ماه رجب؛ مقدمه‌ی سلوک عاشقانه تا رمضان

ای رجب دلها زتو روشن شود

نور حق با نام تو در جان شود

پايگاه خبري تحليلي «نيک رو»، ماه رجب(نام نهری در بهشت است)، هفتمین ماه قمری و نخستین ماه از ماه‌های حرام، ماهی است که در روایات اسلامی به‌عنوان «شهرالله» شناخته می‌شود؛ ماهی که در آن درهای رحمت الهی گشوده و زمینه‌ی بازگشت بنده به ساحت قرب الهی فراهم است. پیامبر اکرم(ص) رجب را ماه استغفار امت دانسته‌اند؛ ماهی برای پاک‌سازی دل، تهذیب نفس و آمادگی معنوی برای ورود به شعبان و رمضان.

رجب‌الأصب، ماه ریزش رحمت بی‌پایان خداوند است؛ رحمتی که نه بر اساس شایستگی بنده، بلکه بر پایه کرامت پروردگار نازل می‌شود. روزه، استغفار، اعتکاف در ایام‌البیض(در ایران سنت اعتکاف در روزهای ۱۳ تا ۱۵ این ماه، که به ایام البیض معروفند، انجام می‌شود) ، لیله‌الرغائب (یعنی شب آرزوها و آن اولین شب جمعه ماه رجب است که فرشتگان در آن به زمین فرود آمده و رحمت الهی نازل می‌شود) و عید بزرگ بعثت پیامبر(ص)، همگی ایستگاه‌هایی نورانی در مسیر سلوک معنوی این ماه‌اند.

رجب، فرصت تجدید عهد با خداوند و تمرین بندگی آگاهانه است؛ فرصتی که اگر به‌درستی درک شود، دل را برای ضیافت الهی در رمضان مهیا می‌سازد.

ماه رجب، به دلیل برخورداری از مزایای گوناگون و توجه به ابعاد معنوی آن، نام‏های دیگری نیز دارد؛ نام‏هایی مثل ماه آمرزش خواهی (شهرُ الاستغفار)؛ ماه تک (رَجَبُ الفَرد) به دلیل تنها واقع شدن و جدا شدن آن از سایر ماه‏های حرام؛ سرشار (رَجَبُ الاَصَبّ) به دلیل نزول سرشار رحمت الهی؛ ماه امیرمؤمنان (شهرُ امیرِالمؤمنین)، ریسمان الهی و اَصَمْ یعنی برخوردار از فضیلت‏های بسیار

رعایت كنندگان حرمت ماه رجب و عاملین به اعمال آن را "رجبیون" نامند. همانا كه در قیامت فرشته ای ندا   می دهد:«أین الرجبیون»، كجایند افرادی كه ماه رجب را محترم شمرده و اعمالی از آن را انجام داده اند.

رجب؛ آغاز اصلاح فرد و جامعه 

رجب تنها یک ماه عبادی فردی نیست؛ پیامی اجتماعی و اخلاقی نیز در خود دارد. در روزگاری که انسان معاصر زیر فشار معیشت، اضطراب، بی‌عدالتی و فرسایش اخلاقی خسته شده است، رجب یادآور امکان «بازسازی» است؛ بازسازی دل،اخلاق ونگاه به زندگی.استغفاردررجب،فقط گفتن«استغفرالله» نیست؛تمرین انصاف، مسئولیت‌پذیری، کاهش زیاده‌خواهی و بازگشت به ارزش‌های انسانی است. رجب می‌تواند آغاز اصلاح فرد و جامعه باشد، اگر به‌درستی فهم و زیسته شود.

ماه رجب، پاسخ آسمان به خستگی و سر درگمی انسان در روزگارمعاصراست. رجب یادآور این حقیقت است که «بازگشت» هنوز ممکن است. در این ماه، خدا بیش از آن‌که حساب‌گر باشد، مهربان است. رجب، ماه اجازه است؛اجازه‌ی برگشتن، اجازه‌ی گریه، اجازه‌ی دوباره شروع کردن.دل اگرصادقانه روبه آسمان کند، راه بسته‌ای وجود ندارد.

رجب‌الأصب، ماه بارش نزول رحمت است؛ یعنی حتی در زمانه‌ای که اعتمادها شکسته و امیدها کم‌رنگ شده‌اند، رحمت الهی متوقف نشده است. استغفاردررجب،فقط ذکرفردی نیست؛بازسازی اخلاق، احیای مسئولیت اجتماعی و تمرین انصاف در رفتار فردی و جمعی است. 

شرافت ماه رجب در زبان ها ، در بیان ها، درعقلها و در فكرها نگنجد. رجب ماه دعا و استغفار است و سفارش زیادی به (استغفار) در این ماه شده است .

روزه‌های رجب، انسان را از زیاده‌خواهی و مصرف‌زدگی دور می‌کند؛ اعتکاف، تمرینی برای فاصله گرفتن از هیاهوی بی‌ثمر؛ و بعثت پیامبر(ص)، یادآور مأموریت همیشگی انسان برای ایستادن در کنار حقیقت و عدالت است.

رجب، اگر درست فهم شود، می‌تواند آغاز اصلاح فرد، جامعه و نگاه ما به زندگی باشد.

رجب؛ ماه رحمتِ پیش‌دستانه خدا

ماه رجب در روایات اسلامی جایگاهی ممتاز دارد. پیامبر اکرم(ص) فرمودند:«رجب ماه خداست، شعبان ماه من و رمضان ماه امت من است.»

و نیز فرمودند: «رجب ماه استغفار امت من است؛ پس بسیار استغفار کنید که خدا آمرزنده و مهربان است.»

امام موسی کاظم(ع) می‌فرمایند:«رجب نهرى است در بهشت که آب آن از شیر سفیدتر و از عسل شیرین‌تر است؛ هر کس یک روز در رجب روزه بگیرد، خداوند او را از آن نهر سیراب می‌کند.»

لیله‌الرغائب، ایام‌البیض و بعثت پیامبر(ص)، همگی نشانه‌هایی از توجه ویژه الهی به این ماه‌ می باشد؛ ماهی که 

در این ماه، خدا بیش از آن‌که حساب‌گر باشد، مهربان است. رجب، ماه اجازه است؛ اجازه‌ی برگشتن، اجازه‌ی گریه، اجازه‌ی دوباره شروع کردن. دل اگر صادقانه رو به آسمان کند، راه بسته‌ای وجود ندارد.

مقدمه‌ی سلوک عاشقانه تا رمضان است.

رجب آمد و دل راهِ دعا باز گرفت

غبار از رخ آیینه‌ی ما باز گرفت

گفتند: «بیا… هنوز در بسته نیست»

رحمت، قدمِ بنده‌ی خطا باز گرفت

---------------------------------------------

رجب که می‌آید،

آسمان کمی نزدیک‌تر می‌شود

و دل، زودتر از همیشه، راه آغوش خدا را پیدا می‌کند.

رجب، ماهِ اجازه است؛

اجازه‌ی بازگشت،

اجازه‌ی گریه،

اجازه‌ی گفتنِ «خدایا...»

بی‌واسطه، بی‌پرده، بی‌خجالت.

این ماه، پیش‌درآمدِ عاشقی است؛

تمرینی آرام برای دل

تا پیش از رمضان

یاد بگیرد چگونه خالص شود،

چگونه سبک‌بال،

چگونه عاشق بماند.

رجب | ماهِ نزولِ رحمت

رجب، ماهی نیست که فقط از آن عبور کنی؛

رجب ماهی است که باید در آن بمانی.

بمانی کنار خدایی

که نامش را «رجبُ‌الاصب» گذاشته‌اند

چون رحمتش بی‌وقفه نازل می شود

بی‌آنکه بپرسد:

«چقدر دیر آمدی؟»

در رجب،

خدا بیشتر گوش می‌دهد

تا بنده بیشتر حرف بزند.

در رجب،

حتی آه‌های نیمه‌کاره

به دعا تبدیل می‌شوند

و اشک‌هایی که راه گلو را گم کرده‌اند

مستقیم به آسمان می‌رسند.

رجب | ماهِ عاشقانِ توبه

رجب،

ماه توبه‌ دل های خسته بی پناه است؛

توبه‌ی دل‌هایی

که بارها شکسته‌اند

اما هنوز

امید بازگشت دارند.

در این ماه

استغفار فقط «ذکر» نیست؛

استغفار

آغوش است…

آغوشی که خدا

برای بنده‌ی شرمنده باز کرده

و گفته است:

«بیا… هنوز دیر نشده.»

چه کسی گفته

گناه، پایانِ راه است؟

در رجب

حتی سقوط‌ها

می‌توانند

پله‌ی صعود باشند.

رجب | ماهِ تمرینِ عاشقی

روزه‌ی رجب

گرسنگیِ جسم نیست؛

گرسنگیِ دل است

برای خدا.

یک روز روزه،

یعنی یک روز

نه گفتن به نفس

و آری گفتن به نور.

در رجب

دل یاد می‌گیرد

کم‌کم از دنیا فاصله بگیرد

تا در رمضان

بتواند

تمام‌قد

به خدا تکیه کند.

رجب | شب‌های خاص، نگاه‌های خاص

لیله‌الرغائب که می‌رسد

آسمان شلوغ‌تر از همیشه است؛

فرشته‌ها

با لیستِ آرزوهای نیمه‌تمام

پایین می‌آیند

و خدا

لبخند می‌زند

به دعاهایی

که سال‌هاست

در دل مانده‌اند.

ایام‌البیض،

روزهای خلوتِ عاشقان است؛

وقتی دل

در مسجد می‌نشیند

و دنیا

پشت در می‌ماند.

و بعثت…

آغازِ نور؛

روزِ «برخیز»

برای انسان.

روزِ یادآوریِ این حقیقت

که می‌شود

از خاک

تا افلاک

مسیر را تا رسیدن به قله های تعالی پیمود

رجب | نجوا با خدا

خدایا…

در ماهِ خودت

با ما

مثل همیشه مهربان باش

نه مثل آن‌گونه که ما بوده‌ایم

بلکه

آن‌گونه که تویی.

دلمان را

در رجب

آن‌قدر شستشو نما

که شعبان را

با شوق

و رمضان را

با اشک

استقبال کنیم.

خدایا!

در ماهِ خودت

ما را

به خویش

بازگردان.

خدایا،

در ماهِ خودت

ما را

نه به عمل‌مان

که به رحمتت

حساب کن

و دل‌هایمان را

برای شعبان آماده ساز

و در رمضان

مهمانِ خالصِ خویش قرار بده.

دکتر اسدالله افشار