بین‌المللی المپیک، هرگونه تبعیض علیه ورزشکاران – از جمله بر اساس ملیت – مردود است و محروم‌سازی ورزشکاران به دلایل سیاسی، نقض روح و متن المپیک تلقی می‌شود. با این حال، دولت آمریکا در سال‌های اخیر بارها این اصل را زیر پا گذاشته است.

نمونه‌ها متعددند:

  * تیم ملی والیبال زنان کوبا از سفر به رقابت‌های مقدماتی پیش‌المپیک در پورتوریکو بازماند.

  * مربیان تیم سافتبال نوجوانان کوبا (۱۰ تا ۱۲ ساله) به بهانه «خطرات امنیت ملی» از دریافت ویزا محروم شدند.

  * تیم بسکتبال مردان کوبا از حضور در رقابت‌های مقدماتی جام جهانی بسکتبال آمریکا منع شد.

  * مقامات رسمی المپیک کوبا نیز برای شرکت در نشست‌های ورزشی در میامی و پورتوریکو ویزا دریافت نکردند.

دولت ترامپ این اقدامات را با برچسب‌زنی سیاسی به کوبا به‌عنوان «حامی دولتی تروریسم» توجیه می‌کند؛ توجیهی که در عمل ورزشکاران، کودکان و نوجوانان را به گروگان سیاست خارجی آمریکا بدل کرده است.

در حالی‌که تنها مرجع قانونی برای محروم‌سازی یک کشور از المپیک، خود کمیته بین‌المللی المپیک است – آن هم در شرایط استثنایی و با اجماع بین‌المللی – ایالات متحده می‌کوشد از موقعیت میزبانی المپیک به‌عنوان ابزار فشار سیاسی استفاده کند.

ما بر این باوریم که المپیک نباید به سلاحی علیه مردم کوبا تبدیل شود. محروم‌سازی ورزشکاران کوبایی نه‌تنها نقض حقوق آنان، بلکه تضییع حق میلیون‌ها شهروند آمریکایی است که خواهان تماشای رقابت آزاد و عادلانه‌اند.

هدف ما سازماندهی ائتلافی گسترده از ورزشکاران، هنرمندان، اتحادیه‌ها، رهبران مذهبی، دانشگاهیان و چهره‌های عمومی است تا به کمیته بین‌المللی المپیک یادآوری شود که دفاع از منشور المپیک، وظیفه‌ای غیرقابل‌چشم‌ پوشی است.

امید آن است که دولت ترامپ دریابد هزینه سیاسی ادامه این مسیر – هم در حمله به حاکمیت کوبا و هم در نقض حقوق دموکراتیک مردم آمریکا – به‌مراتب سنگین‌تر از عقب‌نشینی از این سیاست شکست‌خورده خواهد بود.

خلاصه و جانِ کلام

  * دولت آمریکا با عدم صدور ویزا، عملاً کوبا را از المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس حذف می‌کند.

  * این اقدام نقض صریح منشور کمیته بین‌المللی المپیک و اصل «غیرسیاسی بودن ورزش» است.

  * سیاست مذکور بخشی از کارزار فشار حداکثری و محاصره همه‌جانبه کوباست.

  * قربانیان اصلی این سیاست، ورزشکاران – حتی کودکان – و حق تماشاگران برای رقابت عادلانه‌اند.

  * استفاده ابزاری از میزبانی المپیک، اعتبار کمیته بین‌المللی المپیک و مشروعیت المپیک را تهدید می‌کند.

تحلیل ورزشی–سیاسی
از ونزوئلا تا کوبا: ورزش در خط مقدم جنگ ترکیبی آمریکا

تحولات اخیر در ونزوئلا – به‌ویژه دستگیری نیکلاس مادورو و همسرش – را نمی‌توان جدا از الگوی تاریخی مداخلات آمریکا در آمریکای لاتین تحلیل کرد. تجربه نشان می‌دهد که واشنگتن پس از هر موفقیت نسبی در مهار یا بی‌ثبات‌سازی یک دولت مستقل، بلافاصله پروژه بعدی را فعال می‌کند. کوبا، به‌عنوان نماد تاریخی مقاومت ضد‌امپریالیستی، همواره در صدر این فهرست بوده است.

در این چارچوب، ورزش و المپیک به بخشی از «جنگ ترکیبی» تبدیل شده‌اند؛ جنگی که در آن ابزارهای نظامی، اقتصادی، رسانه‌ای و فرهنگی به‌صورت هم‌زمان به‌کار گرفته می‌شوند. اگر لشکرکشی نظامی به کوبا – مشابه سناریوهای ونزوئلا یا حتی تهدیدهای اخیر علیه ایران – هنوز پرهزینه است، محاصره ورزشی و نمادین، کم‌هزینه‌تر و در عین حال اثرگذار تلقی می‌شود.

میزبانی المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ به دولت آمریکا این امکان را داده است که کنترل مرزها را به ابزار حذف سیاسی کشورها تبدیل کند؛ دقیقاً همان کاری که امروز علیه کوبا انجام می‌شود و فردا می‌تواند علیه هر کشور مستقلی تکرار شود. این روند، یادآور تحریم‌های ورزشی گزینشی علیه روسیه، ایران و حتی تلاش‌ها برای حذف نمادهای مقاومت فلسطین در میادین بین‌المللی است.

اگر پس از ونزوئلا، فشارها به سمت کوبا تشدید شود – چه در قالب تحریم، چه تحریک داخلی و چه حتی سناریوهای نظامی – استفاده از ورزش به‌عنوان مقدمه جنگ روانی، کاملاً قابل پیش‌بینی است. حذف کوبا از المپیک، در واقع تمرین حذف یک ملت از نظم نمادین جهانی است؛ پیامی روشن که می‌گوید: «یا با نظم آمریکایی همراه شوید، یا از همه عرصه‌ها حذف خواهید شد.»

در نهایت، سکوت کمیته بین‌المللی المپیک در برابر این روند، تنها یک سکوت اداری نیست؛ همدستی ساختاری با پروژه هژمونی آمریکا است. اگر امروز کوبا قربانی است، فردا هر کشوری که در برابر نظم تک‌قطبی مقاومت کند، می‌تواند هدف بعدی باشد.

بقلم: مارک فریدمن 

 ۱۹ آذر ۱۴۰۴

۱۰ دسامبر ۲۰۲۵

تارنمای لوس آنجلس پروگرسیو

برگردان، کوتاه سازی و تحلیل سیاسی ورزشی سید علی اصغر شهدی